Ο βραβευμένος δημοσιογράφος των New York Times και του Athletic, Μάθιου Φάτερμαν, μίλησε στο «Κ» της Κυριακάτικης Καθημερινής για το νέο του βιβλίο «The Cruelest Game».
Ο Φάτερμαν κάνει λόγο στο βιβλίο του, για ένα άθλημα που δεν υπήρξε ποτέ πιο απαιτητικό, για τις δύσκολες κλιματικές συνθήκες τα αδιάκοπα ταξίδια και το σχεδόν ανύπαρκτο διάστημα ξεκούρασης δημιουργούν ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο οι κορυφαίοι αθλητές καλούνται να ξεπερνούν καθημερινά τα σωματικά και ψυχικά τους όρια.
«Ήθελα να οδηγήσω τους φιλάθλους σε μέρη όπου συνήθως δεν έχουν πρόσβαση και στα οποία εγώ είχα την ευκαιρία να βρεθώ και να κατανοήσω μέσα από συζητήσεις πώς λειτουργεί ο ψυχισμός των αθλητών στα σημαντικότερα παιχνίδια της χρονιάς. Αυτό που διαπίστωσα, ιδιαίτερα στη νεότερη γενιά, είναι ότι υπάρχει μια σχεδόν απέλπιδα προσπάθεια να αποκτήσουν αυτά που θεωρούν “μυστικά κλειδιά” της επιτυχίας. Πιστεύουν πως υπάρχουν κάποιοι κώδικες που μόνο ελάχιστοι άνθρωποι στην ιστορία του αθλήματος κατάφεραν να βρουν: ο Τζόκοβιτς, ο Φέντερερ, ο Ναδάλ, η Σερίνα Γουίλιαμς. Αυτός ήταν λοιπόν ο στόχος του βιβλίου: να αποτυπώσει τόσο τη δόξα όσο και τον αγώνα του να είσαι σήμερα κορυφαίος τενίστας. Και, ουσιαστικά, να απαντήσει στο ερώτημα τι χρειάζεται για να γίνει κανείς ένας από αυτούς».
«Το τένις δεν ήταν ποτέ τόσο απαιτητικό σωματικά όσο είναι σήμερα. Και κάθε χρόνο γίνεται ακόμη πιο απαιτητικό. Οι πόντοι διαρκούν περισσότερο, οι αγώνες είναι μεγαλύτεροι σε διάρκεια και οι συνθήκες είναι πιο σκληρές. Ακόμη και οι θερμοκρασίες φαίνεται να ανεβαίνουν συνεχώς, οπότε οι αθλητές αγωνίζονται περισσότερο χρόνο, με μεγαλύτερη ένταση και κάτω από δυσκολότερες κλιματικές συνθήκες. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι παλαιότερα το άθλημα δεν ήταν απαιτητικό. Απλώς όλα αυτά τα στοιχεία έχουν πλέον ενταθεί».
Η αλλαγή αποτυπώνεται και στον αριθμό των ανθρώπων που πλαισιώνουν έναν κορυφαίο αθλητή. Οι παίκτες δεν λειτουργούν πλέον μόνο ως αθλητές, αλλά ως ολόκληρες επαγγελματικές επιχειρήσεις.
«Το βλέπει κανείς ακόμη και από το πόσο έχουν μεγαλώσει οι ομάδες υποστήριξης των κορυφαίων παικτών. Αν θέλεις σήμερα να ανήκεις στην ελίτ, πιθανότατα χρειάζεσαι δύο προπονητές, φυσικοθεραπευτή, αθλητικό ψυχολόγο, διατροφολόγο, ατζέντη, μάνατζερ, ανθρώπους που χειρίζονται τις δημόσιες σχέσεις σου. Οι παίκτες έχουν εξελιχθεί σε μικρές επιχειρήσεις, η επιτυχία των οποίων εξαρτάται αποκλειστικά από το αν ο αθλητής συνεχίζει να κερδίζει και να φέρνει περισσότερα χρήματα».
Όπως εξηγεί ο Φάτερμαν η πίεση δεν αφορά μόνο την προσωπική επιτυχία. Πίσω από κάθε κορυφαίο παίκτη βρίσκονται άνθρωποι που εξαρτώνται άμεσα από τα αποτελέσματά του, ενώ αρκετοί αθλητές έχουν επενδύσει ολόκληρη τη ζωή τους στο τένις από πολύ μικρή ηλικία.
«Θα έλεγα ότι αυξάνεται κυρίως το διακύβευμα. Υπάρχουν πλέον πολλοί άνθρωποι που εξαρτώνται από εσένα. Και δεν μιλάμε μόνο για την επαγγελματική ομάδα που σε περιβάλλει. Πολλοί από αυτούς τους αθλητές συντηρούν ολόκληρες τις οικογένειές τους. Ταυτόχρονα, για να φτάσεις σήμερα στην κορυφή απαιτείται τόσο μεγάλη εξειδίκευση από τόσο μικρή ηλικία, ώστε ουσιαστικά δεν υπάρχει “δίχτυ ασφαλείας”. Οι περισσότεροι από αυτούς τους αθλητές δεν πήγαν ποτέ σε ένα κανονικό σχολείο. Ίσως φοίτησαν σε κάποια ακαδημία ή έκαναν κατ’ οίκον εκπαίδευση, αλλά αυτή είναι όλη τους η ζωή».
«Μάλιστα, οι πραγματικά καλές επαγγελματικές ευκαιρίες στο τένις είναι ελάχιστες. Αν δεν βρίσκεσαι μέσα στους περίπου 80 καλύτερους του κόσμου, είναι εξαιρετικά δύσκολο ακόμη και να καλύψεις τα έξοδά σου, αν υπολογίσει κανείς τα συνεχή ταξίδια, τους προπονητές, τους γυμναστές και όλα όσα απαιτούνται για να αγωνίζεσαι σε αυτό το επίπεδο».
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του σύγχρονου τένις είναι η απουσία μιας ουσιαστικής περιόδου ξεκούρασης. Το αγωνιστικό ημερολόγιο αφήνει ελάχιστο χρόνο στους παίκτες για σωματική και ψυχική αποφόρτιση.
«Στην πραγματικότητα, οι παίκτες δεν έχουν καμία αγωνιστική ανάπαυλα, μια κανονική περίοδο ξεκούρασης. Ειδικά οι κορυφαίοι αθλητές: μόλις ολοκληρωθούν οι ATP Finals, που φέτος τελειώνουν στις 20 Νοεμβρίου, αμέσως μετά ξεκινά το Davis Cup, το οποίο τους κρατάει απασχολημένους μέχρι το τέλος του μήνα. Και πριν τελειώσει ο Δεκέμβριος, επιβιβάζονται ήδη στα αεροπλάνα για την Αυστραλία, προκειμένου να αγωνιστούν στο United Cup. Αυτό δεν είναι off-season. Ουσιαστικά μιλάμε για δύο εβδομάδες ξεκούρασης και έπειτα πρέπει να επιστρέψουν αμέσως στις προπονήσεις, πριν αγωνιστούν στα τουρνουά της Αυστραλίας. Είναι πραγματικά τρελό».
«Με αυτόν τον τρόπο είναι βέβαιο ότι θα εξαντλήσεις τους αθλητές. Και ήδη το βλέπουμε να συμβαίνει. Ο Κάρλος Αλκαράθ, για παράδειγμα, έχει μείνει για μήνες εκτός δράσης και κανείς δεν γνωρίζει σε ποια κατάσταση θα επιστρέψει. Ο τραυματισμός του στον καρπό είναι αποτέλεσμα της συνεχούς καταπόνησης από χρόνια έντονης αγωνιστικής δραστηριότητας. Ο Γιάνικ Σίνερ το έχει πει πολύ εύστοχα: το άθλημα χρειάζεται τον Κάρλος Αλκαράθ. Γι’ αυτό θεωρώ ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να “καούν” οι κορυφαίοι αθλητές. Ένα υγιές άθλημα χρειάζεται τα μεγαλύτερα αστέρια του να παραμένουν ανταγωνιστικά σε υψηλό επίπεδο και μετά τα 30 τους χρόνια. Αυτοί είναι οι παίκτες που θέλει να βλέπει ο κόσμος».
Το φαινόμενο, πάντως, δεν είναι καινούργιο, καθώς αρκετοί κορυφαίοι παίκτες του παρελθόντος αποσύρθηκαν σε σχετικά μικρή ηλικία. «Αναμφίβολα. Αν δεν γίνουν κάποιες προσαρμογές, θα συνεχίσουμε να γινόμαστε σπουδαίους παίκτες λόγω εξουθένωσης. Και αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο. Παλαιότερα, όλοι μιλούσαμε για τον Μπιορν Μποργκ, που αποσύρθηκε το 1981 σε ηλικία μόλις 26 ετών, ενώ ήταν νούμερο δύο στον κόσμο, σαν να επρόκειτο για κάτι το απίστευτο».
«Στην πραγματικότητα, όμως, ήταν απλώς ο πρώτος που μας προειδοποίησε. Μετά από αυτόν, είδαμε τη Στέφι Γκραφ να αποσύρεται γύρω στα 30 της, την Πιτ Σάμπρας να σταματά στα 31 του, την Κιμ Κλάιστερς να αποχωρεί, να επιστρέφει και να τελειώνει την καριέρα της σχετικά νωρίς. Μιλάμε για θρυλικούς αθλητές. Έχω καλύψει δημοσιογραφικά σχεδόν κάθε μεγάλο άθλημα: ποδόσφαιρο, αμερικανικό ποδόσφαιρο, μπάσκετ. Δεν βλέπεις τον ΛεΜπρόν Τζέιμς να εγκαταλείπει στην ηλικία των 26 ετών, ενώ βρίσκεται στην κορυφή. Δεν βλέπεις αθλητές σαν την Άσλεϊ Μπάρτι να αποσύρονται στα 25 τους, όπως συνέβη πριν από λίγα χρόνια. Και όμως, στο τένις αυτό συμβαίνει ξανά και ξανά».
Πίσω από την εικόνα της επιτυχίας, οι παίκτες βιώνουν μια ιδιαίτερα απομονωμένη καθημερινότητα, με αδιάκοπα ταξίδια, διαμονές σε ξενοδοχεία και περιορισμένη επαφή με την οικογένεια και τους φίλους τους.
«Όταν βρίσκονται μακριά από τα γήπεδα, σε ένα πιο ήρεμο περιβάλλον, χωρίς τη συνεχή πίεση του αγώνα, τότε είναι χαρούμενοι, νέοι άνθρωποι. Βέβαια, πολλές φορές είναι και εξαντλημένοι. Έχουν τα ίδια συναισθήματα όπως όλοι μας. Η διαφορά είναι ότι κάνουν κάτι εξαιρετικά δύσκολο κάτω από τα αδιάκοπα φώτα της δημοσιότητας».
«Και θα έλεγα, επίσης, ότι η ζωή τους μοιάζει περισσότερο με αυτήν ενός διάσημου σταρ της μουσικής παρά με εκείνη ενός σταρ του ποδοσφαίρου ή του μπάσκετ. Ταξιδεύουν συνεχώς σε όλο τον κόσμο. Ζουν σε δωμάτια ξενοδοχείων. Έχουν γύρω τους μια μικρή συνοδεία ανθρώπων. Και ουσιαστικά είναι σαν να κάνουν εμφανίσεις, με ένα έργο όλο τον χρόνο. Δεν έχουν ομάδα με σταθερή έδρα. Δεν έχουν ένα γήπεδο όπου παίζουν τους μισούς αγώνες της χρονιάς μπροστά στο κοινό τους».
«Αν είναι τυχεροί, περνούν συνολικά έναν μήνα στο σπίτι τους μέσα σε ολόκληρο τον χρόνο, ανάμεσα στην off-season και στα μικρά διαλείμματα της σεζόν. Είναι μια πραγματικά παράξενη ζωή. Πολλοί νιώθουν απλώς μόνοι. Είναι δύσκολο να διατηρήσουν φιλίες. Ειδικά οι νέες γυναίκες περνούν κυρίως τον χρόνο τους περιστοιχισμένες από μεγαλύτερους άνδρες. Δεν έχουν συχνή επαφή με συνομηλίκους τους. Έτσι, η απόκτηση μιας ή ενός συντρόφου είναι πολύ πιο δύσκολη».
Η ίδια η φύση του παιχνιδιού ενισχύει την ψυχολογική πίεση. Σε αντίθεση με άλλα αθλήματα, ο παίκτης δεν μπορεί να περιμένει να τελειώσει ο χρόνος ούτε να αντικατασταθεί από κάποιον συμπαίκτη.
«Το σύστημα του σκορ δημιουργεί συνεχή πίεση. Φαντάσου, για παράδειγμα, έναν αγώνα μπάσκετ στον οποίο δεν αρκεί να προηγείσαι στο τέλος. Φαντάσου να υπήρχαν πέντε περίοδοι και να έπρεπε να κερδίσεις τις τρεις για να πάρεις τη νίκη. Τότε το τέλος κάθε περιόδου θα είχε τεράστια σημασία. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στο τένις με κάθε σετ. Η πίεση ανεβαίνει διαρκώς, κάθε λίγα λεπτά. Και για να κερδίσεις, πρέπει υποχρεωτικά να πάρεις και τον τελευταίο πόντο. Δεν μπορείς να αφήσεις απλώς τον χρόνο να κυλήσει. Δεν μπορεί να μπει κάποιος αλλαγή στη θέση σου. Όλα αυτά κάνουν το ίδιο το παιχνίδι να μοιάζει σχεδόν σχεδιασμένο για να φτάνει τους ανθρώπους στα όριά τους».
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η περιγραφή του Νόβακ Τζόκοβιτς για όσα συμβαίνουν στο μυαλό του στις κρισιμότερες στιγμές ενός αγώνα. «Θυμάμαι χαρακτηριστικά ένα δείπνο που είχα με τον Νόβακ Τζόκοβιτς. Τον ρώτησα πώς είναι το μυαλό του στις πιο κρίσιμες στιγμές ενός αγώνα, όταν όλα μοιάζουν να κρέμονται από μία κλωστή και η ένταση κορυφώνεται. Περίμενα ότι θα μου απαντούσε κάτι όπως: “Τότε ηρεμώ απόλυτα” ή “Ξέρω ότι όλα θα πάνε καλά, γιατί έχω περάσει τόσες φορές από αυτή τη διαδικασία και έχω κερδίσει τόσο πολλά”».
«Όμως μου είπε ότι μέσα στο μυαλό του επικρατεί ένα πραγματικό συναισθηματικό rollercoaster, ότι περνούν όλα τα πιθανά συναισθήματα. Η αμφιβολία είναι πάντα εκεί. Νιώθει πως η κατάρρευση μπορεί να βρίσκεται ένα βήμα μακριά. Και πως πρέπει να βρει τον τρόπο να ηρεμήσει το μυαλό του. Και μιλάμε για τον Νόβακ Τζόκοβιτς, έναν άνθρωπο που έχει κατακτήσει 24 τίτλους Grand Slam. Θα περίμενε κανείς ότι σε αυτό το σημείο της καριέρας του θα είχε αποκτήσει μια μορφή ανοσίας απέναντι σε αυτά τα συναισθήματα. Ωστόσο μου είπε ξεκάθαρα πως όχι».
Παρότι η συζήτηση για την ψυχική υγεία έχει προχωρήσει σημαντικά, πολλοί παίκτες εξακολουθούν να συνδέουν την προσωπική τους αξία με τα αποτελέσματα μέσα στο γήπεδο.
«Υπάρχει πολύ μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση απ’ ό,τι στο παρελθόν. Ταυτόχρονα όμως υπάρχει και μια μεγάλη αντίφαση. Οι περισσότεροι αθλητές γνωρίζουν πλέον ότι χρειάζονται διαλείμματα. Το πρόβλημα είναι ότι, όπως είπα και πριν, για τους περισσότερους αυτή είναι η μοναδική ζωή που γνώρισαν ποτέ. Από τα οκτώ τους χρόνια κάνουν μόνο αυτό. Και όταν τα αποτελέσματα δεν έρχονται, δεν βιώνουν απλώς μια αποτυχία, αλλά σκέφτονται: “Αν δεν μπορώ να πετύχω σε αυτό, τότε είμαι ένα τίποτα;”».
«Και επειδή ζουν αυτή την τόσο ασυνήθιστη ζωή, συχνά δεν διαθέτουν το δίκτυο υποστήριξης που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Αν δεν υπάρχουν γύρω τους αρκετοί άνθρωποι για να τους θυμίζουν ότι η αξία τους ως ατόμων δεν εξαρτάται από το αποτέλεσμα ενός αγώνα. Όπως θα έλεγε ο Αντρέ Αγκάσι, ότι αξίζουν αγάπη είτε κερδίσουν είτε χάσουν. Και αυτό είναι κάτι με το οποίο πολλοί από αυτούς εξακολουθούν να παλεύουν».
Το βιβλίο του Μάθιου Φάτερμαν «The Cruelest Game» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Penguin.
The post «Το πιο σκληρό παιχνίδι» appeared first on Tennis24.
Διαβάστε περισσότερα
Tennis24.gr