Τι είναι αυτό που κάνει το σώμα να παραλύει; Είναι ο τρόμος για το άγνωστο; Να μπούμε σε έναν κόσμο δίχως πυξίδα και χάρτη και να προσπαθήσουμε να βρούμε την έξοδο μέσα από δαιδαλώδη μονοπάτια και τρόμους ασύλληπτους στα θνητά μυαλά; Ή είναι η αδικία; Το κακό που μπορούμε να κάνουμε ο ένας στον άλλο, ενώ επιδεικτικά αγνοούμε τον συνάνθρωπο απέναντί μας. Ίσως ο τρόμος βρίσκεται στο συνηθισμένο, στις αναμενόμενες αντιδράσεις βίαιων παιδιών που βρίσκονται παγιδευμένα σε κορμιά ενηλίκων και πιστεύουν πως οι άνθρωποι είμαστε μια τεράστια αγέλη και ο ισχυρότερος αυτός που θα γαβγίσει δυνατότερα.
Αλλά δεν είναι μόνο ο τρόμος που μπορεί να κάνει το σώμα να παραλύσει και το στόμα να στεγνώσει. Όλοι μουδιάζουμε όταν βρεθούμε αντιμέτωποι με την ασύλληπτη ομορφιά. Την ομορφιά της τέχνης και της δημιουργίας της, το πάθος που υπάρχει σε κάθε καρέ και δίνει πνοή σε άψυχα αντικείμενα, που τα κάνει να περπατάνε και να εκφράζονται. Και η ομορφιά που υπάρχει στη Γη, στους ανθρώπους και τους πολιτισμούς, στον τρόπο που εκφράζουν την πίστη τους, στον τρόπο που όλοι χάνονται στον θόρυβο της ημέρας. Όλοι κομπάρσοι και όλοι πρωταγωνιστές σε μια ζωή που όλοι γρήγορα έρχονται και φεύγουν.
Αυτές οι πέντε ταινίες στέλνουν το μυαλό μας να τρέξει μπροστά και το κορμί μας, σαν ένα λιμάνι, θα το περιμένει ακίνητο να επιστρέψει και να αράξει μέσα του αλλαγμένο από το ταξίδι.
[ 1 ]
Soy Cuba (1964)
Σκηνοθεσία: Mikhail Kalatozov
Μια ταινία που κατά την κυκλοφορία της δεν ικανοποίησε κανέναν. Η Σοβιετική Ένωση που τη χρηματοδότησε ισχυρίστηκε πως ήταν συμπαθητική προς τη μπουρζουαζία, αφελής, «όχι αρκετά επαναστατική» και απλά μια καλλιτεχνική ταινία ενώ ήθελαν πιο ξεκάθαρη προπαγάνδα, και οι Κουβανοί πολίτες τη βρήκαν στερεοτυπική. Η ταινία για τριάντα χρόνια δεν είχε προβληθεί ποτέ εκτός της Κούβας και της Σοβιετικής Ένωσης, και λόγω της αρνητικής κριτικής που είχε αποσπάσει, θάφτηκε και ξεχάστηκε. Τη δεκαετία του ’90, όταν ακόμα η ταινία ήταν άγνωστη στο ευρύ κοινό, ο Μάρτιν Σκορσέζε και ο Φράνσις Φορντ Κόπολα ξεκίνησαν να προωθούν την ταινία όταν την ανακάλυψαν και βοήθησαν στην αποκατάσταση του φιλμ.
Το Soy Cuba είναι ένα κινηματογραφικό θαύμα, άρτια γυρισμένο και φωτογραφημένο. Παρακολουθούμε τέσσερις ασπρόμαυρες ιστορίες για τα βάσανα των Κουβανών πριν την επανάσταση. Στην Αβάνα, η Μαρία ντροπιάζεται όταν ο άντρας που αγαπά μαθαίνει ποια είναι η δουλειά της. Ο γέρος-αγρότης Πέδρο μαθαίνει πως η γη που καλλιεργεί πωλείται σε μια αμερικάνικη εταιρεία. Ένας μαθητής βλέπει την αστυνομία να επιτίθεται στους φίλους του όταν εκείνοι μοιράζουν φυλλάδια προς υποστήριξη του Φιντέλ Κάστρο. Και τέλος, μια οικογένεια απειλείται από τον στρατό του Φουλχένσιο Μπατίστα.
Μετά το οπτικό κομμάτι, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ταινίας είναι η Φωνή της Κούβας που αφηγείται όλα τα γεγονότα και μας μεταφέρει τον πόνο μιας ολόκληρης χώρας.
[ 2 ]
Straw Dogs (1971)
Σκηνοθεσία: Sam Peckinpah
Βασισμένο στο μυθιστόρημα “The Siege of Trencher’s Farm”, στο Straw Dogs παρακολουθούμε μια κοινωνία που υπακούει στα χειρότερα ένστικτά της.
Ο μαθηματικός Ντέιβιντ Σάμνερ μετακομίζει μαζί με τη γυναίκα του, την Έιμι, σ’ ένα χωριό της Αγγλίας, στο οποίο και η Έιμι μεγάλωσε. Εκεί, οι άντρες της μικρής κοινωνίας τον περιθωριοποιούν και τον τραμπουκίζουν με κάθε ευκαιρία, ενώ ο πρώην σύντροφος της Έιμι προσπαθεί να την προσεγγίσει.
Η λέξη «άντρες» χρησιμοποιείται για να εξηγήσουμε πως δεν μιλάμε για ανήλικους, αλλά στην ουσία όλοι οι χαρακτήρες είναι μικρά παιδιά, παγιδευμένα σε σώματα ενηλίκων, που η πατριαρχία του μικρόκοσμού τους τα κάνει να συμπεριφέρονται σαν να παίζουν σε μια τεράστια παιδική χαρά.
Το Straw Dogs είναι από εκείνες τις ταινίες που προβληματίζει και κάνει τον θεατή να μιλάει με την οθόνη, καθώς πετάει τα χέρια του στον αέρα απαυδισμένος και μπερδεμένος απ’ αυτά που βλέπει, αλλά όλα βγάζουν νόημα όταν εστιάσουμε στον τίτλο. Όλοι οι χαρακτήρες συμπεριφέρονται ακριβώς όπως συμπεριφέρονται τα σκυλιά μέσα στις αγέλες τους.
Η δυσκολότερη και ταυτόχρονα πιο τολμηρή σκηνή της ταινίας είναι ο βιασμός της Έιμι από δύο άντρες, όπου η βία διαδέχεται το πάθος και την αποδοχή, και ύστερα ξανά βία και τρόμος. Η ταινία σε κάνει να σκέφτεσαι για την ανύπαρκτη θέση της γυναίκας σε αυτόν τον κόσμο και τον ρόλο της γυναίκας ως τρόπαιο, όπου σε αυτό το σχεδόν ομοφυλοφιλικό παιχνίδι των αντρών, το μόνο που έχει να κάνει είναι να τους ικανοποιεί και να φύγει από τη μέση.
Φαν Φακτ: Το Straw Dogs είναι η έμπνευση για το Μόνος στο Σπίτι.
[ 3 ]
Alice (1988)
Σκηνοθεσία: Jan Švankmajer
Η ιστορία που ξέρουμε, αλλά όχι η προσέγγιση που έχουμε συνηθίσει. Πριν ο American McGee δημιουργήσει το βιντεοπαιχνίδι American McGee’s Alice -μια σκοτεινή συνέχεια των βιβλίων του Λιούις Κάρολ που θα δώσει μια ασυνήθιστη πνοή στην Αλίκη- το 1988 ο Τσέχος σκηνοθέτης Jan Švankmajer έφτιαξε τη δική του Αλίκη, στην οποία, αφού παντρέψει ζωντανούς ηθοποιούς με stop-motion-animation, έδωσε μικρές ανατροπές στην ιστορία που όλοι ξέρουμε.
Η Αλίκη, όπως πάντα, κυνηγάει το λευκό κουνέλι, αλλά αυτό που αλλάζει αυτή τη φορά είναι το ύφος. Παραμένει μια ιστορία για παιδιά, αλλά ο Švankmajer γδύνει το παραμυθένιο πανωφόρι που πολλές μεταφορές της Αλίκης φοράνε και πιστός στο πνεύμα του βιβλίου το έργο παραμένει σουρεαλιστικό και αλλοπρόσαλλο. Τα παραμύθια έχουν έναν επιμορφωτικό σκοπό, χωρίζουν τις ιστορίες σε καλούς και κακούς, και απαιτούν από τον θεατή στο τέλος να έχει καταλάβει κάποιο ηθικό δίδαγμα, αλλά εδώ το μόνο που απομένει, χωρίς διδακτισμούς και ηθικολογίες, είναι η σχέση του θεατή με τις εικόνες στην οθόνη.
Το Alice είναι από εκείνα τα όνειρα που παραλύουν το σώμα και ο μόνος τρόπος διαφυγής είναι να ολοκληρωθεί το όνειρο.
[ 4 ]
Baraka (1992)
Σκηνοθεσία: Ron Fricke
Δίχως λόγια, δίχως πλοκή, δίχως δομή, το Baraka κρατάει την ουσία του σινεμά που είναι η κινούμενη εικόνα. Θέλω να γράψω πως μια προβολή του Baraka είναι σαν τη Λειτουργία της εκκλησίας, αλλά στην πραγματικότητα καμία εκκλησία δεν πιστεύω να μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε όπως αυτή η ταινία. Εμείς είμαστε οι θεοί και είμαστε παρόντες σε όλα τα σημεία του πλανήτη και βλέπουμε τη ζωή να κυλάει γρήγορα και άλλοτε αργά, και όταν επιτέλους συνηθίζουμε στο μεγαλείο και την παντοδυναμία της νέας μας θέσης, όταν επιτέλους καταλαβαίνουμε τι είναι αυτό που κάνει την ανθρωπότητα να εξελίσσεται, η οθόνη μαυρίζει… Πέρασαν 90’ και είμαστε πάλι πίσω στις θέσεις μας, ταπεινοί, να βλέπουμε τίτλους τέλους.
Ταινίες όπως το Koyaanisqatsi, στο οποίο ο Ron Fricke είναι διευθυντής φωτογραφίας, ή το σίκουελ του Baraka, το Samsara, θα μπορούσαν να είχαν αυτή τη θέση, αλλά το Baraka είναι η προσωπική μου επιλογή γιατί ήταν αυτό που με έβαλε σε αυτόν τον κινηματογραφικό κόσμο όπου καταπληκτική φωτογραφία και ένα φιλμ 70mm λένε πολλά περισσότερα από ένα σενάριο διακοσίων σελίδων.
Τώρα που έχουμε IMAX αίθουσα στην Ελλάδα το Baraka επιβάλλεται να παιχτεί σε αυτή την αίθουσα!
[ 5 ]
Mad God (2021)
Σκηνοθεσία: Phil Tippett
Μια ψηλή φιγούρα, που φοράει μόνο ένα παλτό και μια αντιασφυξιογόνα μάσκα, περιφέρεται σε έναν κατεστραμμένο και διεστραμμένο κόσμο, έναν κόσμο που θυμίζει έντονα τον δικό μας, και βρίσκεται ανάμεσα σε τέρατα με αφύσικες μορφές. Πάνω του έχει έναν χάρτη και μια βαλίτσα.
Τι είναι αυτό που κάνει τόσο ελκυστικό το stop-motion-animation; Είναι τα αποτυπώματα των δημιουργών πάνω στις κούκλες; Που κάθε κίνηση, κάθε ανάσα, αντικατοπτρίζεται σε κάθε καρέ; Είναι το επίπεδο δυσκολίας και η αφοσίωση που απαιτείται για να δημιουργηθεί ή είναι το τελικό αποτέλεσμα που το κάνει να φαίνεται πιο αληθινό από το αληθινό, που οι πιο δυνατοί υπολογιστές στον πλανήτη δεν θα μπορέσουν ποτέ να δημιουργήσουν;
Το Mad God είναι αργό, ατμοσφαιρικό και άγριο. Ένα έργο στο οποίο η πλοκή παίζει δευτερεύοντα ρόλο, γιατί το σημαντικότερο κομμάτι είναι ο ολοζώντανος κόσμος που πήρε στον Phil Tippett τριάντα χρόνια για να δημιουργήσει. Ό,τι βλέπουμε είναι ένας πίνακας του Ιερώνυμου Μπος που έχει ζωντανέψει και εμείς οι ταξιδευτές στο σκοτάδι με προορισμό το πρωί που δεν ξέρουμε αν θα έρθει.
The post Πέντε ταινίες που παραλύουν το σώμα και στέλνουν το μυαλό μας να τρέξει μπροστά appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα