«Αποχαιρετώ τον φίλο μου Στρατηγό Μλάντιτς υπήρξε ένας Ορθόδοξος Πατριώτης ποτέ “χασάπης” έφυγε όρθιος και περήφανος δεν γονάτισε τον εκδικήθηκαν μέχρι τέλους», έγραψε ο Πάνος Καμμένος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με τον θάνατο του αιμοσταγούς Σέρβου φασίστα Ράτκο Μλάντιτς. Πολλοί Ελληνες είχαν μια από σιωπηρά έως εμφανώς επιδοκιμαστική στάση απέναντι στους Σέρβους εθνικιστές ακόμα και στη σφαγή της Σρεμπρένιτσα, αλλά αρκετοί έχουν έκτοτε ξανασκεφτεί το ζήτημα. Ο Πάνος Καμμένος επιμένει.
Ο Καμμένος ήταν παλαιόθεν από τους πιο ακραίους Ελληνες εθνικιστές. Εκδηλα «μακεδονομάχος» ανέκαθεν, απολύτως αδιάλλακτος στο ζήτημα της ονομασίας της γειτονικής χώρας, δεν εκδηλώθηκε μόνο όταν προέκυψε η Συμφωνία των Πρεσπών.
Πάντοτε ιδεολογικο-πολιτικά στη Δεξιά, είχε διαφωνήσει με τη Νέα Δημοκρατία και είχε ιδρύσει τους Ανεξάρτητους Ελληνες όταν το μεγάλο κόμμα της Δεξιάς είχε ταχθεί υπέρ των μνημονίων. «Ειρωνεία της Ιστορίας»: ο Αντώνης Σαμαράς, υπό μία έννοια ο πρώτος σύγχρονος Ελληνας «μακεδονομάχος» πολιτικός, υφίσταται «κριτική» από κάποιον πιο υπερπατριώτη από τον ίδιον.
Η «ειρωνεία» συνίστατο γενικότερα στο ότι ο πολιτικός της παραδοσιακής Δεξιάς που ενσάρκωνε κατά τον συνεπέστερο τρόπο το τρίπτυχο «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια» ήταν και εκείνος που πέρασε στην αντιμνημονιακή –αριστερή κυρίως- πλευρά.
Σε παλαιότερο άρθρο μου, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν ακόμη στην κυβέρνηση («Ο Αλτουσέρ και οι ΑΝ.ΕΛΛ.» – «Εφ.Συν.», 16.10.2018), είχα προσπαθήσει να δικαιολογήσω (εκ των υστέρων) την απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ να συμμαχήσει με τους ΑΝ.ΕΛΛ. και να σχηματίσει κυβέρνηση μετά τις εκλογές του 2015, στηριζόμενος στην αλτουσεριανή έννοια του «επικαθορισμού». Στο ότι δηλαδή στην κρίσιμη συγκυρία της μνημονιακής Ελλάδας το πρωτεύον ήταν να μπορέσει η Αριστερά να σχηματίσει κυβέρνηση – που σημαίνει ότι το πολιτικό επίπεδο «επικαθόριζε» τα άλλα δύο.
Με άλλα λόγια, ότι η ριζική διαφοροποίηση ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝ.ΕΛΛ. ως προς την ταξική εκπροσώπηση (οικονομικό επίπεδο) και το αβυσσαλέο χάσμα μεταξύ των δύο κομμάτων σε ζητήματα ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων (ιδεολογικό επίπεδο) σε εκείνη τη συγκυρία ήταν δευτερεύουσας σημασίας. Ηδη βέβαια από τότε, από τον Οκτώβριο του 2018, αναγνώριζα τα όρια του συγκεκριμένου «επικαθορισμού», δεδομένου ότι η ριζική διαφωνία του Καμμένου με τη Συμφωνία των Πρεσπών (ιδεολογικό επίπεδο) τον είχε οδηγήσει να αρχίσει έμπρακτα να αμφισβητεί και τη στήριξη των ΑΝ.ΕΛΛ. στην κυβέρνηση.
Στην Ιστορία δεν μπορούμε να μιλάμε με υποθέσεις. Δεν έχει νόημα να συζητάμε τώρα για το αν θα ήταν καλύτερα ή χειρότερα να μην είχε μπορέσει ο ΣΥΡΙΖΑ να σχηματίσει κυβέρνηση το 2015. Αλλά έχει κάποιο νόημα, έστω μετά από τόσα χρόνια, να μπορέσουμε να «χωνέψουμε» –δηλαδή να συνειδητοποιήσουμε τη σημασία του- το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ συγκυβέρνησε επί τέσσερα χρόνια με έναν αφοσιωμένο και αμετανόητο οπαδό του Μλάντιτς.
Αντιμνημονιακή ήταν και η Χρυσή Αυγή. Δεν εξομοιώνω τον Καμμένο με τους «ούγκα ούγκα» ναζιστές, αλλά ακροδεξιός ήταν και είναι ο άνθρωπος. Η αντιμνημονιακή στάση μπορούσε όντως να έχει άκρως και ακραιφνώς εθνικιστικά κίνητρα. Το ότι η συγκυβέρνηση με τους ΑΝ.ΕΛΛ. πρόσφερε ακόμα ένα πρόσχημα σε ακροκεντρώους και δεξιούς να αναμασάνε τη γνωστή θεωρία των δύο άκρων («ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ» και τα συναφή) είναι δευτερεύον. Πιο σημαντικές είναι οι μακροπρόθεσμες ιδεολογικές επιπτώσεις ως προς την ιδεολογία του ΣΥΡΙΖΑ. Αναφέρομαι στην κεφαλαιώδους σημασίας αποπροσανατολιστική ταύτιση της -αρχικά, έστω- αντιμνημονιακής στάσης του ΣΥΡΙΖΑ με τον «πατριωτισμό» και όχι με τον αντικαπιταλισμό.
Δεν είναι τυχαίο πως οι πρώτες ενέργειες ως προς την περίφημη «διεύρυνση» του ΣΥΡΙΖΑ είχαν γίνει κατά τις αρχές του 2019, στον απόηχο της Συμφωνίας των Πρεσπών και με δεδομένη τη ραγδαία πλέον αποστασιοποίηση των ΑΝ.ΕΛΛ. Υπό τη σημαία ενός αντιεθνικισμού, ο οποίος όντως ίσχυε, δεν υποβαθμίζουμε τη σημασία του, βρήκαν ευκαιρία να πλαισιώσουν και κατόπιν να εισχωρήσουν στον ΣΥΡΙΖΑ πολιτικά πρόσωπα που κατά τα άλλα μικρή έως καμία σχέση δεν είχαν με την Αριστερά – αν λέγοντας Αριστερά εννοούμε εναντίωση στο καπιταλιστικό σύστημα, κι όχι γενικώς και αορίστως «προοδευτική» στάση.
● Ομότιμος καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr