Την εποχή που οι θρησκείες έχουν υιοθετήσει μια εταιρική προσέγγιση απέναντι στους πιστούς τους, απευθυνόμενες περισσότερο στις ηθικές, ψυχολογικές και θεραπευτικές ανάγκες του ατόμου στην προσωπική του ζωή, με ιδιαίτερη έμφαση στην οικογένεια -ίσως σε μια προσπάθεια της οργανωμένης θρησκείας να παραμείνει στην επιφάνεια και να μπορεί να απευθύνεται και σε «νεότερες» γενιές- είναι καλό να θυμηθούμε πως η Πίστη είναι προσωπική υπόθεση. Δεν είναι ένα μεγάλο συνδρομητικό κλαμπ που θυμίζει Σχήμα Πόντσι, που αυτός που θα δώσει τα περισσότερα χρήματα ή που θα φωνάξει δυνατότερα θα έχει και πιο γρήγορη είσοδο στον Παράδεισο, αλλά μια βαθιά και σιωπηλή συζήτηση με τον εαυτό μας για το τι άνθρωποι θα είμαστε σε έναν κόσμο και μια κοινωνία που σου δείχνει πιο εύκολα τα δόντια της παρά την αγκαλιά της.
Για άλλους ανθρώπους η Πίστη είναι πατερίτσα, για άλλους φτερά και για άλλους μια ενδιαφέρουσα φιλοσοφική συζήτηση· το σίγουρο είναι πως αυτές οι πέντε ταινίες εξερευνούν την έννοια του ανθρώπου σε σχέση με την Πίστη του σε όλες τις μορφές της.
Spartacus (1960)
Σκηνοθεσία: Stanley Kubrick
«Ποιος θέλει να παλεύει; Ένα ζώο μπορεί να μάθει να παλεύει. Αλλά το να λες όμορφα πράγματα και να κάνεις τους ανθρώπους να τα πιστεύουν…»
Ο Σπάρτακος, γεννημένος σκλάβος, εκπαιδευμένος μονομάχος, ηγείται μιας βίαιης εξέγερσης ενάντια στην παρακμιακή Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Οδηγεί τους σκλάβους από πόλη σε πόλη και ο στρατός του μεγαλώνει απ’ όσους καταφέρνει να μολύνει με αυτό το όμορφο όνειρο που ονομάζουμε ελευθερία.
Με τα μάτια του Kubrick και την πένα του Dalton Trumbo ο Σπάρτακος καταφέρνει να είναι ήρωας και ποιητής ταυτόχρονα. Το θάρρος και το θράσος για να ελευθερώσει τον εαυτό του και τους υπόλοιπους σκλάβους από την τυραννία είναι τόσο μεθυστικό που κάνει ακόμα και τον πιο κυνικό θεατή να φωνάζει, «εγώ είμαι ο Σπάρτακος!».
«Φοβάσαι να πεθάνεις, Σπάρτακε;»
«Όχι περισσότερο απ’ όσο φοβόμουν να γεννηθώ»
Lawrence of Arabia (1962)
Σκηνοθεσία: David Lean
Το Lawrence of Arabia δεν χρειάζεται συστάσεις. Κατά πάσα πιθανότητα είναι η ταινία που έχει εμπνεύσει με κάποιον τρόπο έναν αγαπημένο σου σκηνοθέτη και αν όχι τον αγαπημένο σου, τότε σίγουρα έχει εξελίξει την κινηματογραφική βιομηχανία και έχει επηρεάσει όλες τις ταινίες που σου αρέσουν.
Ξεκινώντας με τον θάνατο του Τ. Ε. Λόρενς, τα γεγονότα της ταινίας διαδραματίζονται σε flashback με παρόμοιο τρόπο όπως στο Citizen Kane. Ο Λόρενς αναλαμβάνει αποστολή να κατασκοπεύσει τον στρατό των διαφόρων αραβικών φυλών της Σαουδικής Αραβίας, αλλά γοητευμένος από το πνεύμα της ερήμου καταφέρνει να ενώσει τις αντιμαχόμενες φυλές και να τις οδηγήσει σε μάχη εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Από το Lawrence of Arabia μέχρι το Braveheart, μέχρι την οποιαδήποτε ταινία ανάμεσά τους ή κάποια που θα κυκλοφορήσει πολλά χρόνια αργότερα απ’ αυτές και είναι βασισμένη σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα και έχει υπάρξει επιστημονικό αντικείμενο μελέτης για την αυθεντικότητά της, θα έχει πολλά σημεία όπου οι καλλιτέχνες έχουν πάρει καλλιτεχνικές ελευθερίες που αποκλίνουν κατά πολύ από την πραγματικότητα. Είτε είναι θέμα ρυθμού, κάποιας καλλιτεχνικής ευαισθησίας, πρόβλημα στο σενάριο, ή στυγνή προπαγάνδα, η ιστορική ακρίβεια στο σινεμά είναι επιθυμητή αλλά όχι αναγκαία. Εξάλλου, όλα κρίνονται από το αποτέλεσμα. Θέλω να πω, δεν άκουσα να παραπονιέται κάποιος όταν ο Ταραντίνο σκότωσε τον Χίτλερ στο Inglourious Basterds. Το καλύτερο που μπορεί να κάνει η τέχνη είναι να σου εξάψει το ιστορικό ενδιαφέρον, όχι να σε διδάξει και να σου δώσει μέσα σε δύο ώρες πληροφορίες που άλλοι μελετάνε όλη τους τη ζωή. Επίσης, κάτι που κάποιος πρέπει να έχει στον νου αν δει την ταινία τώρα για πρώτη φορά, είναι πως είναι προϊόν της εποχής της. Και αυτό σημαίνει να παίρνουν λευκούς ηθοποιούς και να τους βάφουν καφέ για να περνάνε για Άραβες. Ίσως να είναι και το μεγαλύτερο ελάττωμα της ταινίας καθώς κάθε φορά δυσκολεύομαι να πάρω τον ρόλο του Άλεκ Γκίνες στα σοβαρά.
Andrei Roublev (1966)
Σκηνοθεσία: Andrei Tarkovsky
Με φόντο τη Ρωσία στις αρχές του 15ου αιώνα, η ταινία εστιάζει στη ζωή του λατρεμένου αγιογράφου Αντρέι Ρουμπλιόφ. Περιπλανώμενος από τόπο σε τόπο σε μια ταραχώδη εποχή, ο μοναχός που αναζητά την ειρήνη τελικά αποκτά φήμη για την τέχνη του. Όταν ο Ρουμπλιόφ γίνεται μάρτυρας μιας βίαιης μάχης και άθελά του εμπλέκεται, παίρνει όρκο σιωπής και απομακρύνεται από το έργο του. Όταν αρχίσει να ηρεμεί την προβληματισμένη ψυχή του, θα κάνει ξανά τα βήματα για να επιστρέψει στην τέχνη του.
Όποιος γνωρίζει το έργο του Ταρκόφσκι καταλαβαίνει πως το όνομα του σκηνοθέτη είναι συνώνυμο με την ποίηση. Η σύνθεση του κάδρου, οι αργές μεθοδικές κινήσεις, η ατμόσφαιρα, όλα τα στοιχεία της φύσης που παίζουν τα όργανά τους σε μια συμφωνία που γαληνεύει και αναταράσσει τις θάλασσες του μυαλού, όλα συστατικά μιας Θείας Λειτουργίας που φέρνει τον άνθρωπο κοντά με τον θεό που κρύβει μέσα του.
Dekalog (1989-1990)
Σκηνοθεσία: Krzysztof Kieślowski
Εμπνευσμένος από τις Δέκα Εντολές, ο Δεκάλογος είναι μια σειρά δέκα ταινιών διάρκειας μιας ώρας με κάθε κομμάτι να εξερευνά χαρακτήρες που αντιμετωπίζουν περίπλοκα ηθικά και υπαρξιακά διλήμματα σε ένα οικιστικό συγκρότημα στην Πολωνία τη δεκαετία του 1980, ενώ ένας άντρας δίχως όνομα τους παρατηρεί από μακριά. Το πέρασμα του χρόνου, η ζωή και ο θάνατος, το μίσος και η αγάπη είναι ερωτήματα που θα εξερευνηθούν μέσα σε πανέμορφα κινηματογραφικά κάδρα.
Σύμφωνα με τον Kubrick, ο Δεκάλογος είναι το μοναδικό κινηματογραφικό αριστούργημα που μπορεί να σκεφτεί και πως σεναριογράφοι σαν τον Kieślowski έχουν τη σπάνια ικανότητα να δραματοποιούν τις ιδέες τους αντί απλώς να μιλούν γι’ αυτές.
Silence (2016)
Σκηνοθεσία: Martin Scorsese
Μετά το The Last Temptation of Christ και το Kundun, το Silence είναι η τρίτη ταινία του Σκορσέζε που επικεντρώνεται σε θρησκευτικές φιγούρες που παλεύουν με τις προκλήσεις που φέρνει η πίστη τους.
Τον 17ο αιώνα δύο Πορτογάλοι ιεραπόστολοι ταξιδεύουν στην Ιαπωνία για να διαδώσουν τον Καθολικισμό και να εντοπίσουν τον μέντορά τους που φήμες τον κατηγορούν για αποστασία.
Με μια φιλμογραφία όπως αυτή του Σκορσέζε είναι δύσκολο να πεις «αυτή είναι η καλύτερη ταινία του», αλλά το Silence σίγουρα είναι ανάμεσα στις τρεις καλύτερες που έχει σκηνοθετήσει στον 21ο αιώνα και δυστυχώς δεν συζητιέται αρκετά συχνά, καθώς το κοινό προτιμά τις πιο φανταχτερές και έντονες δημιουργίες του.
The post Πέντε μεγάλες ταινίες για τη Μεγάλη Εβδομάδα appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα