Πώς συνδέονται γεγονότα όπως η προαναγγελία αύξησης επιτοκίων από την αμερικανική ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα (FED) από τον εκλεκτό του Τραμπ επικεφαλής της, Κέβιν Γουόρς, και η πρόβλεψη της Goldman Sachs ότι το περιθώριο κέρδους των διυλιστηρίων στην Ευρώπη θα αυξηθεί από 19 δολάρια ανά βαρέλι το 2026 σε 49 δολάρια το 2027, με την παράταση και για τον Σεπτέμβριο από την ελληνική κυβέρνηση της επιδότησης 10 λεπτών στο πετρέλαιο κίνησης και την ανακοίνωση 1.700 κωδικών προϊόντων των οποίων θα μειωθούν οι τιμές τους στα σούπερ μάρκετ;
Πολύ διαφορετικά και εντελώς ετεροβαρή ζητήματα, αλλά υπάρχει κοινός παρονομαστής: ο φόβος που εδραιώνεται διεθνώς -και μετατρέπεται πλέον σε προβλέψεις- ότι είμαστε μπροστά σε νέο κύμα πληθωρισμού.
Αυτή η εκτίμηση ερμηνεύει την «προδοσία» του Γουόρς προς τον Τραμπ (ο Τραμπ είναι λάτρης της μείωσης των επιτοκίων), στην ίδια εκτίμηση περί νέου πληθωριστικού κύματος οδηγεί και η πρόβλεψη της Goldman Sachs για υπερδιπλασιασμό το 2027 των περιθωρίων κέρδους στην παραγωγή ντίζελ από τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια.
Οσο για την ελληνική κυβέρνηση, γνωρίζει πολύ καλά ότι η ελληνική οικονομία έχει ήδη ένα σημαντικά ανώτερο επίπεδο πληθωριστικών πιέσεων σε σχέση με την Ε.Ε. και ότι οι νέες πιέσεις θα επιδεινώσουν το πρόβλημα, τόσο για την οικονομία όσο και για τους (προ)εκλογικούς της σχεδιασμούς.
Το «τρίγωνο της φωτιάς»
Κι όμως, οι διεθνείς τιμές του brent και του αμερικανικού WTI είναι πολύ χαμηλότερα από τα υψηλά του Μαΐου, όταν κορυφώθηκε η κρίση στη Μ. Ανατολή. Ποιος είναι λοιπόν ο μηχανισμός που απειλεί με νέες πληθωριστικές πιέσεις; Για να απαντήσουμε σε αυτή την ερώτηση, πρέπει να αναφερθούμε στους τρεις «κρυφούς» μοχλούς: τις τιμές του ντίζελ, τις τιμές του φυσικού αερίου και τις τιμές των γεωργικών προϊόντων.
Αυτές είναι πλέον οι βασικές εστίες, και μάλιστα οι τιμές τους αυξάνονται δυσανάλογα περισσότερο και κατά κάποιον τρόπο ανεξάρτητα από την αυξομείωση των τιμών του brent και του WTI. Τα διαθέσιμα στοιχεία αποκαλύπτουν:
DIESEL
Γιατί υπάρχει έλλειψη diesel; Πρώτον, έχουν περιοριστεί οι εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων από τη Μέση Ανατολή. Δεύτερον, επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει περαιτέρω την προσφορά. Τρίτον, συνεχίζονται τα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα μέσω Ορμούζ και Bab el-Mandeb. Και τέταρτον, οι αγορές ενδιάμεσων προϊόντων -diesel/jet- ξεκίνησαν με σχετικά χαμηλά αποθέματα.
Τα σημερινά στοιχεία είναι χαρακτηριστικά: οι εξαγωγές ντίζελ της Μέσης Ανατολής προς την Αφρική έπεσαν τον Αύγουστο μόλις στους 600-800 χιλ. τόνους, το χαμηλότερο επίπεδο σχεδόν εννέα ετών. Ετσι η Αφρική αναγκάζεται να τραβά ντίζελ από την Ασία. Τα ασιατικά περιθώρια ντίζελ έφτασαν περίπου 66 δολάρια/βαρέλι τον Αύγουστο, από 61 δολάρια τον Ιούλιο.
Οπως λένε παράγοντες της αγοράς, «μπορεί να υπάρχει αρκετό αργό πετρέλαιο παγκοσμίως, αλλά να μην υπάρχει αρκετό ντίζελ στο σωστό μέρος, τη σωστή στιγμή και με επαρκή δυναμικότητα διύλισης και μεταφοράς». Η αγορά φαίνεται μάλιστα να πιστεύει ότι δεν πρόκειται για πρόβλημα λίγων εβδομάδων. Τα ευρωπαϊκά futures του ντίζελ αποτιμούν τιμές περίπου 35% πάνω από τον μέσο όρο 2024-25 έως και μέσα στο 2027.
Ετσι, ο IEA επισημαίνει ότι, ενώ το αργό έχει κατά περιόδους αποκλιμακωθεί, diesel και βενζίνη παραμένουν περίπου 30% ακριβότερα από τα προπολεμικά επίπεδα. Τέλος, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια δουλεύουν ήδη πολύ κοντά στα πρακτικά τους όρια κι αυτό εξηγεί σε σημαντικό βαθμό την εκτίναξη των τιμών του ντίζελ – δεδομένου μάλιστα ότι η Ευρώπη είχε συρρικνώσει τη διυλιστική της βάση στο πλαίσιο της «πράσινης μετάβασης».
ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ
Σύμφωνα με τη World Bank, τον Ιούλιο 2026, το αργό πετρέλαιο υποχώρησε κατά 2,2%, ενώ την ίδια στιγμή η ευρωπαϊκή τιμή φυσικού αερίου αυξήθηκε κατά 19,1% μέσα σε έναν μήνα – μια εντυπωσιακή απόκλιση. Ο βασικός ευρωπαϊκός δείκτης είναι το TTF. Στο β’ τρίμηνο του 2026 είχε μέση τιμή σχεδόν 16 δολάρια/MMBtu, περίπου 32% υψηλότερα από πέρυσι. Στην Ασία το spot LNG ήταν περίπου 17,5 δολάρια/MMBtu, +45% σε ετήσια βάση.
Γιατί όμως ανεβαίνει το φυσικό αέριο;
Το κλειδί είναι το LNG και τα Στενά του Ορμούζ. Πριν από τη φετινή κρίση, σχεδόν 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG περνούσε από τα Στενά. Η ουσιαστική διακοπή αυτών των ροών δημιούργησε ένα τεράστιο σοκ. Από Μάρτιο έως Ιούνιο, οι φορτώσεις LNG από Κατάρ και ΗΑΕ μειώθηκαν κατά περίπου 35 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου σε σχέση με πέρυσι.
Μόλις στις 28 Αυγούστου, η QatarEnergy παρέτεινε την αναστολή παραδόσεων λόγω «ανωτέρας βίας» προς την ιταλική Edison έως τις αρχές Νοεμβρίου. Συνολικά έχουν ακυρωθεί 29 φορτία, περίπου 3,8 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.
Αυτό δημιουργεί μια επικίνδυνη αλυσίδα: λιγότερο LNG Κατάρ/Κόλπου, άρα Ευρώπη και Ασία ανταγωνίζονται για τα ίδια φορτία LNG, αυξάνεται η τιμή του TTF, άρα ακριβότερη ηλεκτρική ενέργεια και βιομηχανική παραγωγή, εν τέλει πίεση σε λιπάσματα και τελικά σε γεωργία.
Η World Bank πλέον προβλέπει για το 2026 περίπου +30% στη μέση ευρωπαϊκή τιμή φυσικού αερίου, έναντι μόλις +2% στις ΗΠΑ. Αυτή η τεράστια γεωγραφική απόκλιση οφείλεται ακριβώς στη μεγαλύτερη εξάρτηση Ευρώπης/Ασίας από την παγκόσμια αγορά LNG.
ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ
Ο πιο χρήσιμος διεθνής δείκτης είναι ο FAO Food Price Index. Το ιστορικό ρεκόρ του σημειώθηκε τον Μάρτιο του 2022, αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, στις 159,3 μονάδες.
Η σημερινή κατάσταση δεν είναι ακόμη συγκρίσιμη με εκείνο το σοκ. Τον Μάιο 2026 ο δείκτης ήταν 130,8, δηλαδή περίπου 18,4% χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό. Τα νεότερα στοιχεία του FAO δείχνουν νέα άνοδο τον Ιούλιο, κυρίως λόγω δημητριακών, φυτικών ελαίων και ζάχαρης, με τον FAO να αποδίδει την κίνηση μεταξύ άλλων σε καύσωνες, ενεργειακές τιμές και γεωπολιτικούς κινδύνους.
Από την άλλη, ο Bloomberg Agriculture Spot Index, ο οποίος παρακολουθεί 10 βασικά αγροτικά προϊόντα, έχει αυξηθεί περισσότερο από 13% τον Αύγουστο έως την περασμένη Παρασκευή, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μηνιαία άνοδο από τον Ιούλιο του 2012.
Οι τιμές του σιταριού έχουν ανέλθει σε υψηλό τριών ετών, καθώς οι επιθέσεις σε λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας περιορίζουν τις αποστολές από μία από τις σημαντικότερες περιοχές παραγωγής. Τέλος, οι τιμές της ζάχαρης και του κακάο έχουν αυξηθεί περίπου 20%, καθώς η ενίσχυση του φαινομένου El Niño ενισχύει τις εκτιμήσεις για μείωση της σοδειάς.
Η τιμή του ντίζελ έχει ξεπεράσει την τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα, ενώ το ευρωπαϊκό TTF αυξήθηκε κατά 93% σε λίγους μήνες (ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI)
«Θερμό» φθινόπωρο και «βαρύς» χειμώνας προβλέπονται στην Ελλάδα
Οι αυξήσεις σε βενζίνη και ντίζελ στη χώρα μας θα περάσουν στην ηλεκτρική ενέργεια επιβαρύνοντας νοικοκυριά και παραγωγή
Στην Ελλάδα, τα τελευταία διαθέσιμα ημερήσια στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών δείχνουν πανελλαδική μέση τιμή 2,042 ευρώ/λίτρο στις 28 Αυγούστου, έναντι 1,994 ευρώ στις 16 Αυγούστου. Πρόκειται για άνοδο περίπου 2,4% μέσα σε λιγότερο από δύο εβδομάδες.
Η σύγκριση με την τιμή κατά την κορύφωση της ενεργειακής κρίσης του Ιουνίου 2022 είναι πολύ ανησυχητική: τότε, η μέση τιμή του ντίζελ είχε φτάσει περίπου τα 2,064 ευρώ/λίτρο. Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή τιμή απέχει από το ιστορικό υψηλό του 2022 μόλις 1,1%.
Οσον αφορά τη βενζίνη, η αμόλυβδη 95 έφτασε τα 2,028 ευρώ/λίτρο. Παρατηρούμε ότι η τιμή του ντίζελ έχει ξεπεράσει την τιμή της αμόλυβδης. Οσον αφορά το φυσικό αέριο, από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο το ευρωπαϊκό TTF αυξήθηκε κατά 93%. Σε σχέση με τον Αύγουστο 2025 (33,85 ευρώ), η αύξηση είναι περίπου 58%.
Το κρίσιμο εδώ είναι ότι η αύξηση περνάει στην ηλεκτρική ενέργεια, επιβαρύνοντας τους καταναλωτές και την παραγωγή.
Οσο για τη γεωργία, ο μεγαλύτερος βραχυπρόθεσμος κίνδυνος δεν είναι μια περαιτέρω έκρηξη στις τιμές των αγροτικών προϊόντων, αλλά η μετάδοση του ενεργειακού σοκ στο κόστος παραγωγής.
Εν ολίγοις, ο κλοιός των πληθωριστικών πιέσεων κλείνει και προδιαγράφει «θερμό» φθινόπωρο και «βαρύ» χειμώνα στο μέτωπο της ακρίβειας, ιδιαίτερα αν πάρουμε υπόψη μας ότι η Ελλάδα έχει ήδη «κατοχυρώσει» ένα σημαντικό ανώτερο επίπεδο πληθωρισμού σε σχέση με την Ε.Ε. Αυτό δεν είναι καλό νέο για τους κυβερνητικούς (προ)εκλογικούς σχεδιασμούς, αλλά -κι αυτό είναι το σημαντικό- ούτε για τα λαϊκά νοικοκυριά.
Διαβάστε περισσότερα