Τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά τον αποχαιρέτησε σχεδόν σύσσωμος ο κόσμος της σύγχρονης ελληνικής σκέψης και των γραμμάτων είτε με εκτεταμένα άρθρα στον ελληνικό Τύπο (σ.σ. θα συναντήσετε μάλιστα δύο ανάλογα στις επόμενες σελίδες με τις υπογραφές του ομότιμου καθηγητή Φιλοσοφίας στο ΕΚΠΑ Θ. Πελεγρίνη και του καθηγητή στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ Αρ. Στυλιανού), είτε με σχόλια στα social media.
Κοντά σ’ αυτούς τους καθ’ ύλην αρμοδίους και πολλοί ακόμα, επώνυμοι ή λιγότερο, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας έως τους απλούς και αφοσιωμένους του αναγνώστες. Συνεπώς και το μέγεθος της προσωπικότητας αποτυπώθηκε και η πολύτιμη παρακαταθήκη επισημάνθηκε και η σύντροφός του, Φωτεινή Τσαλίκογλου, και οι υπόλοιποι οικείοι του έλαβαν τη στήριξη που τους αφορούσε περισσότερο, προερχόμενη από όσους αφορούσαν κατεξοχήν και τον ίδιο. Δεν νομίζω λοιπόν ότι η απουσία του πρωθυπουργού κατάφερε κανένα πλήγμα στον ψυχισμό τους ή ότι τους έκανε να αναρωτηθούν για τον βαθμό της απήχησης της προσωπικότητας ή της υποδοχής της σκέψης του από το κομμάτι της Πολιτείας που ενδιέφερε πρωτίστως τον διανοητή Τσουκαλά.
Ολα καλά, λοιπόν; Οχι. Το θεσμικό ατόπημα του πρωθυπουργού, που λες και προσπάθησε επίτηδες να γίνει έως προσβλητικός, φροντίζοντας ύστερα από έξι ημέρες σιωπής να παραθέσει στο τακτικό κυριακάτικο μήνυμά του μία φράση («Ο Τσουκαλάς ανέλυε τις αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας μέσα στο διεθνές περιβάλλον»), στριμώχνοντας τον Τσουκαλά ανάμεσα στον Στέλιο Ράμφο και τον Στέφανο Μάνο, για τους οποίους είχε ήδη δημοσιοποιήσει συλλυπητήριες ανακοινώσεις, χαρακτηρίζει τον ίδιο τον άνδρα. Τον πρωθυπουργό, όχι τον εκλιπόντα.
Αλίμονο εάν η ιδεολογική διάσταση καθόριζε τις ανθρώπινες σχέσεις ακόμα και την ύστατη ώρα. Μήπως τότε ο πρωθυπουργός και οι σύμβουλοί του δεν γνώριζαν την περίπτωση και χρειάζονταν χρόνο για να εντοπίσουν μία μία, 12 λέξεις, για να τις συμπεριλάβουν στο κυριακάτικο μήνυμα – τελικά ως γενικευτικό, ομολογουμένως, σχόλιο που θα «κούμπωνε» σε οποιονδήποτε στοχαστή;
Ενδεχομένως να ήταν πολύ απασχολημένοι με άλλα πράγματα: από το σερβίρισμα των οικονομικών εξαγγελιών στην επικείμενη ΔΕΘ, μέχρι τις ευχές -16 λέξεων αυτές- στην επισκεπτόμενη την Ελλάδα Μαντόνα για τα γενέθλιά της ή ακόμα και την πρώτη και κατ’ αυτό ιστορική εκχώρηση βασικών υπηρεσιών εξυπηρέτησης των επισκεπτών στο κορυφαίο μνημείο της UNESCO και της χώρας, την Ακρόπολη, σε ιδιωτικές εταιρείες «ημετέρων».
Μα κι έτσι πάλι στη σκέψη του Τσουκαλά σκοντάφτουμε. Στην τελευταία παρακαταθήκη του, την επίσημη ομιλία του το 2025 στην Ακαδημία Αθηνών, περιέγραφε μεταξύ πολλών άλλων τη νεοφιλελεύθερη ουτοπία ως την πεμπτουσία της αρχαιοελληνικής ύβρεως:
«Είναι μια ακόρεστη επίδειξη μιας δύναμης που υπερβαίνει τα τρέχοντα ήθη, η έμπρακτη παραβίαση του κάθε μέτρου, ανθρώπινου ή θείου. Είναι η παρανοϊκή αυτάρκεια όσων δεν ξέρουν να συμβιβάζονται με τα όριά τους. (…) Είναι ο παραλογισμός όσων επιδιώκουν να υπερβούν τη φυσική τους θνητότητα». Τόσο απλά.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr