Την Πέμπτη 28/5/2026, στη μεγάλη αίθουσα του κρατικού Μεγάρου Μουσικής, η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ (ΕΣΟΕΡΤ) υπό τον Αλέξανδρο Μυράτ παρουσίασε ένα ετερόκλητο όσο και αισθητά άνισο πρόγραμμα που -με σημερινούς όρους- θα λέγαμε ότι ανέδιδε… μεταποικιακό άρωμα. Το πρόγραμμα της βραδιάς περιλάμβανε τέσσερις συνθέσεις γραμμένες με στόχο ή με δεσπόζον στίγμα τον εθνικό χαρακτήρα, δηλαδή μουσικές στις οποίες κυριαρχούσαν άμεσα αναγνωρίσιμα φολκλορικά στοιχεία όπως αυτά που χαρακτηρίζουν τις «εθνικές μουσικές σχολές»: ρυθμοί, ηχητικές χροιές, μελωδίες. Τρεις από αυτές τις συνθέσεις -το «Sensemaya» (1937/38) του Ερνέστο Ρεβουέλτας, «Οι συμφωνικοί χοροί από το West Side Story» (1957/1960) του Λέοναρντ Μπέρνσταϊν και το «Danzón no.2» (1994) του Αρτούρο Μαρκέζ- ήταν ευανάγνωστα εγγεγραμμένες στο λατινοαμερικανικό περιβάλλον και μία -οι «Γήινοι χοροί/Telluric Dances» (2005) του Ελληνοκαναδού Χρήστου Χατζή- σ’ αυτό της Ανατολικής Μεσογείου. Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο και οι τέσσερις συνθέσεις αντλούσαν χαρακτήρα και διεκδικούσαν απήχηση μέσα από τη στρατηγική της διέγερσης «εξωτικών» και εθνικών/γεωγραφικών συνειρμών. Οι μεν λατινοαμερικανικές μέσω του μελωδικού αισθησιασμού και του «πρωτογονικού» ρυθμού παρέπεμπαν είτε άμεσα στο κίνημα του «indigenismo» είτε, έμμεσα (καθ’ ότι ετεροχρονισμένα), στη λογική του μεταποικιοκρατικού αυτοεξωτισμού. Οι δε ανατολικομεσογειακοί «Χοροί» του Χατζή, διατυπωμένοι σε μια ανοικονόμητα πολυσυλλεκτική μουσική γλώσσα, λειτουργούσαν με μια ανάλογη λογική που, όμως, επειδή γράφτηκαν μόλις το 2005, ηχούν τουριστικά φολκλορικοί, κάπως σαν μουσική για ντοκιμαντέρ.
Οι εκτελέσεις που ακούσαμε ήταν αξιοπρεπείς. Διευθύνοντας κάπως εκ του ασφαλούς ο Μυράτ απέδωσε το οργιαστικό «Sensemaya» με μετρονομική έμφαση και υπερβολική τάξη που υπονόμευσε αισθητά τον σκόπιμα και επιτηδευμένα «βαρβαρικό» χαρακτήρα της μουσικής. Αντίθετα -για να μην πω αναμενόμενα!- θαυμάσια ήταν η διεύθυνσή του στους διάσημους και δημοφιλείς «Συμφωνικούς χορούς από το West Side Story», όπου η μελωδική σαφήνεια, ο γλυκερός συναισθηματισμός της γραφής και ο ακόμη σαφέστερος, χορευτικός χαρακτήρας των ρυθμών αποτέλεσαν πεδίο δόξης λαμπρό. Ομολογουμένως απολαυστικά πειστικό -ηδονικά ρευστό, αβίαστο- υπήρξε το ξετύλιγμα των αισθαντικών μελωδιών, όπως επίσης και η εκρηκτική ενέργεια που διακατείχε το περίφημο «Mambo»!
Ως σολίστας στους «Γήινους χορούς» του Χατζή ο ομποΐστας της ΚΟΑ, Γιάννης Οικονόμου, έδωσε τον καλύτερο εαυτό του σε μια παρτιτούρα έκδηλα φλύαρη και περιττά επαναληπτική. Γραμμένη, τρόπον τινά, σε μορφή κοντσέρτου με εκτενείς γέφυρες -να τις πούμε καντέντσες;- για σόλο όμποε, η τριμερής σουίτα του Χατζή καταφεύγει σε μια δήθεν μινιμαλιστική, εμμονικά επαναληπτική γραφή για το σολιστικό όργανο το οποίο αναλαμβάνει να καταστήσει το ακρόαμα «site specific», δηλαδή να το γειώσει πέραν κάθε αμφιβολίας στο «ανατολίτικο» πεδίο, συνεπώς και στο «εξωτικό». Ως τέτοιο, κλείνει το μάτι, θα λέγαμε, στο κοινό του «cross over». Από την άλλη, η γραφή για την ορχήστρα εμπλουτίζει το ακρόαμα σε ένα εντυπωσιοθηρικά πλούσιο, ατμοσφαιρικό συμφωνικό ένδυμα, αξιοποιώντας με περίσσια τέχνη έναν τεράστιο αριθμό οργάνων. Το όλον εγγράφεται ευανάγνωστα στον ανατολικομεσογειακό χώρο: «Χορός του φιδιού» (= τσιφτετέλι), «Χορός του αετού» (= ζεϊμπέκικο), «Χορεύοντας με το φως» (= χορός σε 7/8). Ανάλογα με τους συνειρμούς και το κέντρο βάρος του μουσικής και της γενικότερης πολιτιστικής παιδείας εκάστου ακροατή, το αποτέλεσμα είτε παρέπεμπε σε μουσική για κινηματογραφική ταινία ανατολίτικης θεματικής είτε λειτούργησε «εκμαυλιστικά» ως νεφελώδης αναβάπτιση σε μια δυσλειτουργικά ανεπεξέργαστη «εθνική» εξωευρωπαϊκή ταυτότητα˙ με ό,τι μπορεί να σημαίνει αυτό…
Η συναυλία ολοκληρώθηκε με τη σύνθεση «Danzón no.2» του Μεξικανού Αρτούρο Μαρκέζ, η τεράστια απήχηση και επιτυχία του οποίου την έχει καταστήσει ανεπίσημα δεύτερο εθνικό ύμνο του Μεξικού. Η εκτέλεση υπήρξε ακριβής, ωστόσο σε βάθος ατελής στον βαθμό που απέτυχε να αποδώσει τη διόλου αυτονόητη ισορροπία στην ευανάγνωστη προβολή της μελωδίας επί του ρυθμού. Κύρια προβλήματα υπήρξαν εδώ -όπως συχνά στις ελληνικές ορχήστρες- ο ανεπεξέργαστος συμφωνικός ήχος και το καταπλάκωμα των εγχόρδων κυρίως από τα χάλκινα πνευστά. Περιττό να τονίσουμε ότι η συναυλία κατενθουσίασε το ακροατήριο…
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr