Οταν η χορογραφία και η μαγεία γίνονται ένα, τότε δημιουργείται το «Tempo». Από τα highlight του 32ου Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας είναι η ανατρεπτική, πρώτη, συνεργασία ανάμεσα στον Φινλανδό ταχυδακτυλουργό, εικαστικό καλλιτέχνη και σκηνοθέτη Κάλε Νίο και στον Βραζιλιάνο χορογράφο Φερνάντο Μέλο.
Με διεθνή αναγνώριση, έρχονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα για να παρουσιάσουν το «Tempo», που εξερευνά τη ρευστότητα του χρόνου μέσα από τον ρυθμό, την κίνηση, την ψευδαίσθηση. Τι συμβαίνει και κυρίως πώς αψηφώνται ο χρόνος και η βαρύτητα σε μια παράσταση χορού που υπερβαίνει το οικείο και το αναμενόμενο; Πώς ενσωματώνονται η μαγεία, ο κόσμος των ταχυδακτυλουργών και οι σκηνικές ψευδαισθήσεις ενώ ο χρόνος επιβραδύνεται, αντιστρέφεται και ακινητοποιείται;
Σκοπός είναι το κοινό να ζήσει στιγμές που μοιάζουν αδύνατες και να βιώσει μια εμπειρία που εγείρει ερωτήματα αντί να δίνει απαντήσεις, λέει στην «Εφ.Συν.» ο Κάλε Νίο, λίγο πριν εμφανιστεί στη μεσσηνιακή πρωτεύουσα (Δευτ., 20/7, 21.30, Μέγαρο Χορού Καλαμάτας – Κεντρική Σκηνή). Η μουσική είναι του Σαμούλι Κόσμινεν και η παράσταση βασίζεται σε κείμενο του Χάρι Σαλμενιέμι.
-Ενσωματώνετε την ψευδαίσθηση και τη μαγεία των εικόνων στην καλλιτεχνική σας γλώσσα. Πότε ξεκίνησε να σας γοητεύει η μαγεία των ταχυδακτυλουργών και πώς εξελίχθηκε σε ουσιαστικό κομμάτι της δημιουργικής σας έκφρασης;
Ξεκίνησα να ασχολούμαι με τη μαγεία όταν ήμουν πολύ μικρός. Ηταν, μάλλον, η πρώτη γλώσσα που κατάλαβα πραγματικά. Αυτό που με γοήτευε δεν ήταν απλώς τα κόλπα, αλλά ο τρόπος με τον οποίο μπορούσαν να μεταμορφώσουν, εντελώς, την αντίληψη ενός ανθρώπου για την πραγματικότητα. Οταν μελετάς τη μαγεία, αρχίζεις να συνειδητοποιείς πόσα από αυτά που βιώνουμε είναι κατασκευάσματα του μυαλού μας. Αυτό αλλάζει τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο, και από τη στιγμή που το δεις, δεν μπορείς πλέον να το ξεχάσεις. Αργότερα σπούδασα Καλές Τέχνες, επειδή ένιωθα ότι η παραδοσιακή μαγεία ήταν πολύ περιορισμένη ως καλλιτεχνικό μέσο. Ειρωνικά, οι σπουδές στην τέχνη με επέστρεψαν στη μαγεία.
Συνειδητοποίησα ότι η ψευδαίσθηση δεν είναι καθόλου ξεχωριστή από την τέχνη. Κάθε έργο τέχνης δημιουργεί μια εναλλακτική πραγματικότητα για μια στιγμή. Οπως είπε ο Πικάσο, «Η τέχνη είναι ένα ψέμα που μας βοηθά να συνειδητοποιήσουμε την αλήθεια». Δεν χρησιμοποιώ την ψευδαίσθηση για να εξαπατήσω τους ανθρώπους, αλλά για να δημιουργήσω στιγμές που μοιάζουν αδύνατες. Στιγμές που η κατανόηση της πραγματικότητας ανοίγει για λίγο και η φαντασία μπορεί να κυριαρχήσει.
-Ποιος ήταν ο αρχικός σπινθήρας για να δημιουργήσετε το «Tempo»;
Το έργο ξεκίνησε από μια λέξη. Οταν ανακάλυψα ότι «tempo» στα ιταλικά σημαίνει ο χρόνος αλλά και ο μουσικός ρυθμός, και σκέφτηκα: φυσικά, αυτά τα δύο πάνε μαζί. Επειτα έκανα το λάθος να προσπαθήσω να καταλάβω τον χρόνο. Διάβασα φυσική, μίλησα με έναν φυσικό, και εκείνος μου πρότεινε ευγενικά να σταματήσω να διαβάζω φυσική και να στραφώ στην ποίηση, καθώς όλα όσα γνωρίζουμε για τον χρόνο στην επιστήμη έχουν τόση μυθοπλασία όση και η ποίηση.
Χρειάζεσαι τη φαντασία ενός ποιητή για να καταλάβεις μια τόσο περίπλοκη έννοια. Ηταν μια εξαιρετική συμβουλή. Τότε ήταν που κάλεσα τον ποιητή Χάρι Σαλμενιέμι (Harry Salmenniemi) στη διαδικασία. Λόγω της σχέσης μου με το σινεμά, όπου ο χρόνος είναι θαυμάσια ευέλικτος καθώς μπορείς να τον κόψεις, να τον τεντώσεις, να τον αντιστρέψεις, μου δημιουργήθηκε η περιέργεια αν θα μπορούσε να συμβεί κάτι παρόμοιο στο ζωντανό θέατρο.
-Πώς αντιλαμβάνεστε τη σχέση μεταξύ του χρόνου και του ρυθμού και πώς το «Tempo» ζωντανεύει αυτή τη σχέση;
Ποτέ δεν βιώνουμε πραγματικά τον χρόνο. Βιώνουμε την αλλαγή. Ο ρυθμός είναι απλώς ο χρόνος που γίνεται ορατός, ή ίσως ακουστός. Στο «Tempo», τα πάντα έχουν ρυθμό: οι χορευτές, η μουσική, το φως, το κείμενο, ακόμα και οι ψευδαισθήσεις. Τα πάντα πρέπει να είναι συγχρονισμένα, καθώς δεν κάνουμε χορογραφία μόνο στα σώματα, αλλά σε ολόκληρη τη σκηνή.
-Πώς γνωριστήκατε με τον Φερνάντο Μέλο και αποφασίσατε να συνεργαστείτε;
Οπως πολλές σύγχρονες ιστορίες αγάπης, ξεκίνησε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Συναντηθήκαμε από κοντά την πρώτη μέρα της πρόβας. Κοιτάζοντας πίσω, θα μπορούσε να έχει εξελιχθεί στην απόλυτη καταστροφή. Αντίθετα, από την αρχή αισθάνθηκα σαν να συνεργαζόμασταν χρόνια. Με κάποιον τρόπο οι σκέψεις μας ταίριαξαν αμέσως. Φαινόταν να καταλήγουμε στα ίδια καλλιτεχνικά συμπεράσματα σχεδόν ενστικτωδώς. Δεν έχω ξαναζήσει συνεργασία που οι αποφάσεις έβγαιναν τόσο αβίαστα.
Ο Φερνάντο έχει μια εξαιρετική ικανότητα να σκέφτεται χορογραφικά πέρα από τους ίδιους τους χορευτές. Σκέφτεται επίσης τον χώρο, τα αντικείμενα, τον ρυθμό και την οπτική σύνθεση, κάτι που συνδέθηκε πολύ φυσικά με τον τρόπο που προσεγγίζω την ψευδαίσθηση και τις εικόνες της σκηνής. Αντί να συνδυάσουμε τη χορογραφία και τη μαγεία, αναπτύξαμε σταδιακά μια γλώσσα όπου τα δύο έγιναν αδιαχώριστα.
-Γνωρίζετε το Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας και πώς νιώθετε που συμμετέχετε;
Γνωρίζω πολύ καλά το φεστιβάλ. Η Καλαμάτα έχει χτίσει μια φήμη με τις παραστάσεις τολμηρού σύγχρονου χορού που δεν φοβάται να ξεπεράσει τα σύνορα μεταξύ των τεχνών. Αυτό κάνει το φεστιβάλ να μοιάζει ακριβώς το σωστό σπίτι για το «Tempo». Ποτέ δεν με ενδιέφερε ιδιαίτερα να αποφασίσω αν το έργο μου ανήκει στον χορό, στο θέατρο, στις εικαστικές τέχνες ή στη μαγεία. Προτιμώ να αφήνω αυτό το πρόβλημα στους υπεύθυνους προγράμματος των φεστιβάλ. Είναι πραγματική χαρά να φέρουμε το έργο στην Καλαμάτα και να δούμε πώς θα λειτουργήσει με τους θεατές.
-Τι είδους εμπειρία ελπίζετε ότι θα αποκομίσει το κοινό που θα δει την παράσταση;
Δεν ελπίζω ότι οι άνθρωποι θα φύγουν με απαντήσεις. Θα προτιμούσα πολύ περισσότερο να φύγουν με ερωτήσεις. Αν για μια ώρα κάποιος ξεχάσει το τηλέφωνό του, χάσει την αίσθηση του χρόνου ή ζήσει μια στιγμή που μοιάζει αδύνατη, τότε η παράσταση έχει πετύχει κάτι αξιόλογο. Η ζωντανή παράσταση είναι μια από τις λίγες καταστάσεις όπου εκατοντάδες άγνωστοι συμφωνούν να περάσουν χρόνο μαζί, εστιάζοντας στο ίδιο πράγμα. Αυτό μοιάζει όλο και πιο σπάνιο, όλο και πιο πολύτιμο. Ελπίζω το «Tempo» να μας υπενθυμίσει ότι η εμπειρία μας για τον χρόνο δεν είναι σταθερή. Αν το κοινό βγει από το θέατρο έστω και λίγο πιο προσεκτικό για τη στιγμή που ζει, θα είμαι πολύ χαρούμενος.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr