Μια ιστορία αγάπης μιας γυναίκας που ονομάζεται Ερατώ – Erato amat («η Ερατώ αγαπά…»), μια σκηνή μονομαχίας ανάμεσα σε μονομάχους, αλλά και δεκάδες άλλα συνθήματα γραμμένα βιαστικά σε έναν τοίχο, σαν εκείνα που συναντάμε σήμερα στους δρόμους των πόλεων, πάνω σε τοίχους και γέφυρες αλλά και σε διαδικτυακές συνομιλίες και social media. Ιστορίες καθημερινότητας, πάθους, έρωτα, προσβολών και αθλητικών συνθημάτων, αποκαλύπτονται ξανά στην Πομπηία με τη συμβολή της τεχνολογίας.
Η νέα αυτή «ανάγνωση» αφορά τον διάδρομο που συνέδεε τη θεατρική συνοικία με τη via Stabiana: έναν τοίχο που είχε ανασκαφεί πριν από περισσότερα από 230 χρόνια, τον οποίο περνούν κάθε χρόνο εκατομμύρια επισκέπτες, χωρίς κανείς να ξέρει μέχρι σήμερα ότι έκρυβε άλλες ιστορίες. Μέσα από πρωτοποριακές μεθόδους τεκμηρίωσης και απεικόνισης, εντοπίστηκαν σχεδόν 300 επιγραφές, ανάμεσά τους περίπου 200 ήδη γνωστές αλλά και 79 που καταγράφηκαν για πρώτη φορά.
Μια τεχνολογική καινοτομία στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος με τίτλο “Bruitsdecouloir” («Ψίθυροι του Διαδρόμου» / «Φήμες»), που σχεδιάστηκε από τους Louis Autin και Éloïse Letellier-Taillefer (Πανεπιστήμιο της Σορβόννης) και τη Marie-Adeline Le Guennec (Πανεπιστήμιο Κεμπέκ στο Μόντρεαλ), σε συνεργασία με το Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας. Όπως δημοσιεύθηκε στο E-journal των Ανασκαφών της Πομπηίας, το έργο υλοποιήθηκε σε δύο ερευνητικές φάσεις, το 2022 και το 2025, οδηγώντας σε μια συνολική επανερμηνεία αυτού του εξαιρετικού σώματος «γκράφιτι». Η προσέγγιση υπήρξε πολυεπιστημονική, συνδυάζοντας επιγραφική, αρχαιολογία, φιλολογία και ψηφιακές ανθρωπιστικές επιστήμες.
O διάδρομος των Θεάτρων, όπου αναλύθηκαν τα γκράφιτι © Pompeii Archaeological Park
Γκράφιτι με δύο μονομάχους σε μάχη. Δεξιά: εικονογραφική αναπαράσταση © Pompeii Archaeological Park
Ανάμεσα στα κείμενα που εντοπίστηκαν βρίσκονται φράσεις που αποκαλύπτουν μια αυθεντική, «ανθρώπινη» Πομπηία. Χαρακτηριστικά παραδείγματα:
«Βιάζομαι· να προσέχεις, Σάβα μου – να με αγαπάς!»«Μίκιο-τσιο-τσιο, ο πατέρας σου έσκασε την κοιλιά του όταν… πήγε τουαλέτα – κοίτα πώς κατέληξε!»«Η Μεθή, (σκλάβα) της Κομινίας από την Ατέλλα, αγαπά τον Κρέστο με όλη της την καρδιά. Είθε η Αφροδίτη της Πομπηίας να είναι ευνοϊκή και για τους δύο και να ζουν πάντα αγαπημένοι.»
Όπως σημειώνει ο Gabriel Zuchtriegel, διευθυντής του Αρχαιολογικού Πάρκου της Πομπηίας: «Η τεχνολογία είναι το κλειδί που ρίχνει νέο φως στον αρχαίο κόσμο» και είναι αναγκαίο το κοινό να ενημερώνεται για όσα αποκαλύπτονται. Παράλληλα, το Πάρκο υλοποιεί πρόγραμμα προστασίας και ανάδειξης των γκράφιτι, τα οποία ξεπερνούν τις 10.000 επιγραφές σε ολόκληρη την Πομπηία, «μια τεράστια κληρονομιά», που μόνο μέσω της τεχνολογίας μπορεί να διατηρηθεί με τρόπο ασφαλή για το μέλλον.
«Erato amat» (“η Εράτω αγαπά…”): γκράφιτι με επεξηγηματική εικονογράφηση στην κάτω εικόνα © Pompeii Archaeological Park
Στην πράξη, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε ένα είδος «εικονικού κανάβου», ώστε να χαρτογραφήσει χωρικές και θεματικές συνδέσεις ανάμεσα στις επιγραφές. Επιπλέον εφαρμόστηκε η τεχνική RTI (Reflectance Transformation Imaging), μια υποβοηθούμενη από υπολογιστή φωτογραφική μέθοδος που καταγράφει μια επιφάνεια υπό διαφορετικές κατευθύνσεις φωτισμού, αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες που συχνά δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι. Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει όχι μόνο την ανάλυση κειμένων και εικόνων, αλλά και τη ψηφιακή διάσωση ενός υλικού εξαιρετικά εύθραυστου.
Το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία μιας τρισδιάστατης ψηφιακής πλατφόρμας, που θα συνδυάζει φωτογραμμετρία, δεδομένα RTI και επιγραφικά μεταδεδομένα, επιτρέποντας κοινή οπτικοποίηση και σχολιασμό των επιγραφών. Την ίδια στιγμή, για την προστασία αυτού του μοναδικού «συμπλέγματος» επιγραφών ολοκληρώνει το τελικό στάδιο σχεδιασμού ενός συστήματος στέγασης του διαδρόμου, ώστε να προστατευτεί ο σοβάς πάνω στον οποίο γράφτηκαν τα μηνύματα.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο συγκινητικό στοιχείο της ιστορίας: η ανθρώπινη ανάγκη να αφήνει σημάδια σε δημόσιους χώρους. Εκεί ο άνθρωπος άφηνε και εξακολουθεί, λανθασμένα, να αφήνει το ίχνος του: τον έρωτα, τη ζήλια, τη βρισιά, το σύνθημα, την επιθυμία να ακουστεί. Μια παρέμβαση που μετρά χιλιάδες χρόνια. Στην Πομπηία απλώς αποτυπώθηκε πάνω σε τοίχους που άντεξαν τον χρόνο και σήμερα η τεχνολογία μάς βοηθά να τα διαβάσουμε ξανά.
The post Πομπηία: Μονομάχοι και ερωτικές ιστορίες «ζωντανεύουν» ξανά χάρη στην τεχνολογία appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα