Τι μπορεί να περιμένει από τις ενδιάμεσες εκλογές ένας Αμερικανός πρόεδρος που μπαίνει πλέον στην τελική φάση της δεύτερης θητείας του; Το ερώτημα είναι έτσι κι αλλιώς δύσκολο, αλλά όταν μιλάμε για την απόπειρα να μπει κανείς «στο μυαλό του Ντόναλντ Τραμπ», τότε το πράγμα περιπλέκεται ακόμα περισσότερο. Γιατί ο αυταρχικός 80άρης με τα πορτοκαλί μαλλιά μπορεί να σκέφτεται απλοϊκά, αλλά ακριβώς αυτός ο τρόπος σκέψης έχει αποδειχτεί ότι τελικά κάνει τα πράγματα ακόμα πιο περίπλοκα.
Για τον Τραμπ υπάρχει το «εγώ και οι άλλοι». Οι καλοί και οι κακοί. Το άσπρο και το μαύρο. Μόνο που ο πλανήτης είναι πολύ πιο πολύχρωμος, γι’ αυτό και συχνά ο φίλος γίνεται εχθρός και οι έπαινοι του σήμερα μπορεί να γίνουν ύβρεις αύριο. Ή το αντίθετο.
Ακόμα και το κλασικό δίπολο από το βιβλίο του Τολστόι «Πόλεμος και ειρήνη» μοιάζει πια ανίκανο να δώσει απαντήσεις, όταν έχεις να κάνεις με τη φλυαρία του Τραμπ, που ξεκίνησε τη θητεία του υποσχόμενος να φέρει την ειρήνη στον πλανήτη και άρχισε να απαριθμεί ειρηνευτικές συμφωνίες, αξιώνοντας για τον εαυτό του το Βραβείο Νόμπελ της Ειρήνης. Τώρα ξαφνικά φταίνε οι Νορβηγοί που δεν του το έδωσαν. «Μια χώρα για τα σκουπίδια».
Ο Τραμπ είναι οργισμένος. Οι δημοσκοπήσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, την ερχόμενη Τρίτη στις ΗΠΑ, για τις 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων και για τις 35 της Γερουσίας από τις συνολικά 100 δεν είναι καλές. Πολλοί συμπατριώτες του δεν αναγνωρίζουν το μεγαλείο του. Πιθανώς να νιώθει και ο ίδιος ότι δεν πείθει. Και μάλλον αδυνατεί να καταλάβει γιατί όλα ξαφνικά είναι τόσο περίπλοκα και τα σχέδια του δεν υλοποιούνται. Για παράδειγμα το περιβόητο «Συμβούλιο Ειρήνης», που έστησε πομπωδώς για τη Μέση Ανατολή, ελπίζοντας μάλιστα ότι θα υποκαταστήσει τον ΟΗΕ δεν είναι παρά μια παρωδία.
Η πείνα αλλά και το αιματοκύλισμα στη Γάζα συνεχίζεται, η Δυτική Οχθη είναι μια μπαρουταποθήκη, ο προστατευόμενος του Νετανιάχου επιβίωσε εκλογικά, έστω και λαβωμένος, όμως όλα γίνονται πάλι πιο μπερδεμένα για την επόμενη μέρα. Η Συμφωνία της Μέκκας δείχνει ότι ακόμα και οι πιο πιστοί του σύμμαχοι, όπως η Σαουδική Αραβία, δεν τον θεωρούν ικανό να εγγυηθεί την ασφάλειά τους. Οσο για το Ιράν, εκεί δεν ξέρει και ο ίδιος αν πρέπει να μιλήσει για πόλεμο ή ειρήνη. Εχει πλέον χαθεί το μέτρημα για το πόσες φορές κήρυξε το τέλος του πολέμου και πόσες πάλι απείλησε να ισοπεδώσει τη χώρα. Προς το παρόν οι πληροφορίες λένε ότι έχει ξοδέψει τόσα πυρομαχικά που αρχίζουν να ανησυχούν για ελλείψεις οι στρατηγοί του, συνολικά 47 δισ. δολάρια, και οι τιμές των καυσίμων εξοργίζουν ακόμα και τους πιο φανατικούς ακολούθους των MAGA ονείρων του. Οι Αμερικανοί πολίτες δεν φημίζονται για την καθημερινή τους ενασχόληση με τη γεωπολιτική.
Στην Ουκρανία ο πόλεμος που θα τελείωνε, σύμφωνα με τη θεώρησή του, μέσα σε ένα 24ωρο συνεχίζεται. Ο Πούτιν δείχνει να τον χειρίζεται όπως μόνο αυτός ξέρει και οι Αμερικανοί αναρωτιούνται με ποιον τελικά είναι η χώρα τους σε αυτόν τον πόλεμο. Μαζί τους άρχισαν να αναρωτιούνται λίγο καθυστερημένα και οι Ευρωπαίοι.
Μαζεμένες απογοητεύσεις
Ο πρόεδρος μετατρέπεται σε συλλέκτη απογοητεύσεων και διαψεύσεων. Αυτή την εβδομάδα αναγκάστηκε να δώσει καταφύγιο σε έναν από τους πιστούς του οπαδούς και επίδοξους μιμητές του. Η ήττα Μπολσονάρου στη Βραζιλία γκρέμισε ακόμα ένα όνειρο, αυτό μιας Λατινικής Αμερικής πέρα ώς πέρα «του χεριού του».
Το κίνημα MAGA παραμένει ισχυρό, όμως τα ποσοστά δημοφιλίας του προέδρου κατρακυλούν. Δεν είναι πια ένας στους δύο, αλλά ένας στους τρεις που δηλώνει ικανοποιημένος μαζί του
Τι απομένει λοιπόν; Κραυγές, απειλές, ασυναρτησίες. Πώς να πας σε εκλογές και τι μπορείς να κάνεις για να τις κερδίσεις; Η λύση φαίνεται να είναι πάλι η εκ των προτέρων αμφισβήτηση της ήττας του. Ο Τραμπ γνωρίζει ότι ο κίνδυνος να μετατραπεί σε «κουτσή πάπια», σε έναν πρόεδρο που θα τον φρενάρουν τα νομοθετικά σώματα στερώντας του την πολιτική πρωτοβουλία και κυριαρχία, είναι πολύ μεγάλος. Ειδικά όταν θα πρόκειται για μια πλήρη αντιστροφή της πρώτης διετίας της προεδρίας του.
Προφανώς και γνωρίζει ότι οι εξαγγελίες του για μια τρίτη θητεία στερούνται σοβαρότητας. Αλλά θα ήθελε να παραμείνει αυτός κυρίαρχος του παιχνιδιού. Να βάλει τη δική του σφραγίδα στο κόμμα για τις επόμενες γενιές. Να μετατρέψει τον τραμπισμό σε «άγραφο καταστατικό» των Ρεπουμπλικανών και να ορίσει αυτός τον διάδοχό του. Με τη ρετσινιά μιας βαριάς ήττας σε Βουλή και Γερουσία, οι φωνές του δεν θα ακούγονται πλέον ως διαταγές, αλλά ως υστερικά ξεσπάσματα ενός «ξεμωραμένου». Και οι προσπάθειές του να ξεπεράσει τα εμπόδια κάνοντας χρήση «υπερεξουσιών» θα ενταθούν. Οι σύμμαχοι θα τον παίρνουν όλο και λιγότερο στα σοβαρά, περιμένοντας απλώς να φύγει χωρίς να τα έχει κάνει όλα ερείπια πριν.
Και οι συμπατριώτες του; Το κίνημα MAGA παραμένει ισχυρό, όμως τα ποσοστά δημοφιλίας του προέδρου κατρακυλούν. Δεν είναι πια ένας στους δύο, αλλά ένας στους τρεις που δηλώνουν ικανοποιημένοι μαζί του. Το δηλητήριο με το οποίο «πότισε» την κοινωνία μοιάζει πια να απειλεί και τον ίδιον. Πόσο «μεγάλη» έγινε η Αμερική αυτά τα χρόνια και πώς ωφελούνται αυτοί που ζητωκραύγαζαν με φανατισμό από τις πράξεις του; Η βασική κριτική αφορά την οικονομική του πολιτική, αλλά και το τεράστιο κόστος του πολέμου. Αμεσο λόγω της «σπατάλης» σε όπλα και έμμεσο λόγω των συνεπειών στην τροφοδοσία. Μετά την ιστορική έξαρση των προηγούμενων ετών, ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει σχετικά, αλλά παρουσιάζει διακυμάνσεις, κινούμενος πρόσφατα κοντά στο 3,7%, επηρεασμένος από τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας και των καυσίμων.
(AP Photo/Matt Burkhartt)
Η «φανερή» ανεργία είναι χαμηλή (4,2%), αλλά υπάρχει και η κρυφή. Κυρίως όμως υπάρχουν οι εργαζόμενοι που δεν τα βγάζουν πέρα με τους μισθούς τους. Οι επιτυχίες των αριστερών Δημοκρατικών το τελευταίο διάστημα, όπως εκείνη του Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη, βασίστηκαν ακριβώς στην κριτική για το τέλος των «προσιτών» τιμών. Στην ενέργεια, στα τρόφιμα, στη στέγαση, στις συγκοινωνίες. Το κατά κεφαλήν εισόδημα παραμένει υψηλό με περίπου 95.000 δολάρια, αλλά αυτό δεν αντανακλά τις τεράστιες κοινωνικές ανισότητες που διογκώνονται. (Θυμηθείτε το γνωστό ανέκδοτο: Ο Μπιλ Γκέιτς μπαίνει σε ένα μπαρ και ο μέσος όρος εισοδήματος των θαμώνων εκτοξεύεται.) Ο συγχρωτισμός του Τραμπ με τους ολιγάρχες της τεχνολογίας, τα υπερφίαλα σχέδια του φίλου (;) Ιλον Μασκ δείχνουν να χάνουν τη γοητεία των πρώτων μηνών. Βεβαίως όσοι θέλουν να τον στηρίξουν μπορεί να συνεχίζουν να στέκονται στον σταθερό ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας με 2,2% και να αδιαφορούν για το συνολικό δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, που έχει ξεπεράσει το ιστορικό ορόσημο των 40 τρισεκατομμυρίων, ή αλλιώς πάνω από το 120% του ετήσιου ΑΕΠ και το δημόσιο έλλειμμα που άγγιξε τα δύο τρισεκατομμύρια δολάρια (περίπου 5,8%-6% του ΑΕΠ). Οσο για το εμπορικό έλλειμμα, αυτό ξεπέρασε το ένα τρισεκατομμύριο, παρά τις «φιλότιμες» προσπάθειες αναχαίτισής του με την πολιτική των δασμών.
Οι Ευρωπαίοι πλήττονται από αυτή την πολιτική και ο Τραμπ μπορεί να καμαρώνει ότι τους έχει «στριμώξει» για τα καλά. Αλλά πόσο κερδισμένη θα νιώθει μια μελλοντική πιο φυσιολογική αμερικανική διοίκηση από τις ρωγμές σε αυτή τη σχέση; Μπορούν οι ΗΠΑ να αισθάνονται κερδισμένες από τη μετατροπή ενός φυσικού και πρόθυμου συμμάχου σε έναν καχύποπτο μακρινό γείτονα;
Ο Τραμπ ως «χαμένος»
Θα μπορούσε, ωστόσο, μια ήττα του Τραμπ την ερχόμενη εβδομάδα να τα αλλάξει όλα αυτά, να «του βάλει μυαλό» να τον οδηγήσει σε πιο υπολογίσιμες και ρεαλιστικές αποφάσεις. Η απάντηση που συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες να επαληθευτεί είναι το «Οχι». Ο Τραμπ δεν ανέχεται να νιώθει ταπεινωμένος. Θα αντιδράσει λοιπόν και πάλι σπασμωδικά, ακόμα πιο παρορμητικά. Να τα βάλει με θεούς και δαίμονες, δικαστές και δημοσιογράφους. Θα μπορέσει το πολίτευμα των ΗΠΑ, τα περίφημα «checks and balances», κατοχυρωμένα στο Σύνταγμα από το 1787, να αποτρέψουν τα χειρότερα; Είναι πιθανό αυτοί που στήριξαν τον τραμπισμό να προσπαθήσουν να τον συγκρατήσουν. Οι επίδοξοι διάδοχοί του πριν από όλους, αυτοί που δεν θα θέλουν να παραλάβουν το χάος. Τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας του Τραμπ δεν αποκλείεται να θυμίζουν επεισόδια από τους τελευταίους κύκλους της σειράς «House of Cards». Οταν το κοινό είχε αρχίσει να στέλνει μηνύματα κόπωσης και οι σεναριογράφοι κατέφευγαν σε όλο και πιο τραβηγμένες υπερβολές, πασχίζοντας να κρατήσουν ζωντανό το ενδιαφέρον του. Στη σύγχρονη εκδοχή του παραμυθιού ο Ντόναλντ Τραμπ κάθε πρωί ρωτάει τον καθρέφτη του «Ποιος είναι ο ισχυρότερος ηγέτης του κόσμου;». Στο μυαλό του στριφογυρίζει η μορφή του Σι Τζινπίνγκ. Από τις πρώτες μέρες της θητείας του ο Αμερικανός πρόεδρος έδειξε ότι η μεγάλη πρόκληση θα είναι η αναμέτρηση με την Κίνα.
Με το μυαλό στην Κίνα
Οι αριθμοί λένε πως προς το παρόν υπάρχει ισοπαλία, αφού η κάθε πλευρά έχει τους τομείς υπεροχής της. Στον στρατιωτικό τομέα οι ΗΠΑ παραμένουν αδιαφιλονίκητα η ισχυρότερη χώρα του πλανήτη, όχι μόνο λόγω των σχετικών δαπανών τους, που το 2025 ανήλθαν σε 954 δισ. δολάρια απέναντι σε 336 δισ. της Κίνας. Υπάρχουν αμερικανικές βάσεις σε δεκάδες χώρες του πλανήτη και οι ΗΠΑ ηγούνται της μεγαλύτερης στρατιωτικής συμμαχίας στον πλανήτη του ΝΑΤΟ, τουλάχιστον προς το παρόν. Αλλά και η Κίνα αναπτύσσει τον Στρατό και το Ναυτικό της με γρήγορους ρυθμούς.
Οι δύο χώρες μαζί αντιπροσωπεύουν το 42% του παγκόσμιου οικονομικού ΑΕΠ με τις ΗΠΑ να είναι και εδώ στην πρώτη θέση με τις ΗΠΑ να έχουν 32 τρισεκατομμύρια και την Κίνα 20 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ομως κάποιοι άλλοι αριθμοί δείχνουν την Κίνα να προηγείται, κατέχοντας για παράδειγμα ποσοστό 32% της παγκόσμιας μεταποιητικής βιομηχανίας έναντι 15% των ΗΠΑ. Οι εξαγωγές της Κίνας φτάνουν τα 4,1 τρισ., των ΗΠΑ 3,4 τρισ. Η Κίνα ηγείται στην έρευνα σε 69 από 74 πρωτοποριακές τεχνολογίες που εξέτασε το αυστραλιανό ινστιτούτο ASPI και πλέον έχει ουσιαστικά καλύψει και τη διαφορά ανάμεσα στο δικό της καλύτερο μοντέλο ΑΙ και στο αντίστοιχο των ΗΠΑ σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου Στάνφορντ. Η Κίνα είναι σαφώς πρωτοπόρος σε ό,τι αφορά τις νέες τεχνολογίες στον τομέα της ενέργειας σε παραγωγή, χρήση και αποθήκευση.
Παράγει το 85% της ηλιακής ενέργειας παγκοσμίως και το 80% των μπαταριών ιόντων λιθίου. Κατέχει το 70% της εξόρυξης και το 87% της επεξεργασίας σπάνιων γαιών. Οταν στην πρόσφατη εμπορική σύγκρουση απείλησε να μειώσει την πρόσβαση των ΗΠΑ σε αυτές, ανάγκασε τον Τραμπ σε τακτική υποχώρηση. Η Κίνα θεωρείται επίσης ότι είναι ταχύτερη και αποτελεσματικότερη, λόγω της δομής της οικονομίας της, στην εφαρμογή νέων τεχνολογιών στην παραγωγή.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr