Μια μακρά διαδρομή αίματος γυναικοκτονιών, με 15ο θύμα για το 2026 τη βιολόγο στην Ηγουμενίτσα, καταδεικνύει ότι το κυβερνητικό αφήγημα με τα panic buttons και τις δήθεν «ασπίδες προστασίας» καταρρέει με πάταγο μπροστά στην πατριαρχική βία και τη θεσμική αδράνεια.
Η νέα γυναικοκτονία στην Ηγουμενίτσα με θύμα την 25χρονη Πηνελόπη, που σχεδόν συνέπεσε με τη δευτεροβάθμια δίκη για τη δολοφονία της Κυριακής Γρίβα έξω από το Α.Τ. Αγίων Αναργύρων, η οποία αναβλήθηκε προκλητικά λόγω ασθένειας του 40χρονου κατηγορούμενου, διαλύει κάθε αυταπάτη περί προστασίας από το κράτος. Ο νέος Ποινικός Κώδικας, γνωστός ως «Νόμος Φλωρίδη», που τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2024, και τα επιπλέον 13 μέτρα για την ενδοοικογενειακή βία μπορεί να διαμορφώθηκαν κάτω από την έντονη πίεση της κοινής γνώμης, όμως δεν συμπεριέλαβαν τον όρο γυναικοκτονία, υποστηρίζοντας ότι η ανθρωποκτονία τιμωρείται ήδη με την εσχάτη των ποινών (ισόβια).
«Νόμος Φλωρίδη»
Το χρονικό των εγκλημάτων που έφεραν τον Νέο Κώδικα «πάτησε» σε πέντε εμβληματικές υποθέσεις:
Η δολοφονία της Γαρυφαλλιάς (Φολέγανδρος, 2021) επειδή «χάλασε η φάση». Ο ισχυρισμός του δράστη περί «κακιάς στιγμής» ανέδειξε τη συστηματική προσπάθεια των γυναικοκτόνων να τύχουν ευνοϊκότερης ποινικής μεταχείρισης. Ηταν από τις βασικές υποθέσεις που πίεσαν για την κατάργηση των ελαφρυντικών.
Η δολοφονία της Κωνσταντίνας Τσάπα (Μακρινίτσα Πηλίου, 2021), που μαζί με τον αδελφό της δολοφονήθηκαν από τον εν διαστάσει σύζυγό της παρά το γεγονός ότι υπήρχαν αλλεπάλληλες καταγγελίες, ασφαλιστικά μέτρα και δικαστικές αποφάσεις για την κακοποιητική του συμπεριφορά, αποτέλεσε το βασικό επιχείρημα για την καθιέρωση της υποχρεωτικής προφυλάκισης και της παράκαμψης των γραφειοκρατικών δικαστικών συμβουλίων σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας.
Η δολοφονία της Νεκταρίας Μαράκη (Κρήτη, 2021), με 14 μαχαιριές από τον πρώην σύζυγό της, ο οποίος της είχε στήσει καρτέρι, μαζί με τη δολοφονία της Ανδριανής στη Φρεαττύδα, έφερε στο προσκήνιο το φαινόμενο του stalking (εμμονική παρακολούθηση μετά τον χωρισμό) και πίεσε για τη θέσπιση των 13 μέτρων Φλωρίδη που αφορούν την άμεση απομάκρυνση του δράστη από την κοινή εστία.
Επίσης η δολοφονία της Αναστασίας Ρουμπίνσκα, της 27χρονης εργαζόμενης στην Κω, ανέδειξε τα ζητήματα ασφάλειας των γυναικών στον εργασιακό και κοινωνικό χώρο από ξένους ή οικείους δράστες, πιέζοντας για ταχύτερη ανάκριση χωρίς καθυστερήσεις.
Πατριαρχικό εγχειρίδιο
Από την Κυριακή Γρίβα στους Αγίους Αναργύρους και την 25χρονη στην Ηγουμενίτσα, αλλά και πολλές ακόμη, οι δράστες χρησιμοποιούν το ίδιο ακριβώς πατριαρχικό εγχειρίδιο: εμμονικό stalking (παρακολούθηση) μετά τον χωρισμό, ψυχρός προσχεδιασμός, καρτέρι θανάτου σε δημόσιο χώρο, σκηνοθεσία της συγκάλυψης και, τέλος, η πάγια γραμμή άμυνας περί «ψυχασθένειας» και «θολωμένης στιγμής».
Στην Ηγουμενίτσα ο 27χρονος είχε βαρύ ιστορικό προηγούμενων συλλήψεων. Στη Μακρινίτσα ο δολοφόνος της Κωνσταντίνας Τσάπα είχε περιοριστικούς όρους. Στους Αγίους Αναργύρους ο κακοποιητής ήταν σεσημασμένος. Κι όμως, όλοι τους κυκλοφορούσαν ελεύθεροι, οπλοφορούσαν και εκτελούσαν τα θύματά τους την ώρα που οι αρμόδιοι έκλειναν τα μάτια στις καταγγελίες. Ακόμη και στο δικαστικό πεδίο, η κοροϊδία συνεχίζεται. Η προκλητική αναβολή της δίκης της Κυριακής Γρίβα στο Εφετείο, με μια απλή ιατρική βεβαίωση ιδιώτη, δείχνει ότι το σύστημα συνεχίζει να χαϊδεύει τους δολοφόνους, αφήνοντας τις χαροκαμένες μάνες να ζητούν παρέμβαση του Αρείου Πάγου για τα αυτονόητα.
Ο «Νόμος Φλωρίδη» (Ν. 5090/ 2024), παρά την επικοινωνιακή του προβολή ως η απόλυτη λύση κατά του εγκλήματος, παρουσιάζει κραυγαλέα δομικά κενά, τα οποία εξηγούν γιατί η Αστυνομία και η Δικαιοσύνη αδυνατούν να εντοπίσουν και να προλάβουν. Εγκριτοι νομικοί, αλλά και γονείς που έχασαν τόσο άδικα τις κόρες τους υψώνουν κραυγή ότι η μη αναγνώριση από τον νόμο του όρου γυναικοκτονία εμποδίζει την ΕΛ.ΑΣ. και τις δικαστικές αρχές από το να εκπαιδευτούν στα έμφυλα χαρακτηριστικά του εγκλήματος. Οταν το κράτος βαφτίζει τη γυναικοκτονία ως μια «γενική ανθρωποκτονία», αδυνατεί να αναγνωρίσει τα προειδοποιητικά σημάδια.
Τα ψηφιακά εργαλεία (panic button) στα οποία βασίζεται ο νόμος και η υποχρέωση του θύματος να καταγγείλει ή να πατήσει ένα κουμπί αποδείχτηκαν αναποτελεσματικά, όπως κατέδειξε η δολοφονία της Κυριακής Γρίβα. Το ίδιο συνέβη και στην περίπτωση της 25χρονης στην Ηγουμενίτσα, όταν ένας σεσημασμένος κακοποιητής στήνει καρτέρι θανάτου
(stalking) και οι εφαρμογές είναι άχρηστες. Ο νόμος Φλωρίδη δεν προβλέπει κανέναν μηχανισμό φυσικής προστασίας (π.χ. αστυνομική φύλαξη, άμεση μεταφορά σε ξενώνα με κρατική ευθύνη) για τη γυναίκα που μόλις έκανε καταγγελία ή χώρισε.
«Βιομηχανία» άλλοθι
Τα νέα μέτρα προβλέπουν την υποχρεωτική αυτόφωρη σύλληψη του δράστη σε περίπτωση καταγγελίας για ενδοοικογενειακή βία, ακόμη και για πλημμελήματα. Τι γίνεται όμως όταν ο δράστης αφεθεί ελεύθερος μετά το
αυτόφωρο ή όταν του επιβληθούν απλώς περιοριστικοί όροι (όπως η υποχρέωση να μην πλησιάζει το θύμα); Δεν υπάρχει κανένας ελεγκτικός μηχανισμός που να παρακολουθεί αν ο δράστης τηρεί τους όρους. Στην υπόθεση της Κωνσταντίνας Τσάπα στη Μακρινίτσα, ο δράστης είχε περιοριστικούς όρους, αλλά πήγε ανενόχλητος και τη σκότωσε. Το ίδιο συνέβη και στην Ηγουμενίτσα, όπου ο 27χρονος κυκλοφορούσε ελεύθερος, με αποτέλεσμα να ταξιδέψει ανενόχλητος από την Αθήνα για να εκτελέσει το θύμα.
Ο νόμος επιβάλλει αυστηρά νομικά καθήκοντα στους αστυνομικούς, αλλά δεν συνοδεύεται από κονδύλια για προσλήψεις και εξειδικευμένη εκπαίδευση. Τα ειδικά γραφεία Ενδοοικογενειακής Βίας στην επαρχία υπάρχουν μόνο ως ταμπέλες. Στην πράξη, οι αστυνομικοί στα τοπικά τμήματα παραμένουν ελάχιστοι ανά βάρδια, χωρίς κοινωνιολόγους ή ψυχολόγους, και συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν το stalking ως «προσωπική διαφορά που θα περάσει», εγκλωβισμένοι στη λογική του «αν δεν χυθεί αίμα, δεν επεμβαίνουμε».
Ο νόμος αυστηροποίησε την αναγνώριση των ελαφρυντικών (όπως του πρότερου έντιμου βίου). Ωστόσο, άφησε εντελώς ανέπαφο το πλαίσιο των ψυχιατρικών ελαφρυντικών και του ακαταλόγιστου. Αυτό επιτρέπει στους δικηγόρους των γυναικοκτόνων να χρησιμοποιούν πανομοιότυπη υπερασπιστική γραμμή. Ο δολοφόνος της Κυριακής Γρίβα μεταφέρθηκε αμέσως στο Ψυχιατρείο Κορυδαλλού, διεκδικώντας το ακαταλόγιστο, ενώ ο 27χρονος στην Ηγουμενίτσα, παρά τον απόλυτο, ψυχρό προσχεδιασμό, νοσηλεύεται φρουρούμενος, δηλώνοντας «ψυχικά ασθενής». Ο νόμος δεν έχει βρει τρόπο να σταματήσει αυτή τη «βιομηχανία» των άλλοθι.
Περισσότερες από 90 γυναικοκτονίες είναι καταγεγραμμένες από το 2021 μέχρι το 2026. Ομως για την πολιτεία, που δεν έχει καταφέρει να τις καταγράψει έστω σε μια επίσημη λίστα, είναι απλά ανθρωποκτονίες με θύματα γυναίκες!
Διαβάστε περισσότερα