Η χθεσινή εμφάνιση του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ είχε κάτι από πολιτικό «κλείσιμο λογαριασμών». Μόνο που αυτή τη φορά ο λογαριασμός δεν ήταν με κάποιον αντίπαλο από την αντιπολίτευση, αλλά με έναν πρώην πρωθυπουργό και κορυφαίο στέλεχος της ίδιας της παράταξης. Ο Αντώνης Σαμαράς μπήκε στο στόχαστρο με τρόπο που δεν αφήνει ιδιαίτερα περιθώρια για παρερμηνείες, καθώς ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν βλέπει κανένα περιθώριο συνεννόησης μαζί του και έφτασε να αναφερθεί ακόμη και στην υστεροφημία του.
Μια πραγματικά αξιοσημείωτη επιλογή. Όταν μια κυβέρνηση αισθάνεται τόσο σίγουρη για την πολιτική της κυριαρχία, συνήθως δεν χρειάζεται να αναμετριέται με το παρελθόν της παράταξής της. Εκτός αν το παρελθόν έχει αρχίσει να γίνεται πρόβλημα για το παρόν.
Για αρκετό καιρό κυκλοφορούσαν σενάρια περί προσέγγισης, αποκλιμάκωσης και παρασκηνιακών κινήσεων. Ίσως επειδή στο Μαξίμου κατάλαβαν ότι ένας Σαμαράς απέναντι στην κυβέρνηση είναι πολύ πιο ενοχλητικός από έναν Σαμαρά που απλώς διαφωνεί ιδιωτικά. Ειδικά όταν υπάρχει ανοιχτή συζήτηση για τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα.
Τελικά, όμως, η κυβέρνηση επέλεξε τη σύγκρουση. Και όταν η πολιτική επιλογή είναι να σηκώσεις το γάντι, καλό είναι να είσαι έτοιμος και για την επιστροφή του.
Ο Σαμαράς δεν χρειάστηκε να περιμένει. Απάντησε άμεσα και έδειξε ότι δεν σκοπεύει να παίξει τον ρόλο του πρώην πρωθυπουργού που θα παρακολουθεί σιωπηλός την κυβέρνηση να αποφασίζει ποιος χωράει και ποιος περισσεύει από τη Νέα Δημοκρατία.
Αντίθετα, έθεσε το ζήτημα εκεί που πραγματικά πονάει: στην ίδια την ταυτότητα της παράταξης.
Η αναφορά του ότι η σημερινή κατάσταση παραπέμπει σε «κόμμα Μητσοτάκη» αντί για τη Νέα Δημοκρατία δεν είναι απλώς ένα ακόμη πολιτικό καρφί. Είναι μια ευθεία αμφισβήτηση της προσπάθειας του πρωθυπουργού να ταυτιστεί η παράταξη με την προσωπική του πολιτική ηγεμονία.
Και εδώ βρίσκεται η ειρωνεία. Για χρόνια το μήνυμα από το Μέγαρο Μαξίμου ήταν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει μετατρέψει τη ΝΔ σε μια απόλυτα ελεγχόμενη, συμπαγή κυβερνητική μηχανή. Τώρα, όμως, χρειάζεται να εξηγεί γιατί ένας πρώην πρωθυπουργός της ΝΔ επιμένει δημοσίως ότι το κόμμα έχει χάσει τον προσανατολισμό του.
Όλα υπό έλεγχο, λοιπόν. Αρκεί να μην κοιτάξει κανείς πολύ προσεκτικά προς τη βάση.
Γιατί εκεί βρίσκεται η πραγματική ανησυχία. Δεν είναι ότι ο Σαμαράς διαφωνεί με τον Μητσοτάκη. Αυτό από μόνο του δεν θα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Το πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι επιχειρεί να μιλήσει σε ένα κομμάτι της δεξιάς βάσης που δεν θεωρεί πλέον αυτονόητο ότι η σημερινή ηγεσία εκφράζει τις πολιτικές και κοινωνικές του αναφορές.
Και όσο το Μαξίμου επιμένει να αντιμετωπίζει αυτή την πραγματικότητα ως προσωπική εμμονή του Σαμαρά, τόσο κινδυνεύει να μην αντιλαμβάνεται το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος.
Γιατί οι ψηφοφόροι δεν είναι κομματική περιουσία. Δεν μεταβιβάζονται μαζί με την προεδρική καρέκλα.
Το ίδιο ενδιαφέρον έχει και η ξαφνική εξαφάνιση της περίφημης «woke ατζέντας». Ο πρωθυπουργός δήλωσε κατηγορηματικά ότι τέτοια ατζέντα δεν υπάρχει στην Ελλάδα και ότι η κυβέρνηση δεν την υπερασπίζεται.
Θα ήταν ίσως πιο εύκολο να το πιστέψει κανείς αν δεν υπήρχε το προηγούμενο πολιτικό έργο της ίδιας κυβέρνησης.
Γιατί η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έκρυψε ποτέ τον κοινωνικά φιλελεύθερο χαρακτήρα της. Τον διαφήμισε. Τον υπερασπίστηκε. Τον χρησιμοποίησε ως στοιχείο της πολιτικής της ταυτότητας. Ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών υπήρξε χαρακτηριστική επιλογή και προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις μέσα στη ΝΔ.
Τότε η κυβέρνηση ήθελε να δείχνει ότι η Νέα Δημοκρατία μπορεί να γίνει πιο «σύγχρονη», πιο φιλελεύθερη, πιο προσαρμοσμένη στο κέντρο.
Τώρα που το πολιτικό εκκρεμές κινείται προς τα δεξιά, η ίδια κυβέρνηση ανακαλύπτει ότι όλα αυτά μάλλον δεν ήταν και τόσο… woke.
Πολύ βολικό.
Η πολιτική, άλλωστε, έχει αυτό το υπέροχο χαρακτηριστικό: όταν αλλάζουν οι δημοσκοπικοί άνεμοι, μπορούν να αλλάζουν ακόμη και οι ορισμοί.
Το ερώτημα όμως παραμένει. Πόσο μπορεί να μετακινηθεί το Μαξίμου προς τα δεξιά χωρίς να παραδεχθεί ουσιαστικά ότι η προηγούμενη πολιτική του είχε αφήσει κενό; Και πόσο μπορεί να επιτίθεται στον Σαμαρά επειδή αξιοποιεί αυτό το κενό χωρίς τελικά να του προσφέρει ακόμη μεγαλύτερη δημοσιότητα;
Γιατί κάθε φορά που το Μαξίμου απαντά στον Σαμαρά, ο Σαμαράς κερδίζει κάτι πολύτιμο: πολιτικό χώρο.
Κάθε φορά που η κυβέρνηση εξηγεί γιατί δεν τον φοβάται, θυμίζει σε όλους ότι υπάρχει λόγος να συζητούν γι’ αυτόν.
Κάθε φορά που διαβεβαιώνει ότι η ΝΔ παραμένει απολύτως ενωμένη, η ίδια η δημόσια αντιπαράθεση αποδεικνύει ότι η εικόνα μόνο ενωμένης παράταξης δεν θυμίζει.
Και κάπως έτσι, η κυβέρνηση βρίσκεται να κάνει πολιτική διαχείριση ενός προβλήματος που η ίδια επέλεξε να μετατρέψει σε κεντρική επικαιρότητα.
Στο μεταξύ, ο Σαμαράς έχει στη διάθεσή του ένα ολόκληρο οπλοστάσιο θεμάτων για να πιέζει το Μαξίμου: υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ, ακρίβεια, κοινωνικές επιλογές και συνολικά την εικόνα μιας κυβέρνησης που προσπαθεί διαρκώς να πείσει ότι οι πολιτικές της δυσκολίες είναι μικρότερες από όσο φαίνονται.
Μόνο που υπάρχει μια λεπτομέρεια που δεν ελέγχεται από κανένα επικοινωνιακό επιτελείο: η αντίληψη της κοινωνίας.
Το Μέγαρο Μαξίμου μπορεί να σχεδιάζει όσες στρατηγικές θέλει. Μπορεί να αλλάζει ρητορική, να μετακινεί πολιτικές θέσεις και να ανακαλύπτει κάθε φορά το κατάλληλο λεξιλόγιο για το κατάλληλο ακροατήριο. Όμως δεν μπορεί να απαιτήσει από τους ψηφοφόρους να ξεχάσουν όσα συνέβησαν επειδή άλλαξε η πολιτική συγκυρία.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο σημείο για τον Κυριάκο Μητσοτάκη σήμερα. Δεν έχει πλέον απέναντί του μόνο την αντιπολίτευση. Έχει απέναντί του και τη συζήτηση για το τι απέγινε η παραδοσιακή πολιτική ταυτότητα της ΝΔ.
Ο Σαμαράς απλώς φρόντισε να βάλει αυτή τη συζήτηση στο κέντρο.
Το αν θα καταφέρει να την κάνει εκλογικό ρήγμα είναι άλλο ζήτημα. Αλλά το Μαξίμου, αντί να την υποβαθμίσει, φαίνεται να κάνει ό,τι μπορεί για να τη μεγαλώσει.
Και κάπου εδώ υπάρχει μια τελευταία, μάλλον πικρή ειρωνεία για την κυβέρνηση: όσο περισσότερο ο πρωθυπουργός προσπαθεί να αποδείξει ότι ο Σαμαράς δεν έχει θέση στο πολιτικό του σχέδιο, τόσο περισσότερο ο πρώην πρωθυπουργός γίνεται μέρος της καθημερινής πολιτικής ατζέντας.
Μπορεί λοιπόν η κυβέρνηση να δηλώνει ότι δεν υπάρχει περιθώριο συνεννόησης.
Αυτό που δεν μπορεί να δηλώσει τόσο εύκολα είναι ότι δεν υπάρχει πρόβλημα.
Γιατί το πρόβλημα πλέον δεν είναι αν θα συμφιλιωθούν Μητσοτάκης και Σαμαράς.
Το πρόβλημα είναι αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να κρατήσει ενωμένο το ακροατήριο που τον έφερε στην εξουσία, την ώρα που από τα δεξιά του ανοίγει ένας χώρος τον οποίο μέχρι πρόσφατα θεωρούσε πολιτικά ελεγχόμενο.
Και όσο το Μαξίμου προσπαθεί να μας πείσει ότι όλα βαίνουν καλώς, η ίδια η ένταση μέσα στην παράταξη φροντίζει να θυμίζει το αντίθετο.
Τελικά, ίσως η μεγαλύτερη πολιτική αυταπάτη να είναι αυτή: ότι επειδή μια κυβέρνηση κερδίζει μια εκλογή, αποκτά και την ιδιοκτησία της παράταξης, της βάσης και της πολιτικής της ιστορίας.
Η κάλπη, ευτυχώς, δεν λειτουργεί με τέτοιες βεβαιότητες.
Διαβάστε περισσότερα