Υπάρχει μια παράξενη ελληνική εκδοχή της «ανεξάρτητης εξωτερικής πολιτικής»: συμφωνούμε με τους ισχυρούς πριν ακόμη μας ζητήσουν να συμφωνήσουμε. Και στην περίπτωση του Ισραήλ, η ελληνική κυβέρνηση έχει μετατρέψει μια θεμιτή διακρατική συνεργασία σε σχέση τόσο στενή, ώστε εύλογα γεννάται το ερώτημα πού τελειώνει η στρατηγική συνεργασία και πού αρχίζει η πολιτική εξάρτηση.
Ας ξεκινήσουμε από τα γεγονότα, γιατί είναι αρκετά βαριά ώστε να μη χρειάζονται ούτε υπερβολές ούτε συνθήματα.
Κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου υπάρχει από τις 21 Νοεμβρίου 2024 ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Το ΔΠΔ τον κατηγορεί για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, μεταξύ άλλων για λιμοκτονία ως μέθοδο πολέμου, διώξεις και δολοφονίες.
Ακόμα βαρύτερο είναι ότι η Ανεξάρτητη Διεθνής Εξεταστική Επιτροπή του ΟΗΕ κατέληξε το 2025 πως το Ισραήλ έχει διαπράξει γενοκτονία στη Γάζα και απέδωσε στον ίδιο τον Νετανιάχου υποκίνηση σε γενοκτονία. Τον Ιούνιο του 2026 επανέλαβε ότι γενοκτονικές πράξεις συνεχίζονται.
Και η Ελλάδα τι κάνει; Τον Αύγουστο του 2026 υπέγραψε με το Ισραήλ συμφωνία περίπου 3 δισ. ευρώ για το πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας της «Ασπίδας του Αχιλλέα», με David’s Sling, SPYDER, BARAK MX, ραντάρ και ολοκληρωμένο σύστημα διοίκησης και ελέγχου. Παράλληλα, η αμυντική, κυβερνοαμυντική και αντι-drone συνεργασία διευρύνεται συστηματικά.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός περιγράφει τη σχέση ως «στρατηγική εταιρική σχέση» με «ισχυρούς αμυντικούς δεσμούς», οικονομικές συνεργασίες και ισραηλινές επενδύσεις.
Εδώ βρίσκεται το πολιτικό ερώτημα. Μας λένε ότι το Ισραήλ αποτελεί πολύτιμο αντίβαρο απέναντι στην Τουρκία. Η Ελλάδα όμως είναι μέλος του ΝΑΤΟ, όπως και η Τουρκία. Το άρθρο 5 προβλέπει συλλογική άμυνα σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης – χωρίς βέβαια να αποτελεί έναν αυτόματο μηχανισμό που λύνει τις ελληνοτουρκικές διαφορές, καθώς κάθε σύμμαχος αποφασίζει ποια συνδρομή θεωρεί αναγκαία.
Αρα το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να έχουμε σχέσεις με το Ισραήλ. Φυσικά και πρέπει. Τα κράτη δεν επιλέγουν τις διεθνείς τους σχέσεις με βάση συμπάθειες και αντιπάθειες. Το ερώτημα είναι γιατί η Ελλάδα πρέπει να δίνει την εντύπωση ότι η στρατηγική της ασφάλεια συνδέεται τόσο στενά με μία συγκεκριμένη ισραηλινή κυβέρνηση – και μάλιστα με μια κυβέρνηση της οποίας ο πρωθυπουργός καταζητείται από το ΔΠΔ.
Υπήρξε μάλιστα δημόσια συζήτηση για το αν η Ελλάδα θα διαθέτει τον πηγαίο κώδικα του κεντρικού συστήματος Command & Control της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Και εδώ πρέπει να είμαστε ακριβείς: ο Νίκος Δένδιας δήλωσε ρητά ότι οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις δεν θα αποκτήσουν τέτοιο σύστημα χωρίς τον πηγαίο κώδικα, διότι διαφορετικά –χρησιμοποίησε ο ίδιος τη λέξη– θα μπορούσαν να γίνουν «όμηροι» ακόμα και της φιλικότερης ξένης χώρας.
Καλά κάνει. Διότι αυτό ακριβώς πρέπει να είναι η κόκκινη γραμμή: συνεργασία ναι, τεχνολογική εξάρτηση όχι.
Υπάρχει όμως και η μικρότερη εικόνα, που μερικές φορές αποκαλύπτει τη μεγαλύτερη.
Στην Αθήνα έχουν καταγραφεί καταγγελίες για Ισραηλινούς τουρίστες που έσκισαν αφίσες σχετικές με την Παλαιστίνη. Σε άλλο περιστατικό στο Μεταξουργείο, κατάστημα κατήγγειλε ότι δύο Ισραηλινοί έσκιζαν αφίσες του. Παράλληλα, επαγγελματίες έχουν καταγγείλει παρεμβάσεις της Αστυνομίας ή δημοτικών αρχών για απομάκρυνση φιλοπαλαιστινιακών συμβόλων. Στο Ρέθυμνο, ιδιοκτήτης καταστήματος κλήθηκε από τις αρχές μετά από καταγγελίες σχετικά με πινακίδα που έγραφε «Zionists and fascists are not welcome».
Και εδώ χρειάζεται μια καθαρή διάκριση. Αλλο ο Εβραίος. Αλλο ο Ισραηλινός πολίτης. Αλλο το κράτος του Ισραήλ. Αλλο ο σιωνισμός ως πολιτική ιδεολογία. Και άλλο η κυβέρνηση Νετανιάχου.
Η κριτική προς τον Νετανιάχου δεν είναι αντισημιτισμός. Η υπεράσπιση των Παλαιστινίων δεν είναι εχθρότητα προς τους Εβραίους. Οπως και η καταδίκη της πατριωτικής Χαμάς (θυμηθείτε, η πατριωτική ΕΟΚΑ στην Κύπρο τρομοκρατική οργάνωση ελέγετο από τους Δυτικούς, το ίδιο και η οργάνωση του Γκάντι, του «δημιουργού» της σύγχρονης Ινδίας) δεν σημαίνει αποδοχή της ισοπέδωσης της Γάζας.
Η Ελλάδα λοιπόν δεν χρειάζεται ούτε να κόψει τις σχέσεις της με το Ισραήλ ούτε να μετατραπεί σε εχθρό του. Χρειάζεται κάτι πολύ δυσκολότερο: να έχει δική της εξωτερική πολιτική. Να συνεργάζεται όπου το εθνικό συμφέρον το απαιτεί, αλλά να μπορεί να λέει «όχι» όταν παραβιάζεται το διεθνές δίκαιο. Να αγοράζει αμυντικά συστήματα χωρίς να αγοράζει μαζί και πολιτική σιωπή. Να υπερασπίζεται την ασφάλεια του Ισραήλ χωρίς να θεωρεί ότι η ασφάλεια αυτή ακυρώνει το δικαίωμα των Παλαιστινίων στη ζωή, στην πατρίδα και στην αξιοπρέπεια. Γιατί σύμμαχος δεν σημαίνει υποτελής. Και μια χώρα που επικαλείται καθημερινά το διεθνές δίκαιο απέναντι στην Τουρκία δεν έχει την πολυτέλεια να θυμάται το διεθνές δίκαιο à la carte.
*Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ, πρ. πρύτανης
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr