Η εκλογή της Ρένας Δούρου στην προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, η ανάδειξη του Νίκου Παππά στη θέση του γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής και η συμμετοχή του Παύλου Πολάκη στον νέο κομματικό σχεδιασμό διαμορφώνουν το προσωρινό κέντρο εξουσίας στον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν λύνουν, όμως, το υπαρξιακό πρόβλημα του κόμματος.
Μετά τις αλλεπάλληλες αποχωρήσεις στελεχών και βουλευτών, την παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου και τη δραματική συρρίκνωση της κοινοβουλευτικής του δύναμης, ο ΣΥΡΙΖΑ εισέρχεται σε μια νέα και εξαιρετικά αβέβαιη περίοδο. Η επόμενη ημέρα βρίσκει την Κουμουνδούρου με τη Ρένα Δούρου στη θέση της προέδρου της ΚΟ και νέα κατανομή ρόλων, αλλά και με τα ίδια μεγάλα ερωτήματα: ποιος αποφασίζει, ποια πολιτική κατεύθυνση θα ακολουθήσει το κόμμα, με ποιους θα συνεργαστεί και, κυρίως, αν μπορεί να ανακτήσει κοινωνική και εκλογική επιρροή.
Μια ηγεσία ανάγκης
Η Ρένα Δούρου εξελέγη πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας με επτά ψήφους υπέρ και ένα λευκό, έχοντας παραμείνει η μοναδική υποψήφια μετά την απόσυρση του Παύλου Πολάκη. Η περιορισμένη αριθμητικά διαδικασία αποτύπωσε με τον πιο καθαρό τρόπο τη νέα πραγματικότητα.Το κόμμα που πριν από λίγα χρόνια διεκδικούσε την εξουσία καλείται πλέον να οργανώσει την κοινοβουλευτική του παρουσία με ελάχιστες διαθέσιμες δυνάμεις.
Η εκλογή της Ρένας Δούρου δεν αποτελεί, τυπικά, εκλογή προέδρου ολόκληρου του κόμματος. Πολιτικά, ωστόσο, την τοποθετεί στην πρώτη γραμμή και την καθιστά ένα από τα βασικά πρόσωπα της μεταβατικής περιόδου. Αναλαμβάνει να εξασφαλίσει τη στοιχειώδη συνοχή της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, να αναδιατάξει την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση και να αποτρέψει νέες αποχωρήσεις.
Το πρώτο μήνυμα της νέας προέδρου κινήθηκε στη γραμμή της ενότητας. Η επισήμανσή της ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει την πολυτέλεια νέων διχασμών, προσωπικών στρατηγικών και «αναπαλαιωμένων εγωισμών» είχε σαφή εσωκομματικό αποδέκτη. Παρά τη δημόσια επίκληση της συλλογικότητας, η σχέση της με τον Παύλο Πολάκη παραμένει κρίσιμος παράγοντας για την ισορροπία του νέου σχήματος.
Ο ενισχυμένος ρόλος του Νίκου Παππά
Η εκλογή του Νίκου Παππά ως γραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής τού προσφέρει σημαντικό οργανωτικό και πολιτικό πλεονέκτημα. Ο νέος γραμματέας αναλαμβάνει έναν κομματικό μηχανισμό αποδυναμωμένο από παραιτήσεις, αποχωρήσεις και αμφισβήτηση των οργάνων του.
Στόχος του είναι να αποκαταστήσει τη λειτουργία του κόμματος, να ενεργοποιήσει τις εναπομείνασες οργανώσεις και να προετοιμάσει τον ΣΥΡΙΖΑ για αυτόνομη παρουσία στις επόμενες εθνικές εκλογές. Η αποστολή του, όμως, υπερβαίνει την οργανωτική ανασυγκρότηση. Καλείται να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στη Ρένα Δούρου και τον Παύλο Πολάκη, δύο πρόσωπα που συνυπάρχουν στο νέο σύστημα εξουσίας χωρίς να έχουν ταυτόσημες πολιτικές επιδιώξεις.
Ο Νίκος Παππάς επενδύει στην ιδέα μιας συλλογικής ηγεσίας, η οποία θα μοιράζει τις αρμοδιότητες και θα περιορίζει τις προσωπικές συγκρούσεις. Το μοντέλο αυτό μπορεί να εξασφαλίσει μια προσωρινή ανακωχή. Ελλοχεύει, όμως, ο κίνδυνος να δημιουργήσει πολλαπλά κέντρα αποφάσεων και να μεταφέρει τις εσωκομματικές διαφορές στην καθημερινή λειτουργία του κόμματος.
Ο παράγοντας Πολάκης
Παρά την απόσυρσή του από τη διεκδίκηση της προεδρίας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, ο Παύλος Πολάκης παραμένει κεντρικός παίκτης. Η παρουσία του στην Πολιτική Γραμματεία και στην Εκλογική Επιτροπή – αν και χωρίς την απόλυτη πρωτοκαθεδρία που αρχικά διεκδικούσε – του επιτρέπει να επηρεάζει τον πολιτικό σχεδιασμό και την εκλογική στρατηγική.
Ο βουλευτής Χανίων διαθέτει αναγνωρίσιμο πολιτικό στίγμα και ένα συνεκτικό ακροατήριο στο εσωτερικό του κόμματος. Ταυτόχρονα, όμως, αποτελεί και πολωτικό παράγοντα. Η επιθετική πολιτική του γλώσσα συσπειρώνει ένα τμήμα της βάσης, αλλά δυσκολεύει την προσπάθεια διεύρυνσης προς μετριοπαθέστερους ψηφοφόρους της Κεντροαριστεράς.
Η στάση του στη διαδικασία εκλογής της Ρένας Δούρου, όπως και οι αιχμές που αντηλλάγησαν, δείχνουν ότι η εσωκομματική ανακωχή παραμένει εύθραυστη. Ο ίδιος δηλώνει ότι θα παραμείνει στον ΣΥΡΙΖΑ όσο το κόμμα υπηρετεί συγκεκριμένο πολιτικό σχέδιο. Η διατύπωση αυτή μπορεί να ερμηνευθεί τόσο ως δέσμευση παραμονής όσο και ως προειδοποίηση για το μέλλον.
Η ανασύνθεση των κομματικών οργάνων
Η νέα σύνθεση της Πολιτικής Γραμματείας και η συγκρότηση Εκλογικής Επιτροπής αποτελούν την πρώτη οργανωμένη απόπειρα να καλυφθούν τα κενά που άφησαν οι μαζικές αποχωρήσεις. Στο νέο σχήμα συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Ρένα Δούρου, ο Νίκος Παππάς, ο Παύλος Πολάκης, η Έλενα Ακρίτα, ο Γιάννης Αμανατίδης, η Ράνια Σβίγκου και ο Πάνος Ρήγας.
Αναπληρώτρια γραμματέας εξελέγη η Νατάσα Γκαρά, ενώ ο Γιάννης Μπουλέκος ανέλαβε καθήκοντα γραμματέα Οργανωτικού. Πρόκειται για επιλογές που επιχειρούν να προσδώσουν λειτουργικότητα σε έναν μηχανισμό ο οποίος δοκιμάστηκε έντονα από τις πρόσφατες εξελίξεις.
Η συγκρότηση των οργάνων, πάντως, δεν αρκεί από μόνη της για να αποκαταστήσει την πολιτική νομιμοποίηση της ηγετικής ομάδας. Το πραγματικό στοίχημα είναι εάν οι αποφάσεις θα γίνουν αποδεκτές από τα μέλη και τις οργανώσεις ή εάν θα αντιμετωπιστούν ως ένας εσωτερικός συμβιβασμός ανάμεσα στις δυνάμεις που απέμειναν.
Η πληγή των αποχωρήσεων
Το βαρύτερο πρόβλημα για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι η απώλεια στελεχών, βουλευτών και οργανωτικών δυνάμεων. Η δραματική συρρίκνωση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας δεν επηρεάζει μόνο τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς. Πλήττει την εικόνα αξιοπιστίας του κόμματος.
Η νέα ηγεσία επιτίθεται στους βουλευτές που αποχώρησαν χωρίς να παραδώσουν τις έδρες τους, υποστηρίζοντας ότι οι έδρες αποκτήθηκαν με τις ψήφους των πολιτών που στήριξαν τον ΣΥΡΙΖΑ. Παράλληλα, στην Κουμουνδούρου καλλιεργείται η εκτίμηση ότι οι αποχωρήσεις δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένες αποφάσεις, αλλά μέρος ενός ευρύτερου πολιτικού σχεδίου αναδιάταξης του προοδευτικού χώρου.
Η αντιπαράθεση αυτή μπορεί να συσπειρώσει όσους παρέμειναν. Μπορεί, όμως, και να παγιδεύσει το κόμμα σε μια διαρκή σύγκρουση με το παρελθόν του. Εάν ο δημόσιος λόγος του ΣΥΡΙΖΑ εξαντληθεί στην καταγγελία των αποχωρησάντων, θα δυσκολευτεί να παρουσιάσει πειστική πρόταση για την κοινωνία και την οικονομία.
Η σκιά του Αλέξη Τσίπρα
Ο Αλέξης Τσίπρας εξακολουθεί να αποτελεί καθοριστική παρουσία, παρότι βρίσκεται μακριά από την Κουμουνδούρου. Οι αιχμές που διατυπώθηκαν εναντίον του από κορυφαία στελέχη φανερώνουν ότι η σχέση με τον πρώην πρωθυπουργό μετατρέπεται σε βασική διαχωριστική γραμμή.
Για ένα μέρος της σημερινής ηγεσίας, η αυτόνομη εκλογική κάθοδος του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί προϋπόθεση πολιτικής επιβίωσης. Οποιαδήποτε υποχώρηση υπέρ ενός διαφορετικού εγχειρήματος στον προοδευτικό χώρο θα ισοδυναμούσε, κατά την άποψη αυτή, με αυτοδιάλυση.
Στην αντίπερα όχθη, στελέχη που αποχώρησαν θεωρούν ότι ο υπάρχων ΣΥΡΙΖΑ έχει εξαντλήσει τα πολιτικά του όρια και ότι απαιτείται ένα νέο σχήμα με ευρύτερη αναφορά στην Κεντροαριστερά. Η αντιπαράθεση, επομένως, δεν είναι μόνο προσωπική. Αφορά το εάν ο ΣΥΡΙΖΑ θα παραμείνει αυτόνομο κόμμα ή θα ενταχθεί σε μια ευρύτερη διαδικασία ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου.
Το στοίχημα της αυτόνομης καθόδου
Η νέα ηγετική ομάδα δηλώνει αποφασισμένη να οδηγήσει τον ΣΥΡΙΖΑ στις επόμενες εθνικές εκλογές με το όνομά του, το πρόγραμμά του και τους δικούς του υποψηφίους. Η απόφαση αυτή επιχειρεί να στείλει μήνυμα πολιτικής επιβίωσης, τόσο προς τα μέλη όσο και προς τους ψηφοφόρους.
Η αυτόνομη κάθοδος, ωστόσο, δεν αποτελεί από μόνη της ολοκληρωμένη στρατηγική. Το κόμμα πρέπει να απαντήσει ποιο κοινωνικό ακροατήριο επιδιώκει να εκπροσωπήσει, ποιες είναι οι πολιτικές του προτεραιότητες και πώς διαφοροποιείται από τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Ο ΣΥΡΙΖΑ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην αριστερή ταυτότητα και στην ανάγκη προοδευτικών συμμαχιών. Μια στροφή προς πιο ριζοσπαστικές θέσεις μπορεί να συσπειρώσει τον στενό κομματικό πυρήνα, αλλά να περιορίσει τη δυνατότητα εκλογικής διεύρυνσης. Αντίθετα, μια γενικόλογη επίκληση της Κεντροαριστεράς κινδυνεύει να τον καταστήσει πολιτικά δυσδιάκριτο απέναντι στο ΠΑΣΟΚ και σε ενδεχόμενα νέα σχήματα.
Τρία σενάρια για την επόμενη ημέρα
Το πρώτο σενάριο είναι εκείνο της ελεγχόμενης σταθεροποίησης. Η Ρένα Δούρου, ο Νίκος Παππάς και ο Παύλος Πολάκης διατηρούν μια λειτουργική ισορροπία, σταματούν τις αποχωρήσεις και οργανώνουν την αυτόνομη εκλογική παρουσία του κόμματος. Σε αυτή την περίπτωση, ο ΣΥΡΙΖΑ θα επιχειρήσει σταδιακά να ανακτήσει ένα μέρος της παλαιότερης εκλογικής του βάσης.
Το δεύτερο σενάριο προβλέπει νέα εσωτερική σύγκρουση. Οι διαφορές γύρω από την ηγεσία, τις υποψηφιότητες, τις συμμαχίες και τη σχέση με τον Αλέξη Τσίπρα επανέρχονται, οδηγώντας σε ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση. Το συλλογικό μοντέλο διοίκησης θα αποδειχθεί τότε μεταβατική διευθέτηση και όχι σταθερή λύση.
Το τρίτο σενάριο αφορά μια ευρύτερη αναδιάταξη της Κεντροαριστεράς. Οι εκλογικοί συσχετισμοί ή η εμφάνιση νέου πολιτικού φορέα μπορεί να πιέσουν τον ΣΥΡΙΖΑ σε συνεργασίες, κοινά ψηφοδέλτια ή ακόμη και σε νέα στρατηγική αναθεώρηση. Η σημερινή απόφαση για αυτόνομη κάθοδο δεν αποκλείει αναγκαστικά μελλοντικές συμμαχίες, θέτει, όμως, ως προϋπόθεση την οργανωτική επιβίωση του κόμματος.
Από την ανασυγκρότηση στην πολιτική επανεκκίνηση
Η επόμενη ημέρα του ΣΥΡΙΖΑ δεν θα κριθεί μόνο από τα πρόσωπα που μοιράστηκαν τους νέους ρόλους. Θα κριθεί από το εάν το κόμμα μπορεί να μετατρέψει την εσωτερική του ανασύνταξη σε πολιτική πρόταση με κοινωνικό περιεχόμενο.
Η νέα ηγετική ομάδα χρειάζεται σύντομα να παρουσιάσει καθαρές θέσεις για την ακρίβεια, τους μισθούς, τη στέγη, το κοινωνικό κράτος, τη δημόσια υγεία και την ποιότητα των θεσμών. Χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα, η οργανωτική αναδιάταξη θα μοιάζει με μάχη για τον έλεγχο ενός διαρκώς συρρικνούμενου μηχανισμού.
Ο ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να διαθέτει κοινοβουλευτική παρουσία, ιστορικό κυβερνητικής εμπειρίας και αναγνωρίσιμα στελέχη. Έχει, όμως, χάσει μεγάλο μέρος της κοινωνικής δυναμικής που τον μετέτρεψε σε κόμμα εξουσίας. Για να επανέλθει, δεν αρκεί να διακηρύξει ότι θα είναι παρών στις εκλογές. Πρέπει να εξηγήσει γιατί η παρουσία του παραμένει πολιτικά αναγκαία.
Η νέα ισορροπία Δούρου, Παππά και Πολάκη δίνει στον ΣΥΡΙΖΑ χρόνο, όχι λύση. Η συνοχή της θα δοκιμαστεί στην πρώτη σοβαρή πολιτική διαφωνία και στην κατάρτιση των ψηφοδελτίων. Μέχρι τότε, η Κουμουνδούρου καλείται να αποδείξει ότι η επόμενη ημέρα δεν αποτελεί απλώς διαχείριση της ήττας, αλλά αφετηρία μιας πραγματικής πολιτικής επανεκκίνησης.
To άρθρο ΣΥΡΙΖΑ: Το νέο τρίγωνο εξουσίας Δούρου, Πολάκη, Παππά – Η επόμενη μέρα που δίνει χρόνο, αλλά όχι λύση δημοσιεύτηκε στο NewsIT .
Διαβάστε περισσότερα
Newsit.gr