Καθώς οι πανελλαδικές εξετάσεις του 2026 βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και χιλιάδες υποψήφιοι δίνουν τη δική τους μάχη για μια θέση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, το υπουργείο Παιδείας προχώρησε σε Υπουργική Απόφαση που απεστάλη προς δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) στην οποία σημειώνεται ότι ο αριθμός των εισακτέων στις Σχολές και τα Τμήματα των ΑΕΙ για τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά 2026-2027 θα είναι 68.788.
Πρόκειται για έναν αριθμό που κάθε χρόνο παρουσιάζεται ως η «χωρητικότητα» του ελληνικού πανεπιστημίου και ως το μέτρο των εκπαιδευτικών ευκαιριών που προσφέρει η πολιτεία στους νέους ανθρώπους. Ομως, εδώ και πέντε χρόνια, από την εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, ο αριθμός αυτός δεν αντανακλά την πραγματικότητα.
Οι πραγματικοί εισακτέοι, αυτοί που θα περάσουν τελικά τις πύλες των πανεπιστημίων, θα είναι πολύ λιγότεροι. Και αυτό γιατί η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) λειτουργεί ως ένας δεύτερος μηχανισμός επιλογής, ο οποίος «κουρεύει» κάθε χρόνο χιλιάδες θέσεις που το ίδιο το κράτος υποτίθεται ότι έχει προηγουμένως εγκρίνει.
Οι… εξακτέοι!
Αν παρακολουθήσει κανείς τα στοιχεία των τελευταίων ετών, θα διαπιστώσει ότι η μείωση αυτή δεν αποτελεί μια περιστασιακή εξέλιξη αλλά μια σταθερή πραγματικότητα. Είτε τα θέματα των εξετάσεων είναι εύκολα είτε δύσκολα, είτε οι επιδόσεις των υποψηφίων είναι καλύτερες είτε χειρότερες, η ΕΒΕ οδηγεί κάθε χρόνο σε χιλιάδες κενές θέσεις στα δημόσια πανεπιστήμια (βλ. πίνακα).
Η εικόνα αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν εξετάσει κανείς ποια τμήματα πλήττονται περισσότερο. Δεν είναι οι κεντρικές σχολές των μεγάλων αστικών κέντρων που αντιμετωπίζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα. Είναι κυρίως τα περιφερειακά πανεπιστημιακά τμήματα, τα οποία βλέπουν χρόνο με τον χρόνο τον αριθμό των εισακτέων να συρρικνώνεται, τα αμφιθέατρα να αδειάζουν και τη βιωσιμότητά τους να τίθεται υπό αμφισβήτηση. Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο αν συνδυαστεί με τις προβλέψεις του νόμου 4957/2022 για τα πανεπιστήμια. Ο συγκεκριμένος νόμος προβλέπει ότι για την αξιολόγηση της λειτουργίας και της βιωσιμότητας ενός τμήματος λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, ο αριθμός των φοιτητών που προσελκύει, η σχέση φοιτητών προς μέλη ΔΕΠ και η ζήτηση που παρουσιάζει στις εισαγωγικές εξετάσεις.
Εδώ ακριβώς εμφανίζεται μια ιδιότυπη «αυτοεκπληρούμενη προφητεία». Η πολιτεία δημιουργεί μέσω της ΕΒΕ χιλιάδες κενές θέσεις, μειώνει τον αριθμό των φοιτητών που εισέρχονται σε δεκάδες τμήματα και στη συνέχεια περιμένει την κατάλληλη ευκαιρία για να χρησιμοποιήσει τη μειωμένη φοιτητική παρουσία ως ένδειξη προβληματικής λειτουργίας ή χαμηλής βιωσιμότητας αυτών των τμημάτων.
Ετσι, τμήματα που αποδυναμώνονται διοικητικά και αριθμητικά από μια κεντρική πολιτική επιλογή κινδυνεύουν στη συνέχεια να βρεθούν αντιμέτωπα με συγχωνεύσεις, αναδιαρθρώσεις ή ακόμη και καταργήσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια η συζήτηση για τον νέο ακαδημαϊκό χάρτη και για τη μείωση του αριθμού των πανεπιστημιακών τμημάτων επανέρχεται όλο και πιο συχνά.
Κάπως έτσι, η συζήτηση για την ΕΒΕ παύει να αφορά αποκλειστικά την ακαδημαϊκή ποιότητα και μετατρέπεται σε συζήτηση για την πρόσβαση στη γνώση, για την ισότητα των ευκαιριών και για το μέλλον της δημόσιας Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Ιδιωτικοποίηση
Το ερώτημα που προκύπτει είναι απλό αλλά κρίσιμο: γιατί το υπουργείο Παιδείας συνεχίζει να ανακοινώνει κάθε χρόνο έναν αριθμό εισακτέων που γνωρίζει εκ των προτέρων ότι δεν θα επιβεβαιωθεί στην πράξη; Διότι, αν οι 68.788 θέσεις που ανακοινώθηκαν φέτος μειωθούν ξανά κατά περίπου 10.000, όπως συνέβη τα προηγούμενα χρόνια, τότε δεν μιλάμε για πραγματικό αριθμό εισακτέων αλλά για έναν αριθμό θεωρητικό, έναν αριθμό «βιτρίνας».
Και πίσω από αυτή τη βιτρίνα κρύβονται χιλιάδες νέοι που μένουν εκτός πανεπιστημίων, δεκάδες τμήματα που αποδυναμώνονται και ένα δημόσιο πανεπιστήμιο που βλέπει χρόνο με τον χρόνο να χάνει ένα μέρος της κοινωνικής και ακαδημαϊκής του δυναμικής.
Την ίδια στιγμή, το τοπίο της Ανώτατης Εκπαίδευσης ιδιωτικοποιείται ραγδαία.
Η λειτουργία των λεγόμενων μη κρατικών πανεπιστημίων και η δυνατότητα φοίτησης σε ιδιωτικές εκπαιδευτικές δομές δημιουργούν νέες επιλογές για όσους αποκλείονται από το δημόσιο πανεπιστήμιο και μπορούν να αντέξουν τα δίδακτρα.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr