του Χρήστου Ν. Κώνστα
Η αύξηση του αφορολόγητου ορίου στα φιλοδωρήματα που ανακοίνωσε χθες ο Πρωθυπουργός είναι ένα σαφώς θετικό μέτρο, με άψογο timing, αφού θα ισχύσει αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2026. Καλύπτει δηλαδή πλήρως την τρέχουσα καλοκαιρινή περίοδο, τα χρήματα που οι εργαζόμενοι της σεζόν εισπράττουν αυτή τη στιγμή, στην κορύφωση της τουριστικής χρονιάς.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Ακριβώς όμως επειδή το μέτρο είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, αξίζει να κριθεί με αυστηρότητα, γιατί αφήνει ανοιχτά ερωτήματα που θα μπορούσαν να απαντηθούν μέχρι την ψήφιση της σχετικής ρύθμισης τον Σεπτέμβριο.
Ας ξεκινήσουμε με την αυτονόητη επισήμανση.
Το φιλοδώρημα δεν είναι δημόσιο χρήμα ούτε εργοδοτική παροχή. Είναι χρήμα που ο πελάτης επιλέγει οικειοθελώς να αφήσει στον εργαζόμενο.
Το Κράτος δεν δίνει τίποτα, απλά θα παίρνει λιγότερα.
Επί δεκαετίες, το φιλοδώρημα, κυκλοφορούσε σε μετρητά, το Δημόσιο δεν το «έβλεπε» και δεν το φορολογούσε. Η ψηφιοποίηση των πληρωμών, η οποία ορθώς επιβλήθηκε στην Ελλάδα και στον υπόλοιπο κόσμο, κατέστησε το φιλοδώρημα ορατό και αυτομάτως φορολογητέο.
Έως τον Νοέμβριο του 2024, οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης όφειλαν να παρακρατούν φόρο 20% επί όλων των φιλοδωρημάτων που εισέπρατταν μέσω POS και διένειμαν στους εργαζομένους τους.
Κατά συνέπεια, η εξαγγελία αποφορολόγησης δεν «χαρίζει» κάτι, επιστρέφει στους εργαζομένους μέρος αυτού που η υποχρεωτική διείσδυση του POS τούς είχε αφαιρέσει. Πάνω από τα 6.000 ευρώ ετησίως, η παρακράτηση συνεχίζεται κανονικά.
Γνωρίζει κάποιος «τι ακριβώς είναι τα φιλοδωρήματα”;
Η ελληνική νομοθεσία μιλά για ποσά «που καταβάλλονται προαιρετικά από πελάτες». Εκεί σταματά. Τι γίνεται με το «ποσοστό υπηρεσίας» που ορισμένα καταστήματα προσθέτουν αυτόματα στον λογαριασμό; Με το μοίρασμα των φιλοδωρημάτων (tip pooling) και τον ρόλο του εργοδότη-διαμεσολαβητή, που εισπράττει μέσω κάρτας και αποδίδει (πότε και πώς;) στο προσωπικό;
Υπάρχει φυσικά ο κίνδυνος, το αφορολόγητο φιλοδώρημα να λειτουργήσει ως βολικό υποκατάστατο μισθολογικής αύξησης σε άτυπες συμφωνίες.
Στο σημείο αυτό είναι χρήσιμη, η αμερικανική εμπειρία.
Η αυστηρή φορολογική αρχή των ΗΠΑ, το διαβόητο IRS, φόβος και τρόμος για τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους, θεωρεί ότι «qualified tips» είναι αποκλειστικά τα οικειοθελή ποσά που λαμβάνουν εργαζόμενοι σε κατάλογο 71 συγκεκριμένων επαγγελμάτων που «συνήθως και τακτικά» εισπράττουν φιλοδώρημα. Η αμερικανική φορολογική νομοθεσία ρητά εξαιρεί τα αυτόματα ποσοστά υπηρεσίας και τις υποχρεωτικές προσαυξήσεις. Μένει να δούμε πως θα χειριστεί το θέμα η νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης, τον Σεπτέμβριο.
Αν το φιλοδώρημα είναι εισόδημα από μισθωτή εργασία, όπως το αντιμετωπίζει σήμερα ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, απλώς με τμηματική απαλλαγή, ο εργαζόμενος δεν εκπίπτει καμία δαπάνη. Όπως όλοι οι μισθωτοί άλλωστε. Αν όμως θεωρηθεί έκτακτο έσοδο ή επιλογή του πελάτη, στην ουσία μια μικρο-δωρεά, τότε ανοίγει ένα εύλογο ερώτημα. Θα μπορούσε ο εργαζόμενος να συμψηφίσει έξοδα συνδεόμενα με την απόκτησή του;
Η πλήρης απαλλαγή των φιλοδωρημάτων από ασφαλιστικές εισφορές (Ν. 5162/2024), ανεξαρτήτως ποσού, σημαίνει βραχυπρόθεσμα περισσότερα χρήματα στην τσέπη. Προφανώς είναι έσοδο που δεν «χτίζει» συντάξιμες αποδοχές. Για εργαζόμενο που εισπράττει επί εικοσαετία 6.000 ευρώ ετησίως σε φιλοδωρήματα, η «αόρατη» αυτή ύλη κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι.
Καμία τουριστική χώρα δεν έλυσε τον γρίφο αναίμακτα
Προφανώς το θέμα της φορολόγησης του φιλοδωρήματος έχει απασχολήσει πολλές χώρες, ιδιαίτερα εκείνες με αναπτυγμένη τουριστική βιομηχανία.
Το πιο χρήσιμο ίσως παράδειγμα για τον ελληνικό τουρισμό είναι η Γαλλία. Έχει ενδιαφέρον το σκεπτικό των σχετικών αποφάσεων.
Η απαλλαγή των φιλοδωρημάτων από τη φορολογία, θεσπίστηκε εκεί με τον προϋπολογισμό του 2022 ρητά ως εργαλείο προσέλκυσης προσωπικού στον κλάδο HORECA. Ήταν ακριβώς μετά την πανδημική αιμορραγία εργατικού δυναμικού από τα εστιατόρια και τα ξενοδοχεία.
Από τότε όχι μόνο δεν αποσύρθηκε, αλλά παρατάθηκε με τον νόμο προϋπολογισμού του 2026 για 3 ακόμη χρόνια, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028. Απαλλάσσει το φιλοδώρημα από φόρο εισοδήματος και ασφαλιστικές εισφορές, με μοναδική προϋπόθεση, η μηνιαία αμοιβή του εργαζομένου να μην είναι πάνω από 1,6 φορές του κατώτατου μισθού, δηλαδή 2.916,85 ευρώ μικτά το 2026.
Αυτό είναι ενδιαφέρον.
Η Γαλλική νομοθεσία δεν βάζει οροφή στο ποσό του φιλοδωρήματος, βάζει οροφή στον μισθό του δικαιούχου. Προσπαθεί να εγγυηθεί ότι το όφελος πηγαίνει αποκλειστικά στους χαμηλόμισθους.
Στην Ελλάδα, με το προτεινόμενο όριο των €6.000, η νομοθεσία αφήνει θεωρητικά χώρο και σε υψηλόμισθους με «γενναία» φιλοδωρήματα.
Η Γαλλική νομοθεσία για το φιλοδώρημα προσπαθεί να ανταγωνιστεί στην προσέλκυση προσωπικού εστίασης και ξενοδοχείων, την «λαμπερή» Ελβετία, τα γενναιόδωρα κρουαζιερόπλοια και φυσικά τα Εμιράτα τουλάχιστον στην προ πολέμου εποχή.
Στην Αμερική, το «No Tax on Tips» υπήρξε κεντρικό προεκλογικό σύνθημα του Ντόναλντ Τραμπ και νομοθετήθηκε με το One Big Beautiful Bill Act της 4ης Ιουλίου 2025. Εδώ ισχύει έκπτωση έως $25.000 ετησίως ανά φορολογική δήλωση, με αναδρομική ισχύ από 1.1.2025, διάρκεια έως το φορολογικό έτος 2028 και σταδιακή απομείωση για εισοδήματα άνω των $150.000 ($300.000 για έγγαμους).
Η εφαρμογή, της προεκλογικής εξαγγελίας, αποδείχθηκε ναρκοπέδιο.
Η έκπτωση αφορά μόνο τον ομοσπονδιακό φόρο εισοδήματος, ενώ οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και Medicare παρακρατούνται κανονικά επί όλων των φιλοδωρημάτων.
Επιπλέον, οι εργοδότες φορτώθηκαν με νέες υποχρεώσεις διακριτής αναφοράς στις βεβαιώσεις αποδοχών.
Τέλος, οι αναθεωρημένες οδηγίες του IRS τον Φεβρουάριο του 2026 περιόρισαν αιφνιδιαστικά την έκπτωση για τους αυτοαπασχολούμενους της gig economy (της οικονομίας των περιστασιακών, κατά παραγγελία εργασιών μέσω ψηφιακών πλατφορμών).
Το σύνθημα ήταν εύκολο, η πρακτική εφαρμογή είχε τεχνικές δυσκολίες.
Η Ιταλία της Μελόνι επέλεξε τον 3ο δρόμο. Δεν απαλλάσσονται του φόρου τα φιλοδωρήματα αλλά επιβάλλεται ενιαίος συντελεστής 5% σε εργαζόμενους σε εστίαση και καταλύματα. Θεσπίστηκε εισοδηματικό όριο δικαιούχων που έχει πλέον ανέβει στα 75.000 ευρώ ετησίως και με ανώτατο όριο υπαγωγής το 30% του κλαδικού εισοδήματος από το 2025. Ο πρώτος επίσημος απολογισμός, με στοιχεία φορολογικών δηλώσεων του 2023, κατέγραψε μέσο όρο αποφορολογημένων φιλοδωρημάτων 943 ευρώ ανά εργαζόμενο, με το 88,2% των ωφελουμένων κάτω από τα 30.000 ευρώ εισοδήματος. Η ευνοϊκή νομοθεσία αφορούσε μόλις 60.000 περίπου δικαιούχους, το 3,3% των απασχολουμένων του κλάδου.
Είναι προφανές ότι χωρίς εκτεταμένη ψηφιοποίηση των πληρωμών, το μέτρο μένει στα χαρτιά.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, τέλος, δεν αποφορολόγησε τίποτα, αλλά με τον Employment (Allocation of Tips) Act 2023 (σε ισχύ από τον Οκτώβριο του 2024) υποχρέωσε τους εργοδότες να αποδίδουν το 100% των φιλοδωρημάτων στο προσωπικό. Με τον τρόπο αυτό η Βρετανία υπενθύμισε ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο φορολογικό, αλλά και εργασιακό.
Η Ελληνική ρύθμιση, όπως διαμορφώνεται μετά τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού, έχει 3 σοβαρά πλεονεκτήματα.
Η μετάβαση από τη μηνιαία στην ετήσια βάση διορθώνει μια πραγματική στρέβλωση. Το όριο δεν θα εξετάζεται πλέον ανά μήνα, αλλά συνολικά για το έτος. Σε μια οικονομία με σεζόν που διαρκεί 6 μήνες, αυτό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος του νησιού μπορεί να εισπράττει αφορολόγητα έως 000 ευρώ τον μήνα εργασίας, αντί να «καίει» το πλεονέκτημά του επειδή συγκεντρώνει το εισόδημα της χρονιάς σε ένα εξάμηνο. Η φορολογία εισοδήματος υπολογίζεται ετησίως. Ήταν παράλογο το αφορολόγητο των φιλοδωρημάτων να υπολογίζεται μηνιαίως.
Η στόχευση είναι κοινωνικά ορθή. Αφορά κατά κανόνα νέους, χαμηλόμισθους, εποχικά απασχολούμενους, τον σκληρό πυρήνα του τουριστικού εργατικού δυναμικού, εκεί όπου ο κλάδος δίνει τη μάχη της στελέχωσης.
Η Ελλάδα ξεκινά από πλεονεκτική βάση σε σχέση με την Ιταλία.H υποχρεωτική διασύνδεση των POS έχει ήδη κάνει τα ηλεκτρονικά φιλοδωρήματα ορατά και μετρήσιμα, άρα το μέτρο μπορεί να αποδώσει μαζικά και όχι σε ένα 3% του κλάδου.
Το τελικό συμπέρασμα αφήνει μάλλον μια θετική γεύση.
Η απόφαση είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, στη σωστή στιγμή. Αφήνει ανοιχτές λεπτομέρειες για τον νομοθέτη. Να ορίσουμε τι είναι φιλοδώρημα, να θεσπίσουμε δικλίδες κατά της υποκατάστασης μισθού και να δώσουμε μια έντιμη απάντηση στο ασφαλιστικό κενό.
Επομένως όλα θα κριθούν στη νομοθετική ρύθμιση του Σεπτεμβρίου.
Στη φορολογία, όπως και στην εξυπηρέτηση, η διαφορά ανάμεσα στην καλή πρόθεση και την καλή υπηρεσία κρίνεται στη λεπτομέρεια.
©ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Τα φιλοδωρήματα, η φορολογία, η ουσία και οι στρεβλώσεις appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα