Σύμφωνα με το άρθρο 16 του Συντάγματος, «Η σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται». Με τον νόμο 5094/2024, τον νόμο Πιερρακάκη, η κυβερνητική πλειοψηφία θέσπισε τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ). Πρόκειται για «παραρτήματα» υφιστάμενων πανεπιστημίων της αλλοδαπής. Κάποια από τα «παραρτήματα» που κατέθεσαν σχετική αίτηση αναγνωρίστηκαν, άλλα όχι, με συνέπεια την πρόκληση εσωτερικών τριβών ανάμεσα στους επίδοξους ιδιοκτήτες ΝΠΠΕ. Η προσφυγή ορισμένων από αυτά εναντίον της αναγνώρισης άλλων με τον καθηγητή της Νομικής του ΕΚΠΑ Πάνο Λαζαράτο κατέληξε στην ακύρωση της αναγνώρισής τους από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η συγκεκριμένη απόφαση δεν στρέφεται ενάντια στον νόμο 5094, ούτε στη σχετική γνωμοδότηση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας. Αφορά αποκλειστικά τους όρους και τη διαδικασία αδειοδότησης των αιτούντων κολεγίων. Πέρα από τη νομική και μη σημασία της πρόσφατης γνωμοδότησης και τις επιπτώσεις της στη λειτουργία των ΝΠΠΕ, η συνολική διαδικασία αναγνώρισης μπορεί να διαβαστεί ως τυπικό παράδειγμα πολιτικής και πρακτικής των περιστρεφόμενων πορτών, της όσμωσης δηλαδή δημόσιου και ιδιωτικού και της άμβλυνσης των μεταξύ τους ορίων. Πρακτική που μετά το 2019 πήρε διαστάσεις, έγινε μέρος της πολιτικής μας ζωής σε βαθμό που τείνει να ιδιωτικοποιήσει το Δημόσιο, να το καταστήσει προαγωγό συμφερόντων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το ίδιο και για τη λειτουργία της Δημοκρατίας μας.
Οι πρακτικές των περιστρεφόμενων πορτών είναι σε δύο επίπεδα. Σ’ ένα πρώτο, ανταλλαγής της εκτελεστικής εξουσίας, συνολικά ή τμημάτων της με συγκεκριμένα ιδιωτικά συμφέροντα τα οποία, ισχυροποιούμενα, ανταποδίδουν τη στήριξη ποικιλόμορφα (οικονομικά, εκλογικά…), συλλογικά και ατομικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της πρακτικής αυτής είναι οι απευθείας ή οι φωτογραφικές αναθέσεις που πήραν τη μορφή χιονοστιβάδας. Το δεύτερο επίπεδο είναι αυτό της προσωπικής προώθησης και της άντλησης προσωπικού οφέλους από ανθρώπους κοντά στην εξουσία, ιδιαίτερα όσους πληρούν τα τυπικά προσόντα για να πλαισιώσουν τα ΝΠΠΕ.
Η όλη διαδικασία συναλλαγής δεν είναι ούτε ευκαιριακή ούτε συμπτωματική. Χρόνια πολλά τώρα κολέγια και ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί οργανισμοί πιέζουν προς την κατεύθυνση αναγνώρισης και ίδρυσης τριτοβάθμιων ιδρυμάτων. Για τον σκοπό αυτό στηρίζουν τη σημερινή κυβέρνηση. Από την άλλη, κυβέρνηση και πρωθυπουργός υπεραμύνονται της αλλαγής του άρθρου 16 του Συντάγματος ώστε να επιτρέπεται η λειτουργία μη δημόσιων ΑΕΙ. Τέλος, στελέχη του ΥΠΑΙΘ και άνθρωποι γύρω από αυτό στελεχώνουν ήδη τα νεότευκτα ΝΠΠΕ από διάφορες θέσεις (πρυτάνεις, καθηγητές, διοικητικά στελέχη), προσποριζόμενοι οφέλη οικονομικά, συμβολικά, πολιτικά. Πιθανολογώ ότι η τάση αυτή θα δυναμώσει περαιτέρω.
Συνέπειες των πρακτικών αυτών βλέπουμε καθημερινά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα του πρώτου επιπέδου είναι η κυβερνητική επιλογή πραγματοποίησης στις επόμενες ημέρες της 4ης Συνεδρίασης του Εθνικού Διαλόγου για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028-2034 με κεντρική ομιλία του πρωθυπουργού στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή στη Θεσσαλονίκη, σαν να μην υπήρχε δημόσιο πανεπιστήμιο ή ερευνητικό κέντρο στην πόλη και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία αδειοδότησης της εν λόγω σχολής για την ίδρυση ΝΠΠΕ.
Ανάλογα φαινόμενα έχουμε και στο δεύτερο επίπεδο. Σύσταση επιτροπών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της αμερόληπτης αξιολόγησης-πιστοποίησης, μη δημοσιοποίηση μελών Επιτροπών, παραβλέψεις καθώς γιαπιά δηλώνονται ως αίθουσες διδασκαλίας. Με δύο λόγια, Γιάννης κερνά, Γιάννης πίνει.
Συμβαίνει βέβαια σε κάποιες περιπτώσεις τα συμφέροντα να είναι πολυποίκιλα και αντιθετικά έτσι ώστε να δυσκολεύεται η κυβέρνηση να τα ικανοποιήσει. Αυτό φαίνεται να συμβαίνει και με τα πολυπληθή κολέγια που επιδιώκουν να αναγνωριστούν ως ΝΠΠΕ. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι πρακτικές των περιστρεφόμενων πορτών μπορούν να οδηγηθούν σε αδιέξοδο, εκτρέφοντας εσωτερικές αντιπαλότητες και αντιθέσεις ανάμεσα στους αιτούντες. Υπάρχουν όμως κι άλλα ενδεχόμενα με πολυποίκιλες συνέπειες για την εκπαίδευση στο σύνολό της. Θα οδηγήσει η κατάσταση αυτή στην αναγνώριση μεγάλου αριθμού αιτούντων, αλλάζοντας ριζικά το σημερινό τοπίο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας;
*Τ. πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας (ΑΔΙΠ) της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr