Η απαγόρευση βιβλίων αποτελεί διαχρονική μέθοδο ιδεολογικού ελέγχου. Ιστορικά, αυταρχικά καθεστώτα και θρησκευτικές αρχές εφάρμοσαν μαζική λογοκρισία για την εξάλειψη της αντίθετης άποψης. Το 1933 στη ναζιστική Γερμανία κάηκαν δημόσια πάνω από 25.000 «αντιγερμανικά» βιβλία Εβραίων και αριστερών δημιουργών. Στην Κίνα, κατά την Πολιτιστική Επανάσταση (1966–1976), ο Μάο επέβαλε την καθολική καταστροφή της κλασικής και δυτικής γραμματείας. Η δικτατορία της Αργεντινής (1976–1983) κατέστρεψε εκατομμύρια έντυπα, ακόμα και παιδικά, για την πάταξη «ανατρεπτικών» ιδεών. Σε θρησκευτικό επίπεδο, η Λίστα των Απαγορευμένων Βιβλίων της Καθολικής Εκκλησίας (1559–1966) μπλόκαρε για αιώνες το έργο κορυφαίων διανοητών όπως ο Γαλιλαίος και ο Καντ.
Το φαινόμενο αυτό φαίνεται ότι παραμένει ζωντανό και σήμερα. Πρόσφατη έκθεση της οργάνωσης PEN America κατέγραψε το πρωτοφανές ρεκόρ των σχεδόν 12.000 απαγορεύσεων βιβλίων στα σχολεία των ΗΠΑ κατά το σχολικό έτος 2025-2026. Η σύγχρονη αυτή έξαρση στοχεύει κυρίως ΛΟΑΤΚΙ+ θεματικές και ζητήματα φυλετικών διακρίσεων απειλώντας ουσιαστικά την ελευθερία της έκφρασης και τα θεμέλια της δημόσιας εκπαίδευσης στις ΗΠΑ.
Το φαινόμενο υποκινείται από συντηρητικές οργανώσεις και νέους πολιτειακούς νόμους που θεσπίζονται από υπερσυντηρητικούς πολιτικούς. Δεν είναι τυχαίο ότι Τέξας και Φλόριντα -Πολιτείες όπου κυβερνούν οι υπερσυντηρητικοί Ρεπουμπλικανοί Γκρεγκ Αμποτ και Ρον ντε Σάντις- διατηρούν τα ηνία στις απαγορεύσεις, με 8.100 και 3.100 βιβλία, αντίστοιχα. Πρόκειται για κατάντια, στον 21ο αιώνα, την εποχή της ελεύθερης -υποτίθεται- πρόσβασης στην πληροφορία, να αναβιώνουν πρακτικές που θυμίζουν σκοτεινές περιόδους του παρελθόντος.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr