Δύο στους πέντε εργαζόμενους παγκοσμίως, περίπου 1,4 δισεκατομμύριο άνθρωποι, εργάζονται στη βιομηχανία τροφίμων -τον μεγαλύτερο εργοδότη στον κόσμο- και είναι αυτοί που δέχονται τη μεγαλύτερη κακομεταχείριση, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα με τίτλο «Εργασία στα τρόφιμα: Οι εργαζόμενοι πίσω από τα τρόφιμά μας και η εκμετάλλευση που αντιμετωπίζουν» από τη Διεθνή Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τα Βιώσιμα Συστήματα Τροφίμων (IPES-Food).
Συνολικά, 3,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι -σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού- ζουν σε οικογένειες που βασίζονται στα τρόφιμα και τη γεωργία για τα προς το ζην. Η εργασία στον τομέα των τροφίμων περιλαμβάνει τη μισθωτή απασχόληση, την αυτοαπασχόληση, την εργασία παροχής φροντίδας (μαγείρεμα και κοινοτική φροντίδα) και την οικογενειακή εργασία, καθώς και παραλλαγές υπεργολαβικής, άτυπης και εποχικής εργασίας.
Πρόκειται για μια εργασία κεντρικής σημασίας για τη μείωση της φτώχειας, ιδιαίτερα για τις γυναίκες, τους μικρούς παραγωγούς και τις περιθωριοποιημένες κοινότητες. Επιπλέον, είναι θεμελιώδης για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια, την υλοποίηση του δικαιώματος στη διατροφή και την υγεία των οικοσυστημάτων και του κλίματος.
Ωστόσο, παρά τον τεράστιο αριθμό και τον ζωτικό τους ρόλο, οι εργαζόμενοι στον τομέα των τροφίμων είναι από τα μεγαλύτερα θύματα εκμετάλλευσης στον κόσμο, καθώς αντιμετωπίζουν φτώχεια, κλοπή μισθού, καταναγκαστική εργασία, εμπορία ανθρώπων, διακρίσεις και σεξουαλική βία. Πολλοί εργάζονται υπό επικίνδυνες συνθήκες εργασίας, ενώ στερούνται ακόμη και τις πιο βασικές νομικές προστασίες. Αυτές οι καταχρήσεις βλάπτουν δυσανάλογα τις γυναίκες, τους φυλετικοποιημένους εργαζόμενους, τους μετανάστες και τους εκτοπισθέντες.
Παρ’ όλο που η εκμετάλλευση πίσω από τα καθημερινά μας γεύματα παραμένει σε μεγάλο βαθμό αθέατη, συνολικά, κανένας μεμονωμένος τομέας δεν απασχολεί περισσότερους ανθρώπους, δεν κακοποιεί περισσότερους ανθρώπους, ούτε τους εκμεταλλεύεται με περισσότερους τρόπους.
Φτώχεια
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 30% των εργαζομένων στο διατροφικό σύστημα -ή 416 εκατομμύρια άνθρωποι- βγάζει χρήματα κάτω από τον μισθό που επαρκεί για διαβίωση. Από όλους τους εργαζόμενους, οι αγρότες είναι πιο πιθανό να ζουν σε φτώχεια και χωρίς δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας.
Η γεωργία και η αλιεία κατατάσσονται σταθερά μεταξύ των πιο επικίνδυνων επαγγελμάτων στον κόσμο, με τη γεωργία να ευθύνεται για το ένα τρίτο όλων των θανάτων στον χώρο εργασίας παγκοσμίως. Ωστόσο, το 80% των αγροτών δεν έχει λάβει ποτέ καμία εκπαίδευση για την ασφάλεια στον χώρο εργασίας, το χειρότερο ποσοστό από οποιονδήποτε άλλο τομέα.
Αυτοί οι ακραίοι κίνδυνοι και οι δομικές καταχρήσεις εκτείνονται πολύ πέρα από τα αγροκτήματα. Στην επεξεργασία κρέατος, γίγαντες της βιομηχανίας συμπράττουν για να συγκρατούν τις αμοιβές σε επίπεδα που διαιωνίζουν τη φτώχεια. Στον τομέα της εστίασης, οι εργαζόμενοι υφίστανται τα υψηλότερα ποσοστά σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο εργασίας από οποιονδήποτε άλλο κλάδο.
Σε όλα τα δημόσια εκπαιδευτικά συστήματα, ένα στα τρία προγράμματα σχολικών γευμάτων βασίζεται σε απλήρωτες μαγείρισσες. Εν τω μεταξύ, στην παράδοση φαγητού μέσω εφαρμογών, καταγράφονται περίπου 1.000 ατυχήματα κάθε μέρα, με τη συντριπτική πλειονότητα να στερείται βασική αποζημίωση για τραυματισμούς στον χώρο εργασίας.
Κεντρικό στοιχείο αυτής της κρίσης είναι η εκτεταμένη εξάρτηση από την άτυπη απασχόληση-εργασία που είναι αδήλωτη ή υποδηλωμένη και εκτός της εργατικής νομοθεσίας και της κοινωνικής προστασίας. Η εργασία στον τομέα της εστίασης έχει τα υψηλότερα ποσοστά άτυπης απασχόλησης στον κόσμο: περίπου το 90% της γεωργικής απασχόλησης και το 60% έως 80% της μη γεωργικής απασχόλησης στον τομέα των τροφίμων παγκοσμίως είναι άτυπη.
Η άτυπη απασχόληση επιβάλλει άμεσες οικονομικές και κοινωνικές κυρώσεις στους εργαζόμενους. Οι άτυποι εργαζόμενοι λαμβάνουν κατά μέσο όρο μόνο το 56% των μηνιαίων μισθών των επίσημα απασχολούμενων εργαζόμενων. Επιπλέον, το 65% των άτυπων εργαζόμενων εργάζεται εκτός του τυπικού εβδομαδιαίου ωραρίου, αριθμός που αυξάνεται στο 82% μεταξύ των γεωργικών εργατών σε χώρες χαμηλού εισοδήματος.
Χωρίς προστασία
Αυτή η έλλειψη επίσημης αναγνώρισης αφήνει επίσης απρόσιτες την πρόσβαση στην υγειονομική κάλυψη, την κοινωνική ασφάλιση, τις βασικές εργατικές προστασίες και τη συνδικαλιστική εκπροσώπηση. Συμπληρωματική με την άτυπη απασχόληση είναι η αυξανόμενη ευελιξία ή η αστικοποίηση του επίσημου εργατικού δυναμικού στον τομέα των τροφίμων. Σε όλα τα συστήματα τροφίμων, οι εργοδότες αντικαθιστούν τις θέσεις πλήρους και μερικής απασχόλησης με προσωρινές, εποχικές, με συμβόλαια πρακτορείων και μέσω εφαρμογών.
Επιδεινώνοντας αυτή την επισφάλεια, το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων εξαρτάται επίσης δομικά από τη μεταναστευτική εργασία. Οι μετανάστες αποτελούν περίπου το ένα τέταρτο των αγροτικών εργατών παγκοσμίως, με σημαντικά υψηλότερα μερίδια σε πολλές χώρες: πάνω από 86% στις Ηνωμένες Πολιτείες, 58% στο Μπρουνέι και 50% στην Ιταλία. Εκτός της γεωργίας, οι μετανάστες αποτελούν περίπου το 38% των εργαζόμενων στη συσκευασία κρέατος στις ΗΠΑ, το 70% των εργαζόμενων σε πλατφόρμες διανομής στην Αργεντινή και τη Χιλή και περίπου το 90% του εργατικού δυναμικού στην αλιεία και την επεξεργασία γαρίδας στην Ταϊλάνδη.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr