Η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου στην περιοχή της Κάσου εξελίσσεται σε ένα ακόμη δύσκολο διπλωματικό τεστ για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, με το παρασκήνιο μεταξύ Αθήνας, Παρισιού και Άγκυρας να γεννά περισσότερα ερωτήματα από όσα απαντά. Το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo αναμένεται, εφόσον δεν υπάρξει κάποιο απρόοπτο, να αναχωρήσει από το Ηράκλειο με προορισμό την περιοχή των ερευνών, δίνοντας το έναυσμα για την επανέναρξη μιας δραστηριότητας που είχε διακοπεί το καλοκαίρι του 2024, ύστερα από την τουρκική στρατιωτική κινητοποίηση.
Το γεγονός ότι χρειάστηκε να προηγηθεί ένας νέος κύκλος διπλωματικών επαφών για να ξεκινήσουν ξανά οι έρευνες αποτυπώνει το πόσο περίπλοκη έχει γίνει η υπόθεση. Και ενώ η Αθήνα διαβεβαιώνει σε όλους τους τόνους ότι δεν έχει ζητηθεί ούτε έχει δοθεί τουρκική άδεια, το περιεχόμενο της επικοινωνίας Παρισιού – Άγκυρας παραμένει θολό. Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι γιατί η γαλλική πλευρά έκρινε αναγκαίο να ενημερώσει επισήμως την Τουρκία και τι ακριβώς περιλάμβανε αυτή η ενημέρωση.
Η ελληνική κυβέρνηση επιμένει ότι η αρμοδιότητα για την αδειοδότηση των ερευνών ανήκει αποκλειστικά στην Ελλάδα και την Κύπρο, ανάλογα με τις θαλάσσιες περιοχές δικαιοδοσίας τους. Αυτή τη θέση επανέλαβε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην κυριακάτικη ανασκόπησή του, αναφερόμενος στην ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών και στην έκδοση της σχετικής NAVTEX. Ωστόσο, οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις δεν εξαφανίζουν το βασικό πρόβλημα: η Τουρκία εξακολουθεί να αμφισβητεί εμπράκτως ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και η Αθήνα καλείται για ακόμη μία φορά να αποδείξει ότι οι διακηρύξεις της συνοδεύονται από αντίστοιχη αποφασιστικότητα στην πράξη.
Η Άγκυρα, αμέσως μετά την ελληνική NAVTEX, εξέδωσε αντι-NAVTEX, επιχειρώντας να αμφισβητήσει την ελληνική αρμοδιότητα σε τμήμα της περιοχής όπου πρόκειται να πραγματοποιηθούν οι έρευνες. Στη συνέχεια, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστήριξε ότι το γαλλικό πλοίο σχεδιάζει να πραγματοποιήσει έρευνες σε περιοχή που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα. Η πιο ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια, ωστόσο, ήταν η αναφορά ότι η διαδικασία εξασφάλισης της τουρκικής συγκατάθεσης «δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί».
Η συγκεκριμένη διατύπωση προκάλεσε εύλογα ερωτήματα για το τι ακριβώς συζητούσαν Παρίσι και Άγκυρα. Ακολούθησαν δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος εμφανίστηκε αισθητά πιο καθησυχαστικός, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το ζήτημα είχε διευθετηθεί. Χωρίς, όμως, να εξηγήσει με σαφήνεια τι είχε προηγηθεί και ποια συμφωνία ή διευκρίνιση οδήγησε σε αυτή την αλλαγή στάσης.
Η Αθήνα αποδίδει την τουρκική ρητορική σε προσπάθεια διαχείρισης των εντυπώσεων στο εσωτερικό της γειτονικής χώρας. Ωστόσο, το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως επικοινωνιακό παιχνίδι της Άγκυρας. Όταν η Τουρκία εμφανίζεται να διεκδικεί ρόλο στη διαδικασία έγκρισης ερευνών που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση δύο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πρόβλημα είναι πολύ πιο σοβαρό από μια ανταλλαγή ανακοινώσεων.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η γαλλική διπλωματική ενημέρωση, για την οποία υπάρχουν πληροφορίες ότι πραγματοποιήθηκε και γραπτώς, μέσω ρηματικής διακοίνωσης. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, η γαλλική πρεσβεία στην Άγκυρα είχε επαφές με το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, με αντικείμενο τις προγραμματισμένες έρευνες, τη γεωγραφική τους έκταση και τις σχετικές συντεταγμένες. Στις επαφές φέρεται να συμμετείχαν η Γαλλίδα πρέσβης Ιζαμπέλ Ντιμόν και ο Τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι.
Αυτό που εξακολουθεί να μην έχει αποσαφηνιστεί είναι η ακριβής διατύπωση της γαλλικής επικοινωνίας και το κατά πόσο περιλάμβανε τις συντεταγμένες της περιοχής. Η διαφορά ανάμεσα σε μια απλή ενημέρωση και σε μια διαδικασία που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αίτημα έγκρισης δεν είναι καθόλου αμελητέα. Και η κυβέρνηση οφείλει να δώσει καθαρές απαντήσεις, αντί να περιορίζεται σε γενικές διαβεβαιώσεις ότι όλα γίνονται σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Ιδιαίτερη πολιτική διάσταση έχει αποκτήσει και η αντίδραση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, η οποία χαρακτήρισε απαράδεκτη την εξέλιξη με τη γαλλική ρηματική διακοίνωση. Η κριτική της εστιάζει στον κίνδυνο να αξιοποιήσει η Άγκυρα την επικοινωνία αυτή ως επιχείρημα ότι διαθέτει λόγο στις έρευνες. Κατά την εκτίμησή της, ακόμη και αν η γαλλική πλευρά δεν ζήτησε τυπικά άδεια, η ανάγκη γραπτής ενημέρωσης υπό το βάρος των τουρκικών απειλών δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο.
Από την πλευρά του, το ΠΑΣΟΚ χαρακτηρίζει θετική την επανεκκίνηση του έργου, ζητώντας να προχωρήσει χωρίς εμπόδια, με σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και χωρίς υποχωρήσεις απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις. Η πολιτική αντιπαράθεση, επομένως, μεταφέρεται πλέον στο κρίσιμο ερώτημα εάν η κυβέρνηση μπορεί να διασφαλίσει την απρόσκοπτη υλοποίηση του έργου χωρίς να αφήσει περιθώρια παρερμηνειών ως προς τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
Την ίδια ώρα, η κινητικότητα στην περιοχή παραμένει αυξημένη. Σύμφωνα με πληροφορίες, τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη πραγματοποιούν επιτήρηση της ευρύτερης θαλάσσιας ζώνης, χωρίς αυτό να σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι επίκειται κάποια απόπειρα παρεμπόδισης. Το πραγματικό ερώτημα είναι τι θα συμβεί όταν το γαλλικό πλοίο φτάσει στο σημείο όπου προβλέπεται να συνεχιστούν οι έρευνες.
Η Κάσος δεν αποτελεί μια τυχαία τοποθεσία στον χάρτη. Εκεί είχε σημειωθεί η προηγούμενη κρίση το καλοκαίρι του 2024, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων οδήγησε στη διακοπή των ερευνών. Η επανεμφάνιση του ίδιου έργου στην ίδια περιοχή επαναφέρει αναπόφευκτα τις μνήμες εκείνης της περιόδου και θέτει την κυβέρνηση μπροστά σε μια δύσκολη δοκιμασία.
Η πρώτη φάση των εργασιών αναμένεται να πραγματοποιηθεί εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Η συνέχεια, όμως, θα δείξει εάν η Άγκυρα θα αρκεστεί στις διπλωματικές διαμαρτυρίες και στην επιτήρηση ή εάν θα επιχειρήσει ξανά να επιβάλει τετελεσμένα μέσω της στρατιωτικής παρουσίας της.
Για την κυβέρνηση Μητσοτάκη, οι επόμενες ημέρες έχουν ιδιαίτερη σημασία. Δεν αρκεί να ανακοινώνεται ότι το έργο προχωρά ούτε να επαναλαμβάνεται ότι η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν την αρμοδιότητα αδειοδότησης. Χρειάζεται διαφάνεια για τις διπλωματικές συνεννοήσεις που προηγήθηκαν και σαφής εικόνα για το τι ακριβώς συμφωνήθηκε ή γνωστοποιήθηκε μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας. Γιατί το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου δεν μπορεί να μετατρέπεται κάθε φορά σε διπλωματικό θρίλερ, ούτε τα αυτονόητα δικαιώματα της χώρας να εμφανίζονται ως αντικείμενο διαπραγμάτευσης κάθε φορά που η Τουρκία ανεβάζει τους τόνους.
Διαβάστε περισσότερα