Η στεγαστική κρίση έχει μετατρέψει την εύρεση ενός αξιοπρεπούς σπιτιού σε καθημερινό αγώνα για χιλιάδες πολίτες, την ώρα που η κυβέρνηση Μητσοτάκη παρουσιάζει νέες εξαγγελίες με ορίζοντα το 2035. Οι τιμές πώλησης και τα ενοίκια εξακολουθούν να ανεβαίνουν, ενώ τα μέχρι σήμερα προγράμματα απέχουν αισθητά από τους στόχους που είχαν τεθεί. Έτσι, αντί για άμεση ανακούφιση, τα νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με μια ακόμη δεκαετία αναμονής, με την προσιτή κατοικία να μοιάζει περισσότερο με κυβερνητική υπόσχεση παρά με πραγματική επιλογή.
Η εικόνα της αγοράς αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος. Οι τιμές των διαμερισμάτων συνέχισαν την ανοδική τους πορεία το 2026, ενώ αντίστοιχη πίεση καταγράφεται και στα ενοίκια. Για εργαζόμενους, νέους και οικογένειες, ολοένα μεγαλύτερο κομμάτι του εισοδήματος κατευθύνεται πλέον στη στέγαση, περιορίζοντας δραστικά τα χρήματα που απομένουν για τις υπόλοιπες ανάγκες.
Το κυβερνητικό μοντέλο που βασίστηκε κυρίως σε επιδοτήσεις και χρηματοδοτικά προγράμματα δεν κατάφερε να δημιουργήσει αρκετές νέες, πραγματικά προσιτές κατοικίες. Προγράμματα όπως το «Σπίτι μου», το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» και οι δράσεις ανακαίνισης κλειστών ακινήτων αντιμετώπισαν σημαντικές καθυστερήσεις, περιορισμένη συμμετοχή ή έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών. Με άλλα λόγια, δίνονται κίνητρα για να αυξηθεί η ζήτηση σε μια αγορά όπου η προσφορά παραμένει ανεπαρκής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», το οποίο είχε παρουσιαστεί ως λύση για την επιστροφή χιλιάδων κλειστών κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση. Οι αρχικοί στόχοι, ωστόσο, παρέμειναν πολύ μακριά από τα τελικά αποτελέσματα. Αντίστοιχα, τα προγράμματα αγοράς πρώτης κατοικίας βρέθηκαν αντιμέτωπα με ένα βασικό εμπόδιο: οι δικαιούχοι μπορεί να εξασφαλίζουν ευνοϊκότερη χρηματοδότηση, αλλά δυσκολεύονται να βρουν ακίνητο που να πληροί τις προϋποθέσεις και να βρίσκεται σε τιμή που μπορούν πραγματικά να αντέξουν.
Τώρα η κυβέρνηση παρουσιάζει την Εθνική Στρατηγική Στέγασης 2026-2035, με δεκάδες παρεμβάσεις και συνολικό προϋπολογισμό άνω των 6,5 δισ. ευρώ. Στο πακέτο περιλαμβάνονται κοινωνικές κατοικίες, αξιοποίηση δημόσιας γης, κίνητρα σε κατασκευαστές, πλατφόρμες για φοιτητές και δημοσίους υπαλλήλους, νέα εργαλεία χρηματοδότησης και αλλαγές στη φορολογία.
Το πρόβλημα είναι ότι για έναν νέο που ψάχνει σήμερα σπίτι, το 2035 δεν αποτελεί λύση αλλά μια πολύ μακρινή ημερομηνία. Η κυβέρνηση ζητά ουσιαστικά από μια ολόκληρη γενιά να περιμένει μέχρι να αποδώσουν πολιτικές που θα κριθούν στην πράξη και όχι στα δελτία τύπου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για κίνητρα προς developers και επενδυτές, μέσω φθηνότερης χρηματοδότησης, εγγυήσεων και φορολογικών ελαφρύνσεων, με αντάλλαγμα τη δημιουργία κατοικιών με προσιτό ενοίκιο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα εγγυηθεί ότι τα δημόσια χρήματα και η δημόσια περιουσία θα μετατραπούν πράγματι σε κατοικίες που μπορούν να πληρώσουν οι πολίτες και όχι σε μια ακόμη ευκαιρία για κέρδη της αγοράς ακινήτων.
Παράλληλα, προβλέπονται δημόσιες εκτάσεις για κατοικίες σε νησιά, όπου εκπαιδευτικοί, γιατροί και άλλοι εργαζόμενοι του Δημοσίου δυσκολεύονται ακόμη και να βρουν ένα σπίτι για να εργαστούν. Η εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης και η τουριστική πίεση έχουν περιορίσει σημαντικά τις διαθέσιμες κατοικίες για μόνιμους κατοίκους και εργαζόμενους.
Το κυβερνητικό αφήγημα, επομένως, βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη πραγματικότητα: όσο οι τιμές συνεχίζουν να ανεβαίνουν, οι επιδοτήσεις από μόνες τους δεν αρκούν. Χρειάζεται πραγματική αύξηση της προσφοράς κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, αποτελεσματικός έλεγχος των πολιτικών που περιορίζουν τη μακροχρόνια μίσθωση και άμεσες λύσεις για όσους σήμερα πληρώνουν δυσανάλογο μέρος του εισοδήματός τους για ένα σπίτι.
Για χιλιάδες νοικοκυριά, η «Εθνική Στρατηγική 2035» μοιάζει έτσι περισσότερο με αναβολή παρά με απάντηση. Η στεγαστική κρίση συμβαίνει τώρα, οι λογαριασμοί και τα ενοίκια πληρώνονται τώρα και η ανάγκη για κατοικία δεν μπορεί να περιμένει άλλη μία κυβερνητική δεκαετία.
Διαβάστε περισσότερα