Στη βαρυσήμαντη ομιλία της για την «Κατάσταση της Ενωσης», η πρόεδρος της Κομισιόν πρότεινε ο Καναδάς να είναι το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στις Βρυξέλλες, στο Στρασβούργο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, πολλοί εξεπλάγησαν από την αναφορά της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αφού η ίδια δεν είχε ρωτήσει ή συμβουλευτεί κανέναν για την πρόταση αυτή. Στην πραγματικότητα, η αναφορά της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η συνέχεια της διαρκούς προσπάθειας των Βρυξελλών να αποκτήσουν στενές σχέσεις αλλά και πρόσβαση σε αγορές χωρίς δασμούς.
Προβλεψιμότητα
Μετά την επιθετική πολιτική του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και λόγω των τεταμένων σχέσεων με την Κίνα, η Ε.Ε. επιδιώκει να μειώσει τις εξαρτήσεις της και να ανοιχτεί στον κόσμο, εκεί όπου μπορεί να υπάρχουν εταίροι που εκτιμούν την προβλεψιμότητα και τη σταθερότητα της Ε.Ε.
«Χώρες σε όλο τον κόσμο βλέπουν όλο και περισσότερο την Ευρώπη όχι μόνο ως τη δεύτερη μεγαλύτερη παγκόσμια οικονομία και μια αγορά 450 εκατομμυρίων καταναλωτών, αλλά και ως έναν αξιόπιστο εταίρο μακροπρόθεσμης συνεργασίας. Η Ευρώπη είναι συνώνυμο της αξιοπιστίας και της προβλεψιμότητας σε περιόδους αβεβαιότητας», είπε η πρόεδρος της Κομισιόν στην ομιλία της.
«Η Ευρώπη διαθέτει ήδη ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά δίκτυα παγκοσμίως, με 45 συμφωνίες που καλύπτουν 81 χώρες. Περίπου 712.000 ευρωπαϊκές εταιρείες εξάγουν προϊόντα εκτός των συνόρων της Ενωσης, ενώ οι εμπορικές συμφωνίες της Ε.Ε. εξοικονομούν για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ποσό που εκτιμάται στα 25 δισ. ευρώ ετησίως σε δασμούς. Τον τελευταίο χρόνο διευρύναμε περαιτέρω αυτό το δίκτυο, συνάπτοντας σημαντικές συμφωνίες που εκτείνονται σε τρεις ηπείρους».
Ολοι οι αναλυτές συμφωνούν ότι η εμπορική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκεται σε μια φάση στρατηγικής αναπροσαρμογής και γεωπολιτικής θωράκισης. Στο πλαίσιο αυτό, τον τελευταίο καιρό παρατηρείται έντονη κινητικότητα, με την Ε.Ε. να κλείνει ή να αναθερμαίνει συμφωνίες με χώρες της Ασίας, όπως η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες, αντικαθιστώντας τη στασιμότητα προηγούμενων ετών. Και, σύμφωνα με όσα είπε ο επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς, ακολουθούν οι συμφωνίες με την Ταϊλάνδη και τη Μαλαισία.
9 μεγάλες συμφωνίες
Στο πλαίσιο της «απάντησης» στον Τραμπ και της ανάπτυξης νέου δικτύου αγορών, τον Ιανουάριο, ύστερα από περισσότερα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, η Ε.Ε. και οι χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη και Αργεντινή) συνήψαν μια ιστορική συμφωνία εταιρικής σχέσης.
Η εμπορική συμφωνία τέθηκε σε προσωρινή εφαρμογή τον Μάιο. Δημιουργεί μια εμπορική ζώνη που εκτείνεται σε 31 χώρες και αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου ΑΕΠ. Η συμφωνία καταργεί δισεκατομμύρια ευρώ σε δασμούς, ανοίγει τις αγορές προμηθειών, ενισχύει τις αλυσίδες εφοδιασμού και βελτιώνει την πρόσβαση στις πρώτες ύλες που είναι απαραίτητες για την καθαρή και ψηφιακή μετάβαση της Ευρώπης.
Επίσης τον Ιανουάριο, η Κομισιόν ολοκλήρωσε τις διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών Ε.Ε.-Ινδίας, η οποία έχει χαρακτηριστεί «μητέρα όλων των εμπορικών συμφωνιών». Συνολικά, δημιουργεί μια αγορά σχεδόν 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Ανοίγει στην Ευρώπη μία από τις πιο κλειστές αγορές στον κόσμο, δίνοντας στις εταιρείες μας ένα αποφασιστικό πλεονέκτημα πρώτης κίνησης σε μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές.
Η Κομισιόν φιλοδοξεί να ολοκληρώσει τις εμπορικές συμφωνίες με την Ινδία και την Ινδονησία πριν από το τέλος του έτους, ενώ έχει ήδη υποβάλει τις προτάσεις της στο Συμβούλιο για την υπογραφή και τη σύναψη και των δύο συμφωνιών.
Σε εξέλιξη βρίσκεται και η διαδικασία για τη συμφωνία με την Αυστραλία. Οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν τον Μάρτιο και τα κείμενα διέρχονται πλέον από τις απαραίτητες εσωτερικές διαδικασίες, προτού η Επιτροπή υποβάλει την πρότασή της στο Συμβούλιο για την υπογραφή και τη σύναψη της συμφωνίας.
Πριν από μία εβδομάδα, υπογράφηκε και η συμφωνία Ε.Ε.-Φιλιππίνων. Με πληθυσμό 113 εκατομμυρίων κατοίκων, οι Φιλιππίνες αποτελούν σημαντική αγορά για τους εξαγωγείς της Ε.Ε. Και μαζί με τον πληθυσμό της Ε.Ε., σχηματίζεται μια αγορά με πληθυσμό μεγαλύτερο από τον μισό παγκόσμιο πληθυσμό!
Αυτή τη στιγμή, διεξάγονται διαπραγματεύσεις με τη Μαλαισία, την Ταϊλάνδη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Συμφωνία «ψήνεται» και με την Ακτή Ελεφαντοστού. Η Κομισιόν τονίζει ότι δίνει προτεραιότητα στην ουσία έναντι της ταχύτητας κατά την ολοκλήρωση των εμπορικών διαπραγματεύσεων.
(European Union)
Ο Καναδάς ως «πρώτο συνδεδεμένο μέλος»;
Τι εννοούσε η Φον ντερ Λάιεν όταν χαρακτήρισε τον Καναδά «πρώτο συνδεδεμένο μέλος»; Παρ’ όλο που η αναφορά είναι κενό γράμμα, αφού κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται στις ευρωπαϊκές Συνθήκες, η πρόεδρος είχε κάτι πιο περίπλοκο στο μυαλό της.
Διπλωμάτες ανέφεραν ότι η πρόθεση εστιάζεται στη συνεργασία στον τομέα της ενέργειας, στις κρίσιμες πρώτες ύλες και στη βιομηχανική πολιτική. Τακτικότερες συνεργασίες σε όλα τα επίπεδα και η σύσταση ενός επιχειρηματικού συμβουλίου Ε.Ε.-Καναδά θα συνέβαλλαν προς αυτή την κατεύθυνση. Ευρωπαϊκή Ενωση και Καναδάς ετοιμάζονται για σύνοδο κορυφής σε λίγες μέρες στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με τις διαρροές από την κοινή δήλωση που πρόκειται να συμφωνηθεί μεταξύ των δύο πλευρών, ο Καναδάς θα μπορούσε να εργαστεί προς την κατεύθυνση της συμμετοχής στο ερευνητικό πρόγραμμα της Ε.Ε. «Ορίζοντας» (Horizon), ενώ οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για τη συμμετοχή του Καναδά στα προγράμματα Galileo και Erasmus+.
Οι Βρυξέλλες και η Οτάβα εξετάζουν επίσης τη δυνατότητα εμβάθυνσης της συνεργασίας στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης, των ροών δεδομένων εμπιστοσύνης και της ψηφιακής διακυβέρνησης.
Η Ε.Ε. και ο Καναδάς θα διερευνήσουν επίσης τη συνεργασία όσον αφορά τον εφοδιασμό της Ευρώπης με κρίσιμα ορυκτά από τον Καναδά, την πιθανή δημιουργία αποθεμάτων στρατηγικών πόρων και τη διενέργεια μακροπρόθεσμης μελέτης σκοπιμότητας για τις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τον Καναδά προς την Ε.Ε.
(shutterstock.com)
Συμφωνίες που δεν είναι πάντα success story
Οι συμφωνίες που κλείνει η Κομισιόν, ως υπεύθυνη της εμπορικής πολιτικής της Ε.Ε., δεν γίνονται πάντοτε δεκτές με χαρά από τα κράτη-μέλη. Ανησυχίες για αθέμιτο ανταγωνισμό στους εγχώριους παραγωγούς, προβληματισμοί για τα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα είναι κάποιες από τις βασικές αιτίες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η συμφωνία της Ε.Ε. με τις χώρες της Mercosur. Γαλλία, Ιρλανδία, Αυστρία και Βέλγιο ανησυχούν, πιεζόμενες από τις σφοδρές αγροτικές κινητοποιήσεις, ότι η αθρόα εισαγωγή φτηνού βοείου κρέατος, πουλερικών και ζάχαρης θα προκαλέσει πλήγμα στους παραγωγούς. Υποστηρίζουν ότι οι Λατινοαμερικανοί παραγωγοί χρησιμοποιούν απαγορευμένα στην Ευρώπη φυτοφάρμακα και δεν επιβαρύνονται με το κόστος της ευρωπαϊκής πράσινης μετάβασης. Επιπλέον, εκφράζονται έντονες ανησυχίες ότι η συμφωνία ενισχύει την αποψίλωση του Αμαζονίου.
Αλλά και για τη συμφωνία με την Ινδία, χώρες με ισχυρή φαρμακοβιομηχανία και αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια δεν ήταν ικανοποιημένες. Οι βασικές αντιρρήσεις αφορούν την άρνηση της Ινδίας να ευθυγραμμιστεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα για τα εργασιακά δικαιώματα και τον φόρο άνθρακα (CBAM), καθώς και τις διαφωνίες για την προστασία των πατεντών στα φάρμακα.
Αντιδράσεις υπήρξαν και για τη Συμφωνία Ε.Ε.-Φιλιππίνων. Οργανώσεις όπως το Human Rights Watch και ευρωβουλευτές τόνισαν ότι η σύναψη μιας τέτοιας συμφωνίας κινδυνεύει να νομιμοποιήσει τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις Φιλιππίνες. Καταγγέλλονται διώξεις, αλλά και η πρακτική του λεγόμενου «red-tagging», ο χαρακτηρισμός ακτιβιστών, συνδικαλιστών και ιθαγενών ηγετών ως κομμουνιστών ανταρτών ή τρομοκρατών.
Οι επικριτές τονίζουν ότι η συμφωνία δεν περιλαμβάνει επαρκώς αυστηρούς, σαφείς και νομικά δεσμευτικούς μηχανισμούς που να εξαρτούν το εμπόριο από τον σεβασμό των δημοκρατικών ελευθεριών. Υπάρχουν επίσης διαμαρτυρίες ότι η συμφωνία δεν περιλαμβάνει εργασιακά πρότυπα για την ψηφιακή οικονομία. Αυτό αφήνει έκθετους τους εργαζόμενους σε αλγοριθμικά συστήματα διαχείρισης που δεν μπορούν να ελέγξουν ή να αμφισβητήσουν.
Διαβάστε περισσότερα