Με αφορμή τη δική της εμπειρία, η Ρένα Δούρου ανοίγει δημόσια μια συζήτηση που για χρόνια έμενε στο περιθώριο: την εμμηνόπαυση, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλές γυναίκες και τα στερεότυπα που εξακολουθούν να τις συνοδεύουν. Η πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ υπογραμμίζει ότι το θέμα δεν αφορά μόνο την υγεία, αλλά και την κοινωνική αντιμετώπιση των γυναικών καθώς μεγαλώνουν. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στις γυναίκες που δεν έχουν οικονομική ή κοινωνική στήριξη και συχνά ακούνε ότι τα συμπτώματά τους είναι «στο μυαλό τους» ή ότι «έτσι είναι η ηλικία», ζητώντας ουσιαστικά να πάψει η εμμηνόπαυση να αποτελεί θέμα ντροπής ή σιωπής.
Αναλυτικά η ανάρτηση της Ρένας Δούρου:
«Ο Αύγουστος μπήκε δύσκολα. Με εικόνες καταστροφής, με απώλειες, με μεγάλες πληγές σε τόπους, ανθρώπους και στο φυσικό μας περιβάλλον, με ένα βάρος που μας ακολούθησε όλους και όλες. Κάποιες απώλειες ήταν προσωπικές. Και κάπως έτσι, το καθιερωμένο κυριακάτικο βιβλίο έμεινε στην άκρη. Υπάρχουν στιγμές που απλώς δεν βρίσκεις τον τρόπο να περάσεις αμέσως στην επόμενη σελίδα.
Καθώς όμως και στις δύσκολες περιόδους, τα βιβλία βρίσκουν τον τρόπο να επιστρέφουν στη ζωή μας, διάλεξα μια επιλογή που πριν από μερικά χρόνια δύσκολα θα φανταζόμουν για τον εαυτό μου.
Αν μου έλεγε κάποιος, όταν ήμουν μαθήτρια της Σαντάλ Μουφ, του Ερνέστο Λακλάου, του Μενέλαου Γκίβαλου και άλλων σπουδαίων καθηγητών ότι κάποτε θα κρατούσα στα χέρια μου –και μάλιστα χωρίς την παραμικρή αμηχανία– ένα βιβλίο της Μπρουκ Σιλντς, μάλλον δεν θα τον πίστευα.
Κι όμως… βρέθηκα να διαβάζω το «Δεν επιτρέπεται να γεράσεις», σε μετάφραση της Άντζη Κουνάδη, εκδόσεις Bell.
Το άνοιξα με περιέργεια. Πολύ γρήγορα άρχισα να υπογραμμίζω.
«Οι γυναίκες γινόμαστε αόρατες καθώς μεγαλώνουμε. Η κοινωνία μάς εκπαιδεύει να πιστεύουμε ότι η αξία μας συνδέεται με τη νεότητα, την ομορφιά και την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε στις προσδοκίες των άλλων.»
Δυστυχώς, δεν μου ήταν καθόλου δύσκολο να την πιστέψω.
Δεν έχω αποκτήσει παιδιά. Δεν έχω προσπαθήσει να μοιάζω νεότερη από την ηλικία μου. Και έχω περάσει σχεδόν όλη την ενήλικη ζωή μου σε έναν χώρο όπου η εμφάνιση, η ηλικία, ο τόνος της φωνής και η αυτοπεποίθηση μιας γυναίκας σχολιάζονται συχνά περισσότερο από τις ιδέες της. Γι’ αυτό και δεν διάβαζα απλώς αυτές τις σελίδες. Σε αρκετές από αυτές ένιωθα ότι κάποιος περιέγραφε μια γνώριμη πραγματικότητα.
«Από μικρές μαθαίνουμε να αντιμετωπίζουμε το σώμα μας σαν ένα διαρκές έργο υπό διόρθωση. Πόσο παράδοξο… Να μας ζητούν να νικήσουμε τον χρόνο και, την ίδια στιγμή, να μας κατηγορούν αν προσπαθήσουμε να το κάνουμε.»
«Όταν ένας άνδρας δείχνει αυτοπεποίθηση, θεωρείται ηγέτης. Όταν μια γυναίκα κάνει το ίδιο, συχνά χαρακτηρίζεται δύσκολη ή αλαζονική.»
Οι γυναίκες στον δημόσιο χώρο μαθαίνουμε νωρίς ότι υπάρχει ένα μέτρο που αλλάζει μόνο για εμάς. Αν υψώσεις τη φωνή σου, είσαι επιθετική. Αν δεν την υψώσεις, δεν έχεις πυγμή. Το όριο μετακινείται διαρκώς, αλλά μόνο για τις γυναίκες.
Και μετά ήρθε το απόσπασμα που περισσότερο από όλα με έκανε να σταματήσω το διάβασμα:
«Είναι η μία μελέτη μετά την άλλη που έχουν διαπιστώσει μια προκατάληψη λόγω φύλου στον ιατρικό τομέα, με αποτέλεσμα ο πόνος των γυναικών να μη λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και, ως εκ τούτου, να μην ανακουφίζεται.»
Ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο παλιές προκαταλήψεις απέναντι στις γυναίκες. Από την εποχή που ο πόνος τους αποδιδόταν στην «υστερία», μέχρι σήμερα, που οι επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι εξακολουθεί να υποτιμάται. Άλλαξαν οι αιώνες. Δεν άλλαξαν όσο θα έπρεπε οι αντιλήψεις.
Και λίγο παρακάτω:
«Μόνο ένας στους πέντε μαιευτήρες-γυναικολόγους έχει εκπαιδευτεί σε θέματα εμμηνόπαυσης, παρόλο που ο μισός πληθυσμός θα τη βιώσει κάποια στιγμή στη ζωή του.»
Τον τελευταίο καιρό συνειδητοποιώ όλο και περισσότερο πόσο τυχερή είμαι. Βιώνω την εμμηνόπαυση με σχετικά ήπια συμπτώματα — ούτε βεντάλια δεν έχω χρειαστεί μέχρι σήμερα — και έχω δίπλα μου έναν άνθρωπο που κατανοεί τι σημαίνει αυτή η μετάβαση. Και, βέβαια, έχω και τη φίλη μου την Olga Petsoglou, που ξέρει τα πάντα για την εμμηνόπαυση και δεν αφήνει καμία απορία αναπάντητη.
Ακριβώς γι’ αυτό θεωρώ ότι οφείλω να μιλάω. Για τις γυναίκες που περνούν την εμμηνόπαυση πολύ πιο δύσκολα. Για εκείνες που δυσκολεύονται οικονομικά, που δεν έχουν ένα υποστηρικτικό περιβάλλον ή έναν σύντροφο που να τις καταλαβαίνει, που δεν βρίσκουν εύκολα την ενημέρωση και τη φροντίδα που χρειάζονται και που συνεχίζουν να ακούν ότι «είναι στο μυαλό τους» ή ότι «έτσι είναι η ηλικία».
Γι’ αυτό και εδώ και καιρό έχω αποφασίσει να μιλάω για την εμμηνόπαυση με κάθε ευκαιρία, δημόσια και ιδιωτικά. Χαίρομαι που τον τελευταίο καιρό ολοένα και περισσότερες γυναίκες με ορατότητα –ηθοποιοί, τραγουδίστριες, δημοσιογράφοι– επιλέγουν να κάνουν το ίδιο. Αυτές οι φωνές έχουν σημασία, γιατί ανοίγουν μια συζήτηση που για δεκαετίες έμενε στο περιθώριο.
Το πραγματικό όμως ζητούμενο είναι να μη χρειάζεται καμία γυναίκα να σωπαίνει. Να μπορούν να μιλούν χωρίς φόβο και χωρίς ντροπή όλες οι γυναίκες. Και ιδιαίτερα εκείνες που δεν έχουν ορατότητα, που δυσκολεύονται οικονομικά ή που δεν διαθέτουν το υποστηρικτικό περιβάλλον που θα τις βοηθήσει να διεκδικήσουν τη φροντίδα και την κατανόηση που δικαιούνται.
Απολαύστε λοιπόν ελεύθερα και χωρίς ενοχές.
Υ.Γ. Μακάρι κάποτε τα αυτονόητα να γίνονται δημόσια συζήτηση, χωρίς να χρειάζεται μια διάσημη γυναίκα για να ανοίξει τον δρόμο.
Υ.Γ. 2. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη μπροστά σε έναν υπέροχο πίνακα της Φαίδρας Καζαντζάκη, με θέμα τη λαϊκή αγορά — ανθρώπους, κίνηση, χρώματα, όλη τη ζωντάνια της καθημερινής πόλης. Η Φαίδρα είναι μια νέα δημιουργός που κοιτάζει την πόλη και τους ανθρώπους της με τη δική της ξεχωριστή ματιά. Την παρακολουθώ από μικρή και, μπορεί να μη τη βλέπω όσο θα ήθελα, αλλά τη χαίρομαι πολύ καθώς μεγαλώνει, προχωρά και δημιουργεί.
Υ.Γ. 3. Και τώρα που το σκέφτομαι… Ε, ρε τι έχω να ακούσω, από φίλους και «φίλους», για την… εμμηνοπαυσιακή πρόεδρο!».