Με τελικό προορισμό το Σκοπευτήριο Καισαριανής, μέλη, στελέχη και βουλευτές του ΚΚΕ, μαζί με τον ΓΓ της ΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας, συγκεντρώθηκαν στην πλατεία της πόλης, ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα της Οργάνωσης Περιοχής Αττικής της ΚΝΕ. Η κινητοποίηση είχε σαφή στόχο: τη συμβολική αλλά και μαχητική διεκδίκηση των ιστορικών φωτογραφικών ντοκουμέντων που απεικονίζουν τους 200 αγωνιστές, λίγα λεπτά πριν από την εκτέλεσή τους από τους ναζί, την Πρωτομαγιά του 1944.
Ράνια Τραγόμαλλου
Στο επίκεντρο της παρέμβασης του ΚΚΕ βρέθηκε η απαίτηση να επιστραφούν οριστικά τα ντοκουμέντα στον ελληνικό λαό και να αξιοποιηθούν.
“Ανήκουν στον ελληνικό λαό”
“Να αποδοθούν στον ελληνικό λαό τα συγκλονιστικά ντοκουμέντα” ζήτησε ο Γ.Γ του ΚΚΕ και να φυλαχθούν στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης της Καισαριανής, στον δήμο Χαϊδαρίου και στο αρχείο του ΚΚΕ.
“Να ανήκουν στον ελληνικό λαό. Να μην κλειστούν σε κάποια συρτάρια και προθήκες, αλλά να εκτίθενται στον ελληνικό λαό. Σχολεία, σχολές, μαθητές, φοιτητές, ερευνητές, ιστορικοί, εργαζόμενοι, απλοί άνθρωποι του λαού μας, όλες οι γενιές να περνούν, να μαθαίνουν, να διδάσκονται, να μορφώνονται, για να λάμψει επιτέλους η ιστορική αλήθεια. Και η ιστορική αλήθεια λέει ότι αυτοί οι αγωνιστές που έπεσαν από το βόλι του κατακτητή ήταν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ. Σε αυτόν τον αγώνα θα είμαστε κάθε μέρα μπροστά. Θα ραίνουμε με λουλούδια τους τάφους των αθανάτων”, υπογράμμισε ο Δημήτρης Κουτσούμπας.
Το σύνολο των φωτογραφιών κηρύχθηκε μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού, λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής του αξίας, ως τεκμήριο διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων μέσω της εικόνας από τους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς της Κατοχής στην Ελλάδα.
Μνήμη και ιστορική μαρτυρία
Για το ΚΚΕ, οι φωτογραφίες δεν αποτελούν απλώς σπάνιο αρχειακό υλικό. Συνιστούν ιστορική μαρτυρία μεγάλης σημασίας.
Στη χθεσινή πορεία στην Καισαριανή, στον τόπο όπου η μνήμη είναι χαραγμένη πάνω σε τοίχους και χώμα, τα πρόσωπα των 200 επέστρεψαν στο προσκήνιο. Όχι ως σκιά ενός μακρινού παρελθόντος, αλλά ως ζωντανό τεκμήριο που ζητά θέση στο παρόν.
Γιατί πίσω από κάθε φωτογραφία δεν υπάρχει απλώς ένα ιστορικό στιγμιότυπο, αλλά μια ολόκληρη ανθρώπινη διαδρομή. Και η μνήμη, χθες, δεν παρουσιάστηκε ως τελετουργικό καθήκον· παρουσιάστηκε ως υπόθεση ανοιχτή, διεκδικούμενη.
200 ονόματα-200 ζωές
Στη συγκέντρωση της ΚΝΕ, τα ονόματα των 200 αγωνιστών γράφτηκαν ένα προς ένα σε μικρές πικέτες. Δίπλα στους νέους που τις κρατούσαν, συγγενείς στέκονταν σιωπηλοί, αναγνωρίζοντας σε κάθε όνομα μια προσωπική ιστορία. Παλιοί κάτοικοι μιλούσαν για τον ήχο από τις μηχανές των καμιόνιων.
Χθες, στον τόπο της εκτέλεσης, η μνήμη πήρε σάρκα και οστά: διακόσια γαρύφαλλα αφέθηκαν στο χώμα και απέναντι από τον τοίχο της εκτέλεσης υψώθηκε το πανό με το σύνθημα «Οι ήρωες γεννιούνται από το λαό και ανήκουν στο λαό».
«Στο θυσιαστήριο της Καισαριανής, εδώ σε αυτό τον τόπο εκατοντάδες κομμουνιστές εκτελέστηκαν από τους ναζί κατακτητές στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Το ηθικό μεγαλείο που έχουν οι φωτογραφίες αυτές, όπου αποτυπώνονται οι κομμουνιστές που οδηγούνται στον θάνατο σε λίγα λεπτά, αποτελεί παράδειγμα, υπόδειγμα για τις νέες γενιές, για όλο τον ελληνικό λαό, για όλους τους λαούς του κόσμου», σημείωσε ο Δημήτρης Κουτσούμπας.
Ζωές που “μιλούν”
Τα ιστορικά ντοκουμέντα της Καισαριανής, δεν είναι μόνο ένα φωτογραφικό καρέ· είναι στιγμές ανθρώπων που στάθηκαν απέναντι στον θάνατο με επίγνωση και αξιοπρέπεια. Είναι βλέμματα που διαπερνούν τον χρόνο, πρόσωπα που κουβαλούν ιδέες, επιλογές και συνέπειες.
Είναι η απόδειξη ότι η Ιστορία δεν γράφεται μόνο με ημερομηνίες και αποφάσεις, αλλά με ζωές ολόκληρες. Και γι’ αυτό δεν ανήκουν σε ιδιωτικές συλλογές ή σε κλειστά αρχεία.