Αδειάζοντας το μυαλό μου σε ένα «τελευταίο» scrolling πριν κοιμηθώ η ανάρτηση της συνθέτριας και σαξοφωνίστριας, Μελίνας Παξινού, για τη νέα δράση του Γιώργου Δρίβα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στην οποία συμμετέχει μου κέντρισε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον και αμέσως ανέτρεξα για να αντλήσω περισσότερες πληροφορίες, μιας και όλη η μυστηριακή ατμόσφαιρα που υπαινισσόταν η δημοσίευση σε συνδυασμό με μια «τύπου» συμφωνική ορχήστρα, η οποία στην πραγματικότητα μπορεί και να μην ήταν, αύξησε τα επίπεδα της φαντασίας μου για το τι πραγματικά μπορεί να είναι η «Συμφωνία 37 – Προσωπογραφία ενός αλγόριθμου».
Δεν έχασα πολύ χρόνο και το Σάββατο, περίπου επτά παρά δέκα ήμουν στην κεντρική είσοδο του Μεγάρου Μουσικής, όπου οι υπεύθυνες-συνοδοί μάς ενημέρωσαν πως η περιήγηση θα ξεκινήσει σύντομα. Έτσι και έγινε! Η περιήγηση ξεκίνησε και από τη λαμπερή αίθουσα, βρεθήκαμε σε κυλιόμενες σκάλες και από εκεί σε έναν υπόγειο γκρι διάδρομο με λευκά φώτα. Εκεί η συνοδός ανοίγει μια πόρτα και ξαφνικά βρισκόμαστε σε μια σκοτεινή αίθουσα, με κυρίαρχο υλικό το τσιμέντο και τα τεράστια κυλινδρικά της υποστυλώματα. Εκεί βρισκόταν ο Πάνης Καλοφωλιάς ως αφηγητής επί σκηνής και η εναρκτήρια ερώτηση «Τι είδους μουσική θα ήσουν, αν ήσουν μουσική».
Ο Γιώργος Δρίβας ξεκίνησε μια ιδιότυπη αλληλεπίδραση με μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) με στόχο τη σύνθεση, παραγωγή και ζωντανή παρουσίαση αυτής της συμφωνίας υπό τον τίτλο Συμφωνία 37. Η άμεση απάντηση της ΤΝ ήταν «Μια μουσική συμφωνία»! Εκεί ο καλλιτέχνης σκέφτηκε να αντιστρέψει τους όρους με τους οποίους συνήθως αλληλεπιδρούμε με την ΤΝ. Δεν ζητά να δημιουργήσει μουσική για τον ίδιο, αλλά να του παράσχει πλήρεις και ακριβείς οδηγίες προκειμένου να συνθέσει και να εκτελέσει τη μουσική που εκείνη θα ήθελε.
Φωτογραφία : Μύριαμ Παρασκευοπούλου
Το μόνο φως που υπήρχε μέσα στον χώρο, προέρχονταν από πέντε τεράστιες οθόνες, σκεφτείτε το ως μια μεγέθυνση των κινητών μας, στις οποίες αναγράφονταν κάποια αποτελέσματα ερωτήσεων, ένας διάλογος του καλλιτέχνη Γιώργου Δρίβα με την Τεχνητή Νοημοσύνη, νότες, ποσοστά λάθους και μια παραδοχή εκ μέρους της ΤΝ, η οποία εξηγεί πως δεν είναι άνθρωπος, αλλά ούτε θέλει να γίνει.
Βγαίνουμε ξανά σε έναν από τους διαδρόμους. Σκέφτομαι πόσο κινηματογραφικό είναι το σκηνικό, πόσο καλά σκηνοθετημένο είναι και πόσο το μυαλό μου αποζητά απεγνωσμένα να ακούσει μουσική σε όλη αυτή τη διαδρομή, προφανώς για να βρει κάτι οικείο και ανθρώπινο, να το ησυχάσει ίσως και να το αγκαλιάσει, στη πορεία προς κάτι πραγματικά διαφορετικό και πρωτοποριακό. Η Συμφωνία 37 παρουσιάζεται σε κάθε χώρο ζωντανά με βάση την ενορχήστρωση και την οπτικοποίηση που προτάθηκε από την ΤΝ και με τη συνοδεία οκτώ μουσικών υπό τη μουσική διεύθυνση της συνθέτριας Μελίνας Παξινού, η οποία ολοκλήρωσε την τελική σύνθεση του έργου. O τίτλος προέρχεται από την Κίνηση 37 στο παιχνίδι Go, μια θρυλική κίνηση του λογισμικού AlphaGo στον δεύτερο αγώνα εναντίον του παγκόσμιου πρωταθλητή, την οποία οι περισσότεροι κορυφαίοι παίκτες και σχολιαστές που παρακολουθούσαν δεν κατάλαβαν καθόλου ή πίστεψαν αρχικά ότι ήταν σφάλμα ενώ αποδείχθηκε απολύτως σωστή.
Εκεί λοιπόν εμφανίζεται μια φιγούρα με βιολί, καλυμμένη ολόκληρη με κοστούμι μοιάζοντας με ένα άυλο ολόγραμμα, το οποίο όμως ήταν ταυτόχρονα ζωντανό και ανθρώπινο. Μας οδηγεί στην αποθήκη σκηνικών, όπου ένας προτζέκτορας, πρόβαλε πάνω σε παλιά σκηνικά όπως άλογα, δέντρα, μεγάλα κομμάτια ξύλου, εντολές προς τον πιανίστα. Την στάση του σώματός του και πώς πρέπει να «βυθίζεται» μέσα στο όργανό του. Ο πιανίστας εκεί δεν ήταν ούτε δεξιοτέχνης, ούτε ρομαντικός. Μα το κυριότερο και το πιο τρομακτικό είναι πως δεν μάθαινε πια, αλλά μόνο επεξεργαζόταν…! Και αυτό είναι το επικίνδυνο! Βγαίνουμε ξανά σε έναν από τους διαδρόμους. Τον αποκωδικοποιώ ως διάδρομο – καταφύγιο. Και εκεί το βιολί συναντά για λίγο το σαξόφωνο. Μας οδηγούν από χώρο σε χώρο, χάνονται σε διαδρόμους και υπόγεια πάρκιν, ανάμεσα σε επιγραφές «τοξικά αέρια/μην εισπνέετε» «κλείστε τις μηχανές σας» «ασανσέρ απορριμμάτων» και αφήνουν πίσω τους, σκορπισμένα αναλόγια και οθόνες μέσα σε μαύρες σκισμένες σακούλες σκουπιδιών.
Φωτογραφία : Μύριαμ Παρασκευοπούλου
Και ξαφνικά φτάνουμε στην αίθουσα δοκιμών μπαλέτου. Μια ορχήστρα παρατεταγμένη, παίζει με γυρισμένη την πλάτη στον θεατή. Ολογράμματα, όπως σας ανέφερα και πριν. Η αφήγηση ταυτόχρονα μας αναλύει τη σιωπή, τον ήχο του σύμπαντος, τις παύσεις που δημιουργούν τον ήχο, την κίνηση της μηχανής 37, το μπλε ηλιοβασίλεμα και εκεί το ταυτίζω με τις “blue notes” της τζαζ μουσικής. Αυτή τη φορά ο προτζέκτορας δημιουργούσε κάτι σαν φωτεινές σκιές πάνω στο χοντρό βελούδο της κουρτίνας. Και η ορχήστρα: Δημήτρης Βερδίνογλου (πιάνο/synth), Τατιάνα Λύτρα (βιoλί), Eλένη Φουρλάνου (βιόλα), Θοδωρής Μουζακίτης (βιολί), Μελίνα Παξινού (σαξόφωνο), Μιχάλης Πορφύρης (βιολοντσέλο), Αλέξανδρος Τράμπας (κοντραμπάσο), Μιχάλης Τσιφτσής (κιθάρα) εκτελούσε στρατιωτικά το έργο. Ώσπου οι κουρτίνες αρχίζουν σιγά – σιγά να αποκαλύπτουν κρυμμένους καθρέφτες. Ο συριγμός τους έγινε μέρος της όλης μουσικής και τα φώτα συνέχιζαν να κλιμακώνονται μαζί με την ορχήστρα δημιουργώντας ένα εξωκοσμικό σύμπαν… Και μετά πάλι το απόλυτο σκοτάδι.
Φωτογραφία : Μύριαμ Παρασκευοπούλου
Προσπαθώ να σας μεταφέρω το συναίσθημα. Αλλά δεν μπορώ γιατί καταλαβαίνω ότι το μόνο συναίσθημα που θα μπορούσε να εκκολαφθεί σε μια μουσική δημιουργημένη από μοντέλο ΤΝ είναι η ανθρώπινη παρουσία, η εκτέλεση, η διόρθωση του λάθους, έστω και αν αυτό δεν γίνεται αντιληπτό, έστω και αν αυτό στο τέλος είναι σωστό. Αυτό που μπορώ να σας πω με σιγουριά είναι πως για ακόμη μια φορά κατάλαβα πόσο άδεια θα ήταν η ζωή μου χωρίς τη μουσική, έστω και αυτή τη μη ανθρώπινη. Πιστεύω πως κάθε μουσικόφιλος, ερασιτέχνης, βιρτουόζος, οφείλει να δει αυτή την παράσταση. Τα συμπεράσματα είναι άκρως υποκειμενικά και θεωρώ πως δεν θα μπορούσε η ίδια η ιδέα να σταθεί παρά μόνο μέσα στον υποκειμενισμό της. Άλλωστε όπως δηλώνει και ο ίδιος ο καλλιτέχνης:
«Στη μετα-ανθρωπόκαινο εποχή, η πρόκληση είναι να δούμε τους εαυτούς μας ως μέρος ενός συνόλου, ως μέρος μιας συνεργασίας με ένα ή πολλά “άλλα”, ως γονείς που πρέπει να αποδεχθούμε τα όποια δημιουργήματά μας ως εξίσου σημαντικά με εμάς. Η ΤΝ, έχοντας πάρει όλα τα καλά και τα κακά χαρακτηριστικά μας, αρχίζει να αναπτύσσεται προς οικείους ή ανοίκειους δρόμους, να μας επηρεάζει και πιθανότατα να μας αλλάζει σε μια διαρκή αλληλεπίδραση μαζί της. Η ΤΝ δεν είναι απλώς ένα ανθρώπινο προϊόν, είναι αναπόφευκτα μια συνεχώς αναδιαμορφωμένη εκδοχή μας και αυτό που μας κάνει να αναρωτηθούμε τελικά είναι τι είδους άνθρωποι θέλουμε και μπορούμε να είμαστε».
Info:
Συμφωνία 37: Προσωπογραφία ενός αλγόριθμου | Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
The post Περπατώντας με τη «Συμφωνία 37: Προσωπογραφία ενός αλγόριθμου» του Γιώργου Δρίβα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα