Με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο να δείχνει σημάδια κόπωσης απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις, η επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο.
Στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών (22–25 Απριλίου), η συζήτηση εστίασε τόσο στις αδυναμίες του σημερινού κειμένου όσο και στην κατεύθυνση των αλλαγών, με κοινό παρονομαστή την ανάγκη προσαρμογής σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται ταχύτατα.
Ο Στέλιος Κουτνατζής, Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού, σημείωσε ότι «έχουμε μια εξαιρετικά βαριά διαδικασία αναθεώρησης, την πιο βαριά στην Ευρώπη», κάτι που, όπως εξήγησε, οδηγεί συχνά σε ευρύτερες παρεμβάσεις: «Όταν έχουμε αυτή τη δυνατότητα, προσπαθούμε να αλλάξουμε ό,τι περισσότερο μπορούμε». Αναγνώρισε ότι, παρά τη διαχρονική επιτυχία του Συντάγματος του 1975, «σε μια σειρά από διατάξεις χαρακτηρίζεται από αναχρονισμούς», ενώ έκανε λόγο και για «ένα εξαιρετικά φλύαρο» και σε σημαντικό βαθμό «συμβολικό» κείμενο. Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, βουλευτής Ροδόπης και πρώην υπουργός, υπογράμμισε ότι «αυτό το Σύνταγμα μας πήγε μισό αιώνα και μας πήγε με επιτυχία», επισημαίνοντας ωστόσο την ανάγκη προσαρμογής του στις νέες συνθήκες. Όπως ανέφερε, «έχουμε τρεις παράλληλες έννομες τάξεις: την εσωτερική, το Διεθνές Δίκαιο και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο», ενώ πρόσθεσε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί ένα εντελώς νέο πεδίο προκλήσεων. Τόνισε, επίσης, ότι «η αναθεωρητική διαδικασία δεν είναι μια αντιπαράθεση της κυβέρνησης με την αντιπολίτευση».
Τα κριτήρια
Από την πλευρά του, ο Χάρης Παμπούκης, καθηγητής Νομικής και πρώην υπουργός Επικρατείας, έθεσε τα βασικά κριτήρια της αναθεώρησης, επισημαίνοντας ότι «πρέπει να έχει σαφή και λιτή στοχοθεσία» και να στηρίζεται σε «πολιτική και κοινωνική ωριμότητα». Όπως σημείωσε, «υπάρχουν 20 διατάξεις οι οποίες μπορούν εύκολα να απαλειφθούν από το Σύνταγμα».
Ο Παναγιώτης Δουδωνής, βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, υποστήριξε ότι «η αναθεώρηση ενός Συντάγματος δεν οφείλεται στην ηλικία του, αλλά στη συνταγματική πρακτική», αναδεικνύοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα δυσλειτουργίας το άρθρο 86. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι «το πρόβλημα της χώρας δεν είναι συνταγματικό, πιθανότατα δεν θα είναι ούτε και η λύση συνταγματική».
Ο Σπύρος Βλαχόπουλος, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ, τόνισε ότι «το συνταγματικό κείμενο από μόνο του δεν λύνει τα προβλήματα», επισημαίνοντας την ανάγκη παρεμβάσεων σε κρίσιμα πεδία, όπως το άρθρο 86 και η λειτουργία της Δικαιοσύνης. Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι «είμαστε από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που δεν διαθέτουν συνταγματικό δικαστήριο».
Τη συζήτηση συντόνισε ο Ιωάννης Πρετεντέρης, εκδότης, «Το Βήμα».