Μια φορά κι έναν καιρό, ψηλά πάνω σε ένα όμορφο βουνό, υπήρχε ένα μικρό χωριό. Είχε λίγα σπίτια, λίγους ανθρώπους και λίγα αυτοκίνητα. Κι αυτό δεν του άρεσε καθόλου. Δεν ήθελε να είναι μικρό. Ήθελε να μεγαλώσει. Να γίνει μια μεγάλη πόλη, με πολλά σπίτια, πάρα πολλούς ανθρώπους και πάρα πολλά αυτοκίνητα. Να γίνει σαν… τη Νέα Υόρκη. Κάπως έτσι ξεκινά το «Το Μικρό Πάπιγκο», ένα παιδικό βιβλίο που μοιάζει με παραμύθι αλλά στην πραγματικότητα είναι ένα μικρό σχόλιο για τη ζωή, το «λίγο» και το «πολύ», για την επιθυμία να αλλάξουμε ρόλο και θέση στον κόσμο.
Όπως ακριβώς ξεκίνησε η διαμόρφωση αυτή της ιστορίας, ένα προφορικό αυτοσχέδιο παραμύθι του συγγραφέα της, Θοδωρή Γεωργακόπουλου για να καθησυχάσει τα παιδιά στο πίσω κάθισμα στο μακρινό ταξίδι της οικογένειας προς το Πάπιγκο. Όπως ο ίδιος περιγράφει ότι το «Μικρό Πάπιγκο» δημιουργήθηκε μέσα σε μια στιγμή πραγματικού άγχους, κάπου στα βουνά, «χωρίς κινητό, χωρίς χάρτη και χωρίς ίντερνετ», καθώς προσπαθούσε να βρει τον δρόμο με δύο μικρά κορίτσια μαζί του.
Στο «Μικρό Πάπιγκο» ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος δίνει φωνή σε έναν τόπο και μαζί δίνει σχήμα σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες παιδικές επιθυμίες: την επιθυμία να μεγαλώσεις, να αλλάξεις, να γίνεις κάτι άλλο. Ένα μικρό χωριό, ψηλά σε ένα βουνό, κοιτάζει τον εαυτό του και δεν του αρέσει αυτό που βλέπει: «λίγα σπίτια, λίγοι άνθρωποι, λίγα αυτοκίνητα». Δεν θέλει να είναι μικρό. Θέλει να είναι μεγάλο. Θέλει να γίνει πόλη. Θέλει να γίνει… Νέα Υόρκη.
Με αυτό το απλό αφηγηματικό εύρημα που ξεχειλίζει χιούμορ η ιστορία αποκτά μια ενδιαφέρουσα πολιτική χροιά με την ευρεία έννοια: ένα παιδικό βιβλίο που μιλά για τη φαντασίωση του «μεγάλου» και την υποτίμηση του «μικρού», για το πώς οι κοινωνίες, και τα παιδιά μαζί τους, εκπαιδεύονται να βλέπουν την αξία ως μέγεθος, αριθμό, κίνηση, θόρυβο. Το χωριό, στην ιστορία, δεν ζητά απλώς μια μικρή αλλαγή. Ζητά αναβάθμιση. Σε μέγεθος αλλά και σε ταυτότητα. Όσον αφορά στο μέγεθος, το μικρό στα μάτια πολλών μπορεί να είναι συχνά κάτι «λιγότερο», σαν το να μένεις μικρός να είναι μια μορφή αποτυχίας.
Ταυτόχρονα το χωριό δεν είναι απλώς ένας τόπος. Είναι μια ταυτότητα. Κάτι που κουβαλά ιστορία, ρυθμό, ένα είδος ζωής που δεν μετριέται με «πόσα». Όμως το ίδιο το χωριό δεν το αναγνωρίζει αυτό ως πλεονέκτημα· έχει υιοθετήσει το βλέμμα του άλλου. Το βλέμμα εκείνων που θεωρούν την πόλη κέντρο του κόσμου. Τη ματιά εκείνων που η περιφέρεια, μοιάζε λίγη, ανεπαρκής. Σαν να μιλάμε για έναν άνθρωπο που δεν νιώθει περήφανος για την καταγωγή του, επειδή η «μεγάλη ζωή» συμβαίνει αλλού. Και κάπου εδώ, το Μικρό Πάπιγκο γίνεται παιδί. Το παιδί ως «χωριό» είναι η πιο εύστοχη μεταφορά: ζει σε μια εσωτερική επικράτεια μικρή και αυτάρκη, γεμάτη ανακαλύψεις που οι μεγάλοι δεν βλέπουν. Αλλά ταυτόχρονα, βρίσκεται διαρκώς απέναντι στο επιχείρημα του κόσμου: «όταν μεγαλώσεις…», «όταν γίνεις μεγάλος…», «όταν πας στην πόλη…». Το παιδί αρχίζει να πιστεύει πως η ενηλικίωση, η «πόλη» είναι το μέρος όπου όλα αποκτούν αξία. Θέλει να φτάσει εκεί γρήγορα. Ζηλεύει, συγκρίνει, βιάζεται. Δεν αντέχει την ακινησία του «λίγου». Όμως η ιστορία του Πάπιγκου, μέσα από τη φαινομενική απλότητά της, αγγίζει κάτι πολύ λεπτό: ότι αυτή η επιθυμία δεν είναι πάντα χαρά. Είναι συχνά αγωνία. Είναι ο φόβος πως, αν μείνεις μικρός, θα μείνεις και αόρατος.
Το ενδιαφέρον είναι πως το βιβλίο δεν έχει κανένα διδακτισμό. Δεν σηκώνει το δάχτυλο στο χωριό που ονειρεύεται. Αντίθετα, το παίρνει στα σοβαρά. Αφήνει την επιθυμία του να ακουστεί, να κάνει διάλογο. Μάλιστα, όπως υπονοείται, υπάρχουν «συζητήσεις ανάμεσα σε χωριά και πόλεις της Ελλάδας», υπάρχει δηλαδή ένας μικρός χάρτης συνομιλιών, όπου οι τόποι ξεπερνούν τα γεωγραφικά τους χαρακτηριστικά και προσωποποιούνται, εξανθρωπίζονται, έχουν χαρακτήρα.
Το Πάπιγκο ονειρεύεται τη Νέα Υόρκη. Θέλει μέγεθος, κόσμο, αυτοκίνητα, κίνηση. Θέλει να ξεφύγει από το μικρό του σώμα. Να όμως που τελικά δεν είναι όλα τα «μεγάλα» πιο όμορφα. Και δεν είναι όλα τα «μικρά» λιγότερο σημαντικά. Πίσω από την επιθυμία του χωριού να μεταμορφωθεί κρύβεται η πιο ανθρώπινη παρόρμηση: να μοιάσουμε σε κάτι που μας εντυπωσιάζει, να γίνουμε κάτι που πιστεύουμε πως έχει περισσότερη αξία. Μόνο που η ταυτότητα δεν είναι ζήτημα μεγέθους. Είναι ζήτημα βλέμματος.
Και μέσα σε όλα, υπάρχει «πολύ, πολύ αέρας». Ο αέρας είναι ο πραγματικός αφηγητής. Είναι εκείνος που ενώνει το βουνό με την πόλη, την παιδική φαντασία με την πραγματικότητα. Είναι σύμβολο: της αλλαγής, της αναστάτωσης, της μετακίνησης, της επιθυμίας να φύγεις αλλά και της επιστροφής. Γιατί ο αέρας δεν έχει ιδιοκτησία. Περνά από όλα.
Η γεωμετρική εικονογράφηση του βιβλίου αποφεύγει συνειδητά την αναγνωρίσιμη απεικόνιση ενός τόπου: δεν βλέπουμε ένα Πάπιγκο όπως θα το περίμενε κανείς, ούτε μια Νέα Υόρκη από καρτ ποστάλ. Και αυτή η επιλογή θεωρώ πως είναι μια συνειδητή επιλογή. Η Πορτογαλίδα εικονογράφος Mariana Rio δεν απεικονίζει τους τόπους σαν ταξιδιωτικές εικόνες, αποφεύγει να εγκλωβιστεί σε ταυτότητες ή σύνορα, γιατί το μήνυμά του είναι οικουμενικό: η λαχτάρα του μικρού να γίνει μεγάλο, η επιθυμία της μεταμόρφωσης, ο πόθος για υπέρβαση του «λίγου». Αφορά όλους τους τόπους που ένιωσαν μικροί δίπλα σε κάτι που έμοιαζε μεγάλο και όλους τους ανθρώπους που κάποτε ένιωσαν λίγοι.
Σε αυτή την κατεύθυνση λειτουργεί και η επιλογή μιας περιορισμένης χρωματικής παλέτας: κόκκινο, μαύρο, καφέ και σε κάποια λίγα σημεία κίτρινο. Η λιτότητα των χρωμάτων δίνει βάρος, ένταση και μια γλυκιά ζεστασιά στην εικόνα. Έτσι, η εικόνα υπηρετεί δραματουργικά το κείμενο. Και κάνει κάτι πολύ σύγχρονο: δεν λέει στο παιδί «κοίτα, αυτό είναι το Πάπιγκο», αλλά «κοίτα, αυτό μπορεί να είσαι κι εσύ».
Το κρυφό επίτευγμα του βιβλίου είναι πως δεν παίρνει θέση, δεν υμνεί την ομορφιά του χωριού, ούτε δαιμονοποιεί τη γοητεία της πόλης. Μιλά για την ταυτότητα ως μια διαδρομή ανάμεσα στα δύο. Για το πώς μεγαλώνουμε: όχι όταν γινόμαστε «μεγάλοι», αλλά όταν μπορούμε να αγαπήσουμε το μέγεθος που ήδη είμαστε. Όταν γινόμαστε αυτό που είμαστε.
Συγγραφέας: Θοδωρής ΓεωργακόπουλοςΕικονογράφος: Mariana Rio
To βιβλίο «Το Μικρό Πάπιγκο» κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη
The post «Το Μικρό Πάπιγκο»: Ένα παιδικό βιβλίο για τον τόπο, την ταυτότητα και την παιδική επιθυμία να «μεγαλώσω» appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα