«Νικήσαμε ηττημένοι». Με αυτή τη φράση, που συγκέντρωσε το βάρος σχεδόν δεκατριών χρόνων αγώνα και απώλειας, η Μάγδα Φύσσα είχε περιγράψει σε συνέντευξή της στην «Εφ.Συν.» το αντιφατικό αποτύπωμα μιας ιστορικής δικαστικής διαδρομής που ολοκληρώθηκε τον περασμένο Μάρτιο, έντεκα χρόνια μετά την έναρξή της, με καταδίκες σε δεύτερο βαθμό και επιστροφές στη φυλακή για μέλη και στελέχη της ναζιστικής εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή.
Στις 7 Οκτωβρίου, ημερομηνία με ιδιαίτερο συμβολισμό, αφού μια τέτοια μέρα το 2020 η πρόεδρος του Α΄ Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, Μαρία Λεπενιώτη, ανακοίνωνε την πρωτόδικη καταδίκη της Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης, προβάλλεται για πρώτη φορά το ντοκιμαντέρ «11 χρόνια δίκης της Χρυσής Αυγής: οι άνθρωποί της» σε παραγωγή του χώρου φροντίδας και αλληλεγγύης «Σελήνη», σε δημοσιογραφική έρευνα της Χρύσας Λύκου και σκηνοθεσία του Στέλιου Ζαχαρίου.
Στην ταινία μιλούν η μητέρα του Παύλου Φύσσα, Μάγδα Φύσσα, η αυτόπτης μάρτυρας της δολοφονίας Φύσσα Δήμητρα Ζώρζου, ο δικηγόρος των Αιγύπτιων αλιεργατών Κώστας Σκαρμέας, η συνήγορος της οικογένειας Φύσσα Μαρίνα Δαλιάνη, ο συνήγορος του ΠΑΜΕ Μάνος Μαλαγάρης, ο δημοσιογράφος που με τις αποκαλύψεις του συνέβαλε τα μέγιστα στην αποκάλυψη του ναζιστικού προσώπου της Χρυσής Αυγής Δημήτρης Ψαρράς, η φωτορεπόρτερ Τατιάνα Μπόλαρη και η Ηλέκτρα Αλεξανδροπούλου, μέλος του Golden Dawn Watch.
Συναισθήματα
Το ντοκιμαντέρ, που διαρκεί 95 λεπτά, αποτελεί έναν απολογισμό αυτής της μακράς διαδρομής και του δύσκολου δικαστικού αγώνα που ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2015 και ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2026 μέσα από τις φωνές εκείνων που την έζησαν μέσα από τις υποθέσεις που συνεκδικάστηκαν, τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, την επίθεση στους Αιγύπτιους αλιεργάτες και την επίθεση σε συνδικαλιστές του ΠΑΜΕ.
Σε αυτή τη μιάμιση ώρα, επιχειρείται να καταγραφεί η εμπειρία της απώλειας και τη μετατόπισή της σε αγώνα, τα συναισθήματα που προέκυψαν μέσα στη δικαστική αίθουσα, τόσο σε εκείνη του Κορυδαλλού όσο και της αίθουσας τελετών του Εφετείου Αθηνών, μέσα από τα μάτια συγγενών θυμάτων, δικηγόρων, δημοσιογράφων και φωτορεπόρτερ, οι οποίοι καταθέτουν τον προσωπικό τους απολογισμό μετά την τελεσίδικη απόφαση.
Τέσσερις άνθρωποι που συνδέονται με διαφορετικούς τρόπους με το ντοκιμαντέρ, τη μνήμη της δίκης της Χρυσής Αυγής και το αντιφασιστικό κίνημα, η Μάγδα Φύσσα, η ηθοποιός Ελλη Τρίγγου, ο σκηνοθέτης Στέλιος Ζαχαρίου και η δημιουργός του ντοκιμαντέρ, Χρύσα Λύκου, μιλούν για την ανάγκη να διατηρηθεί η μνήμη μιας πολύχρονης δικαστικής και κοινωνικής μάχης απέναντι στη Χρυσή Αυγή και να μεταφερθεί στις επόμενες γενιές.
֟ Η πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου στον Κινηματογράφο Cinobo ΟΠΕΡΑ (Ακαδημίας 57), σε ειδική εκδήλωση αφιερωμένη στη μνήμη, τη δικαιοσύνη και τη σημασία της διατήρησης της ιστορικής γνώσης απέναντι στον φασισμό και τον ναζισμό. Μετά το τέλος της ταινίας, θα ακολουθήσει συζήτηση με τους συντελεστές.
Μάγδα Φύσσα: «Τα έντεκα χρόνια αγώνα είναι παρακαταθήκη αιώνων»
Πριν μου γίνει η πρόταση να συμμετάσχω στο ντοκιμαντέρ «11 χρόνια δίκη της Χρυσής Αυγής: οι άνθρωποί της», είχε γίνει μια κουβέντα απ’ τα παιδιά για το πώς θα ένιωθα με την προοπτική μιας τέτοιας ταινίας. Ηταν μόλις είχε ολοκληρωθεί η δίκη σε δεύτερο βαθμό, ένιωθα ότι ένα κομμάτι που κουβάλαγα καθημερινά για παραπάνω από δέκα χρόνια το αποχωριζόμουν με ανακούφιση και αμηχανία μαζί.
Ο,τι μένει, ό,τι επιχειρεί να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη, ό,τι θα δουν τα παιδιά που θα γεννηθούν και θα μάθουν πως ο φασισμός μαχαιρώνει δειλά στα σκοτάδια, θέλω να συμβαίνει. Το νόημα της μάχης που δόθηκε όλα αυτά τα χρόνια, μέχρι να ακουστεί ότι η Χρυσή Αυγή είναι εγκληματική οργάνωση, πρέπει να γίνεται ταινίες, βιβλία, τραγούδια, τρόπος έκφρασης για κάθε άνθρωπο που κρατά ζωντανό το «Σιγά μη φοβηθώ». Εχουν περάσει δεκατρία χρόνια απ’ τη δολοφονία του Παύλου και η απώλεια δεν συνηθίζεται, ούτε το να μιλάς γι’ αυτήν. Κάθε φορά, χρονιά τη χρονιά, μέρα τη μέρα, η ένταση του πόνου παραμένει ίδια, ο τρόπος έκφρασης όμως παίρνει πολλές αποχρώσεις.
Με τη δημοσιογράφο Χρύσα Λύκου μάς συνδέει μια σχέση χρόνων, κάτι που βοήθησε στο να υπάρξει οικειότητα και τρυφερότητα στην κουβέντα μας αυτή.
Ηταν έντεκα χρόνια αγώνα, είναι μια παρακαταθήκη αιώνων.
O Στέλιος Ζαχαρίου και η Χρύσα Λύκου
Χρύσα Λύκου, δημιουργός: «Καύσιμο για όσα χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε»
Το ντοκιμαντέρ αυτό έρχεται να ξεκινήσει μια κουβέντα σε μια υπόθεση που έκλεισε παραμένοντας ανοιχτή. Η δίκη της Χρυσής Αυγής ολοκληρώθηκε τον περασμένο Μάρτιο μετά από 11 χρόνια, δίνοντας την ελάχιστη ανακούφιση σε όσες κι όσους αντιστάθηκαν στον φασισμό, τόσο μέσα όσο κι έξω απ’ τα δικαστήρια. Είναι σπουδαία στιγμή για εμάς η εργασία αυτή και αξιολογώντας τις παγκόσμιες σημερινές συνθήκες, με τη λαίλαπα της Ακροδεξιάς να επανεμφανίζεται έχοντας κάνει rebranding, τη νιώθουμε και απαραίτητη. Θέλω να πιστεύω ότι ακόμα κι αν η κοινωνία σήμερα μοιάζει εφησυχασμένη και με αδύναμα αντανακλαστικά, οι διεργασίες που έχουν γίνει όλα αυτά τα χρόνια θα λειτουργήσουν σαν καύσιμο για όσα θα χρειαστεί να αντιμετωπίσουμε. Χρωστάμε πολλά στους ανθρώπους που άντεξαν έστω και με τσακισμένα φτερά να σηκώσουν ανάστημα. Η δύναμη τους είναι το φως που ανοίγει τους δρόμους μας.
Στέλιος Ζαχαρίου, σκηνοθεσία: «Για να μην ξανασυμβούν όσα μας έχουν πληγώσει»
Το ντοκιμαντέρ αυτό φιλοξενήθηκε στον χώρο της «Σελήνης», στον Αγιο Παντελεήμονα, μια γειτονιά που δοκιμάστηκε έντονα τα χρόνια που η Χρυσή Αυγή σκόρπιζε τον φόβο στον δρόμο και που δυστυχώς ακόμα και σήμερα συναντάμε φασιστικές επιθέσεις. Η αντίθεση που βιώνω έγκειται στο γεγονός του ότι από την πρώτη μέρα που μπήκα σε αυτό το κτίριο ένιωσα να επικρατεί ένα κλίμα αμοιβαίας αγάπης και στήριξης μεταξύ των ανθρώπων που συναναστρεφόμαστε μέσα σε αυτό καθημερινά. Με δυσκολεύει πολύ η συνειδητοποίηση πως ακριβώς μόλις δύο στενά παρακάτω άνθρωποι έχουν υποστεί ακραία βία, το αντίθετο δηλαδή της αγάπης και της στήριξης που αισθάνομαι σε αυτόν τον χώρο. Σε συνέχεια αυτού του συναισθήματος, συνειδητοποιώ καθημερινά πως αυτό το ολοκληρωμένο πλέον έργο αποτελεί σημαντική παρακαταθήκη για τη μνήμη και για όσα μας έχουν πληγώσει, ώστε να μη συμβούν ξανά. Σε μια πραγματικότητα όπου ενέργειες ρατσισμού, φασισμού και μίσους παραμένουν παρούσες, θα πρέπει να φροντίζουμε οι ενέργειες που αντιτίθενται σε αυτές να είναι συνεχώς περισσότερες.
Η Ελλη Τρίγγου
Ελλη Τρίγγου, αφήγηση: «Κάθε επιλογή δράσης απέναντι στην αδράνεια είναι νίκη»
Ο Παύλος Φύσσας θα μπορούσε να είναι ο αδερφός μου, ο σύντροφός μου, ο κολλητός μου, ο πατέρας μου, ο γιος μου. Ή ο δικός σου. Του έλαχε να είναι ο γιος της Μάγδας και στη Μάγδα έλαχε να σηκώσει στους ώμους της το αντιφασιστικό κίνημα. Πώς είναι ζεις ξανά και ξανά τον θάνατο του παιδιού σου που έχει μετατραπεί σε συλλογικό τραύμα; Ο φασισμός εκκολάπτεται κάθε στιγμή πίσω από κλειστές πόρτες, μπροστά σε βουλευτικά έδρανα, μέσα στη φτώχεια και μέσα στον πλούτο, μέσα στην ψυχή του καθένα που επιτρέπει το δηλητήριο. Σκοτώνει αγωνιστές, γυναίκες, μετανάστες, ομοφυλόφιλους, παιδιά, ζώα, τη φύση. Αλλά δεν είναι αυτό το αφήγημα. Η αλληλεγγύη, η αυτοοργάνωση και ο αγώνας για ελευθερία και δικαιοσύνη δυναμώνουν κάθε στιγμή. Φόρος τιμής. Τώρα κανείς δεν μπορεί να πει ότι δεν ήξερε. Για εμάς πάντα όλες οι ζωές θα έχουν μια ξεχωριστή αξία, γιατί ο κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστά πολύτιμος. Το μόνο που έχουμε είναι η μία τον άλλο και αν δεν πολεμήσουμε για τον διπλανό, κανείς δεν θα το κάνει για μας. Κάθε επιλογή δράσης απέναντι στην αδράνεια είναι νίκη. Για όσες και όσους χάθηκαν, για καθέναν που δεν έχει φωνή, γινόμαστε η φωνή του. Κάθε στιγμή της ιστορίας συμβαίνει αυτό ακριβώς που χρειάζεται η ιστορία. Να βλέπουν το ντοκιμαντέρ της Χρύσας οι άνθρωποι μετά από χρόνια και να λένε «Θυμάσαι τότε; Αξιζε ο πόνος και ο αγώνας. Νικήσαμε».
info: Στις 9, 10 και 11 Οκτωβρίου θα ακολουθήσουν απογευματινές προβολές στον Κινηματογράφο Cinobo ΟΠΕΡΑ, αίθουσα 3. Σε όλες τις προβολές θα υπάρχουν άνθρωποι που παρακολούθησαν τη δίκη για μια συζήτηση με το κοινό
Διαβάστε περισσότερα