Η βίαιη επίθεση διευθυντή ξενοδοχείου κατά 16χρονου υφιστάμενου πρόσφατα στη Χερσόνησο Κρήτης συνοψίζει μία από τις νέες διαστάσεις της εκμετάλλευσης των εργαζομένων, που δεν θυσιάζουν μόνο το καλοκαίρι αλλά τον ύπνο και ενίοτε την αξιοπρέπειά τους, όπως περιγράφουν νέοι σεζονίστας στην «Εφ.Συν.», ενώ μένουν συχνά σε άθλια, βρόμικα ή και υπόγεια καταλύματα.
Στην κορύφωση της τουριστικής σεζόν ξενοδόχοι και εστιάτορες καλύπτουν με συγγενικά πρόσωπα ορισμένες από τις τρύπες, που δημιούργησαν οι περίπου 80.000 εκτιμώμενες κενές θέσεις και δεν φαίνεται να οδήγησαν σε δραστικές πρωτοβουλίες βελτίωσης των όρων απασχόλησης, αν και η «βαριά» βιομηχανία βρίσκεται σε συνεχή ανάπτυξη με αποτέλεσμα την ενίσχυση της ζήτησης εργατικών χεριών.
Παραβίαση ΣΣΕ
Η ανήλικη εργασία αυξήθηκε φέτος κατά 50% σε σχέση με το 2025, χωρίς να εφαρμόζονται τα μέτρα προστασίας της σχετικής νομοθεσίας, σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στον Επισιτισμό-Τουρισμό, που επικαλείται επίσης μπαράζ καταγγελιών σχετικά με καταστρατήγηση κλαδικών συμβάσεων εργασίας (ΣΣΕ) και της εργατικής νομοθεσίας.
Η μεγάλη, παγιωμένη, έλλειψη διαθέσιμου εποχικού προσωπικού να εξυπηρετήσει τους ως επί το πλείστον ξένους τουρίστες -πάνω από 8 στους 10 το 2025 ήταν αλλοδαποί (ΕΛΣΤΑΤ – Ιούλιος, 2026)- δεν αποκλείεται, με βάση τις προβλέψεις επαγγελματιών του κλάδου, να φέρει το 2027 επέκταση των σελφ σέρβις καταστημάτων.
Ακόμα και αυτή η πρακτική μείωσης του εργασιακού κόστους δεν αναμένεται να αντιμετωπίσει τη διαρθρωτική πλέον πρόκληση, καθώς το 55% των ξενοδόχων δηλώνει προβλήματα στελέχωσης εκ των οποίων το 73% αναφέρει δυσκολία στους τομείς καθαριότητας/δωματίων, 64% σε κουζίνα και σέρβις, 41% σε τεχνική υποστήριξη/συντήρηση και 30% στην υποδοχή (ΠΟΞ – Μάιος, 2026).
Παραβίαση ωραρίων
Προς το παρόν πλήθος εργαζομένων χάνει υπερωρίες, προσαυξήσεις και ημέρες ανάπαυσης κατά την περίοδο υψηλής κίνησης ή σε όλη τη σεζόν, το δε φαινόμενο της υπερεργασίας σε συνδυασμό με την έλλειψη μέτρων ασφαλείας συμβάλλει στην πρόκληση εργατικών ατυχημάτων.
Το μέγεθος της παραβατικότητας από τουριστικές επιχειρήσεις και ειδικά σε ό,τι αφορά τις αδήλωτες υπερωρίες (+681% κατέγραψε η ΕΡΓΑΝΗ στο ενδεκάμηνο του 2025) αποκαλύφθηκε από την εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας. Ομως, στα «κόλπα» παράκαμψης του μέτρου -και άρα αλλοίωσης του χρόνου εργασίας- φέρεται να έχει προστεθεί η «αόρατη» χρήση παράνομου λογισμικού από εργοδότες για την παραποίηση των πραγματικών δεδομένων που καταγράφει η κάρτα στην ΕΡΓΑΝΗ.
Πιο συνήθη μέθοδο αποτελεί να «χτυπούν» τα αφεντικά την ψηφιακή κάρτα, αντί για τους υπαλλήλους τους, ενώ εργαζόμενοι μετατρέπονται σε στελέχη ή πελάτες και στην περίπτωση ελέγχου κρύβονται προς αποφυγή επιβολής προστίμου.
«Κάτω από τη γη μένουμε εμείς»
Η Παναγιώτα είναι μία από τους πολλούς νέους που αναγκάζονται να δουλεύουν «γαλέρα», επτά μέρες την εβδομάδα. Δουλεύει σεζόν από τα 15 της και τώρα σερβίρει σε μπαρ γνωστού resort. Η ίδια δηλώνει στην «Εφ.Συν.»:
«Δουλεύω 10 ώρες κάθε μέρα, γιατί δεν μας αφήνουν να έχουμε ρεπό, ακόμα και εάν το ζητήσουμε. Είναι ακόμα χειρότερο, επειδή στα χαρτιά φαίνεται να έχω ένα ρεπό την εβδομάδα, αλλά δουλεύω εκείνη τη μέρα. Εδώ που δουλεύω, τα δωμάτια για τους εργαζόμενους, δεν έχουν κανένα παράθυρο. Το ξενοδοχείο όμως χρεώνει εκατοντάδες ευρώ τη βραδιά τα δωμάτια για τουρίστες. Στο ίδιο ξενοδοχείο, κάτω από αυτά τα δωμάτια, κάτω από τη γη, μένουμε εμείς.
»Την προηγούμενη χρονιά μου είχε τύχει να είμαστε πέντε άτομα μαζί σε ένα δωμάτιο, σαν αποθήκη, με μούχλα, με πόρτες που δεν κλειδώνουν καν, με την τουαλέτα να μυρίζει, ενώ σε άλλο δωμάτιο έβγαινε νερό από την τουαλέτα. Στο ίδιο ξενοδοχείο τα καταλύματα για τους τουρίστες είναι σε πάρα πολύ καλή κατάσταση. Και εμείς μέναμε δίπλα, κυριολεκτικά, αλλά δεν φαινόταν απ’ έξω. Εγώ δεν κοιμόμουν εκεί από την ανασφάλεια».
το 55% των ξενοδόχων δηλώνει προβλήματα στελέχωσης | EUROKINISSI
«Ολοι έρχονται για τα tips»
Δεκάωρα εργάζεται και ο 27χρονος Θωμάς στη Μύκονο, στο νησί που «υπέκυψε» σε ακόμα μία δήθεν γαστρονομική εμπειρία, να σερβίρει φαγητό πάνω σε γυμνά σώματα. Εχει δοκιμαστεί σε διάφορα πόστα τα τελευταία χρόνια, από τα θαλάσσια σπορ μέχρι την εστίαση. Αυτή προτίμησε φέτος λόγω των υψηλότερων απολαβών σημαντικό μέρος των οποίων πληρώνονται «μαύρα».
«Σίγουρα όλοι έρχονται για τα λεφτά, είτε είναι καλές συνθήκες διαμονής, όπως για εμένα, είτε όχι. Η καθαριότητα συνήθως εναπόκειται σε εσένα και υποτίθεται ότι την επιτηρούν. Ολοι έρχονται για να πάρουν τα περισσότερα από τα tips. Ακόμα και σε ρεσεψιόν παίρνουν πολλά, ειδικά σε προορισμούς όπως η Μύκονος. Ολοι βγάζουν πάνω από 300 ευρώ τον μήνα από τα tips» μας λέει λίγες μέρες αφότου η κυβέρνηση προχώρησε σε αύξηση του αφορολόγητου ορίου σε 6.000 ευρώ ετησίως από 300 ευρώ μηνιαίως, που είχε επιβάλει με προηγούμενη ρύθμιση σε βάρος των εποχικών εργαζόμενων.
«Τρελές απαιτήσεις υψηλής πελατείας»
Τα παράλογα καπρίτσια των πελατών θίγει ο 37χρονος Απόστολος μεταφέροντας την εμπειρία του ως μέλος πληρώματος σε κότερα. «Εχω δουλέψει λίγες ώρες για μέρες κάνοντας μικροδουλειές, αλλά έχω κάνει 14ωρα και 16ωρα για να βγουν οι βάρδιες, όταν για παράδειγμα ένας ναύτης παραιτήθηκε και κοιμόμουν πέντε ώρες. Επίσης, είσαι πρόθυμος να ανεχτείς να σου φερθεί κάποιος σαν σκουπίδι; Εξαρτάται κυρίως από τον καπετάνιο και τον ιδιοκτήτη, εάν θα επιτρέψει τις τρελές απαιτήσεις της υψηλής πελατείας ή όχι, εάν π.χ. θα φερθούν στην καμαροτίνα άσχημα. Μου έχει τύχει καπετάνιος που να μην το ανέχεται όσα λεφτά και να χαλούσαν και άλλος να λέει “κάνε υπομονή”».
Μετακλήσεις
Χωρίς τις επιδόσεις της ελληνικής κρουαζιέρας ο τουριστικός κλάδος κατέγραψε πέρσι ιστορικά ρεκόρ εσόδων και αυξήσεις άνω του 25% στο πρώτο πεντάμηνο, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος.
Από πέρυσι έχει γίνει πιο ορατή η νέα τάση κατά την οποία νέοι αναζητούν να δουλέψουν σεζόν αλλά στο εξωτερικό, επιδιώκοντας πιο αξιοπρεπείς συνθήκες απασχόλησης και διαμονής. Παράλληλα, διαστάσεις παίρνει το φαινόμενο των μετακλητών εργαζομένων από τρίτες χώρες, σύμφωνα με την ΠΟΕΕΤ.
Η τριτοβάθμια Ομοσπονδία υποστηρίζει σε ανακοίνωσή της ότι τα επίσημα στοιχεία για 29.000 μετακλήσεις ανά την Ελλάδα δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα ζητώντας από το υπουργείο Εργασίας ενημέρωση για την κατανομή ανά κλάδο και κυρίως για το ύψος των αμοιβών τους, αφού οι μετανάστες και μετανάστριες πέφτουν σε μεγαλύτερο βαθμό θύματα εκμετάλλευσης.
Πίσω από τα τουριστικά ρεκόρ κρύβονται εξαντλητικές βάρδιες, παρανομίες και εργατικά ατυχήματα | shutterstock.com
Ανεπαρκές εισόδημα
«Αυτή τη στιγμή στη Ρόδο αγγίζουμε τους 9.000 μετακλητούς. Οι αιτήσεις μόνο για τα Δωδεκάνησα ξεπέρασαν φέτος τις 15.000» αναφέρει στην «Εφ.Συν.» ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ρόδου, Παναγιώτης Εγγλέζος για να προσθέσει: «Ειδικά στη νότια Ρόδο, όπου είναι ο κύριος όγκος των πεντάστερων ξενοδοχείων και των περισσότερων μετακλητών, τους παρέχουν, όπως και στους ντόπιους, αξιοπρεπή στέγη χάρη στον σχετικό όρο της τοπικής σύμβασης».
Ο ίδιος θέτει το ζήτημα της αύξησης του κόστους ζωής εντός και εκτός συνόρων, καθώς πλέον δεν αρκεί το εισόδημα της εποχικής εργασίας για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσης όλη τη χρονιά. «Εδώ πληρώνουμε τιμές καλοκαιριού και τον χειμώνα, στα σουπερμάρκετ, στα καύσιμα, παντού. Επίσης, ο τουρίστας έρχεται 7 αντί για 15 μέρες στη Ρόδο και ξοδεύει λιγότερα, όσα έχει προγραμματίσει και ούτε σεντ παραπάνω, γιατί έχει ακριβύνει και το τουριστικό πακέτο και το εισιτήριο. Και φέτος η Ρόδος καταγράφει ρεκόρ αφίξεων. Ομως, τι μένει στην τοπική αγορά, τι θα μας μείνει από πόρους, σκουπίδια και ένα σωρό άλλα τα οποία θα μένουν σε εμάς;» διερωτάται.
«Η λύση για τις αμοιβές είναι πρώτα απ’ όλα να υπογραφούν συλλογικές συμβάσεις με καλύτερους όρους και με μεγαλύτερους μισθούς, που να μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες του σήμερα» σημειώνει ο Βαγγέλης Σοφίου, από τη ΔΑΣ και το Σωματείο Ξενοδοχουπαλλήλων Νομού Ηρακλείου Κρήτη, που ήδη θρηνεί δύο νεκρούς εργαζόμενους στον τουριστικό κλάδο από την αρχή του καλοκαιριού.
Οπως αναφέρει, «ακόμα και εκεί που εφαρμόζεται η ΣΣΕ, οι μικρές αυξήσεις που περιλαμβάνει, μας φτάνουν μόλις στα επίπεδα αμοιβών του 2011-2012. Η τελευταία αύξηση ήταν 3%, αυτή ήταν η αύξηση», την ώρα που «βλέπουμε συνεχώς να γίνονται καινούργιες επενδύσεις με όλες τις μορφές, που δεν σταματούν ούτε σε περιόδους πολέμου, όπως τώρα. Καινούργιες μονάδες χτίζονται, εξαγορές από μεγάλες εταιρείες και πολυεθνικές ή τοπικούς επιχειρηματίες, αναβαθμίσεις και επεκτάσεις υποδομών». «Είναι στο δικό μας χέρι να διεκδικήσουμε να βελτιωθούν οι συνθήκες, να δουλεύουμε καλύτερα και να μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα» τονίζει.
Διαβάστε περισσότερα