Αποστολή – ΕΡΜΟΥΠΟΛΗ. Στην Ερμούπολη, μια πόλη που γνωρίζει καλά τι σημαίνει να δημιουργείς μέσα από τη συνάντηση διαφορετικών κόσμων, το Διεθνές Φεστιβάλ Κινουμένων Σχεδίων Animasyros απέδειξε για 19η φορά ότι ένα φεστιβάλ μπορεί να γίνει οργανικό κομμάτι του τόπου στο οποίο πραγματοποιείται. Οσον αφορά, βέβαια, τον συγκεκριμένο θεσμό, αυτός πραγματώνει τον ίδιο τον τόπο: αναδεικνύει τους χώρους της Σύρου, πόσο μάλλον της Ερμούπολης, τη μαθαίνει σε εκατοντάδες ξένους επισκέπτες και μάλιστα υψηλού καλλιτεχνικού, μορφωτικού και αισθητικού επιπέδου και την «ξεναγεί» και στους ίδιους του Ελληνες που φιλοξενεί, φανερώνοντας πτυχές του τόπου που πραγματικά τον εξυψώνουν.
Η Σύρος είναι ένα πανέμορφο νησί, ιδιαίτερης ομορφιάς και ακόμα πιο ξεχωριστής ιστορίας: οι παλιοί Ανωσυριανοί υποδέχτηκαν τους νέους κατοίκους (μετανάστες κυρίως από Χίο, Ψαρά, Κρήτη, Κάσο, Σμύρνη κ.α.) 200 χρόνια πριν, που ήταν Ορθόδοξοι και όχι Καθολικοί όπως εκείνοι, κι όμως συγκατοίκησαν στο νησί αρμονικότατα έως σήμερα. Φέτος έκλειναν 200 χρόνια από την ονοματοδοσία της πόλης (σ.σ. Ερμούπολη: πόλη του κερδώου Ερμή, καθώς οι περισσότεροι ήταν έμποροι και βιοτέχνες), οπότε το φετινό Animasyros (21-27/9) ανέδειξε και αυτή την επέτειο.
Το «The Quinta’s Ghost» ήταν, για εμάς, η καλύτερη ταινία του Φεστιβάλ
Το ελληνικό animation που ξεχωρίσαμε «Girls just wanna have fun»
Δεν είναι τυχαίο πως η τελετή λήξης του φεστιβάλ στο ιστορικό θέατρο «Απόλλων» ξεκίνησε με ένα θεατρικό δρώμενο σχετικά με την ονοματοδοσία της πόλης (είδαμε απόσπασμα από τη «Θαλασσινή Πολιτεία» του Νίκου Σφυρόερα από τον Θεατρικό Πολιτιστικό Ομιλο Σύρου «Απόλλων»). Εγιναν και άλλα τέτοια δρώμενα, το συγκεκριμένο ήταν καλό αλλά αρκετά ερασιτεχνικό, ωστόσο δυστυχώς η δημοτική αρχή αρνήθηκε σε θιάσους να ανεβάσουν έργα με θεματικές που πίστευαν πως «δεν κάνουν καλό» στην εικόνα του νησιού, όπως τα πορνεία της Ερμούπολης, που είναι ένα κομμάτι της ιστορίας της ή ο λιμός κατά την Κατοχή ή και κατά τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής της. Προφανώς δεν κάνουν κανένα κακό σε καμιά εικόνα αυτές οι αλήθειες, ίσα ίσα ενισχύουν τη σημερινή πραγματικότητα του τόπου, ως ολότητα και όχι ως «βιτρίνα».
Το Animasyros, από την άλλη, φέρει το σπάνιο χαρακτηριστικό πως ό,τι είναι η «βιτρίνα» του είναι και η ουσία του: ό,τι βλέπεις, αυτό είναι. Ενα φεστιβάλ, από τα ελάχιστα πλέον στην Ελλάδα, που πραγματικά ενδιαφέρεται για όλους: για τους καλλιτέχνες, για την ποιότητα των προβολών, τους θεατές, τους προσκεκλημένους, τους δημοσιογράφους, ακόμα και για όσους διαφωνούν κατά καιρούς με αυτό. Σε όλους δίνει βήμα και χώρο. Το παρακολουθούμε χρόνια και τα θεμέλια και οι αξίες πάνω στις οποίες πρωτοβασίστηκε δεν έχουν αλλάξει. Και γι’ αυτό «φταίνε» δύο, κυρίως, άνθρωποι: ο πρόεδρός του, Βασίλης Καραμητσάνης, και η καλλιτεχνική του διευθύντρια, Μαρία Ανεστοπούλου. Δύο άνθρωποι, διαφορετικοί μεταξύ τους, μα με κοινές αρχές. Που εμπνέουν όλους τους (εξαιρετικούς) συνεργάτες τους έως τους εθελοντές.
Πληρότητα
Η 19η διοργάνωση συγκέντρωσε 280 ταινίες από 50 χώρες, επτά διαγωνιστικά τμήματα και περισσότερους από εκατό επαγγελματίες από είκοσι χώρες στην Αγορά. Εκείνο που κρατάμε, όμως, δεν είναι τόσο η αριθμητική πληρότητα όσο η ποιότητα μιας συνάντησης που επιμένει να αντιμετωπίζει το animation ως κινηματογράφο με απεριόριστες δυνατότητες. Καλοσχεδιασμένο, φιλόξενο και με σαφή προσανατολισμό, το φετινό Animasyros κατάφερε να συνδυάσει την απαιτητική κινηματογραφική πρόταση με την ανοιχτή πρόσκληση προς την τοπική κοινωνία. Η σωστή διοργάνωση (πόσο σπάνιο!) έχει σημασία ακριβώς επειδή επιτρέπει στις ταινίες, στους δημιουργούς και στους θεατές να συναντηθούν ουσιαστικά. Και η Σύρος κερδίζει κάτι περισσότερο από επισκέπτες στο τέλος της τουριστικής περιόδου: αποκτά διεθνείς συνομιλητές, νέες αφορμές να αφηγηθεί την ιστορία της κι έναν θεσμό που επιστρέφει σταθερά, χτίζοντας σχέσεις με διάρκεια.
Προφανώς, η επέτειος των 200 χρόνων από την ίδρυση και την ονοματοδοσία της Ερμούπολης, το 1826, έγινε κεντρική θεματική τόσο στα εκπαιδευτικά εργαστήρια όσο και με παλιές φωτογραφίες, αρχειακό υλικό, ιστορίες και πρόσωπα της πόλης – όλα μετασχηματίστηκαν σε κινούμενες εικόνες. Πέραν του θεατρικού στην Τελετή Λήξης, το φεστιβάλ συνέπραξε μάλιστα με τον φωτογράφο Φρεντερίκ Μιραροτό από το Ανεσί, που με την έκθεση «Je t’aime Syros» απαθανάτισε καταπληκτικά τους ανθρώπους του νησιού, τις μέρες που ήταν ο ίδιος εκεί – η δουλειά του μάς ενθουσίασε. Ταυτόχρονα, το φεστιβάλ ανέδειξε, κάνοντας ειδικό κάλεσμα, την έκθεση «Η μεγαλοπρεπής φύση» του Αντώνιου Ασπρόμουργου, με έργα φωτορεαλιστικής ζωγραφικής από τοπία της Σύρου, στην Πινακοθήκη της Ερμούπολης, ενός ανθρώπου που έπειτα από μια καριέρα σε Γαλλία και ΗΠΑ, επέλεξε να γίνει μόνιμος κάτοικος αυτού του νησιού και να το αναδείξει με τον καλύτερο τρόπο. Τέλος, το φεστιβάλ κατάφερε να αποκτήσει ένα δικό του οίκημα, το Animasyros Espace, που θα αξιοποιηθεί ως χώρος εργαστηρίου και πολιτισμού! Μια υποδομή για καλλιτεχνικά residencies, εργαστήρια και δωρεάν φιλοξενία δράσεων από τοπικές ομάδες όλων των ηλικιών, όπου θα μπορούν να μένουν και να εργάζονται φοιτητές από όλο τον κόσμο, πάνω στο animation.
Διεθνές διαγωνιστικό
Επιστρέφοντας στον πυρήνα της διοργάνωσης, φέτος αυτός ήταν το διεθνές διαγωνιστικό. Το «Please» της Αννας Μάντζαρη, που απέσπασε το μεγάλο βραβείο, χρησιμοποιεί τη μαύρη κωμωδία για να προσεγγίσει την ανάγκη ν’ αγαπάς και ν’ αγαπιέσαι μέσα σε έναν κόσμο αποξένωσης. Δίπλα του, το «The Rose» του Σιμόνε Μάσι, αφιερωμένο στον παλαιστινιακό λαό, θύμιζε τη δύναμη της πολιτικής και ποιητικής χειρονομίας. Διαφορετικές γραφές, διαφορετικές τεχνικές, κοινή όμως απαίτηση: η εικόνα να έχει λόγο ύπαρξης, να μεταφέρει μια εμπειρία που δεν εξαντλείται στην ευρηματικότητα της κατασκευής της.
Για εμάς, πάντως, η πιο καλή ταινία ήταν το «The Quinta’s Ghost» του Τζέιμς Α. Καστίγιο. Η ισπανική μικρού μήκους στρέφεται στον Φρανθίσκο Γκόγια και στη δημιουργία των 14 Μαύρων Πινάκων του, προσεγγίζοντας τον ζωγράφο μέσα από τον γοτθικό τρόμο. Το 1819, εξαντλημένος, κωφός και αποσυρμένος, έρχεται αντιμέτωπος με την αρρώστια και τα φαντάσματα του παρελθόντος του. Οι τοίχοι του σπιτιού του γίνονται ο τόπος όπου επιχειρεί να εξορκίσει όσα τον καταδιώκουν. Εξαιρετική τεχνοτροπία, αφήγηση και θεματική. Ενα animation που έδειξε την ουσία αυτού του είδους: μπορεί και δίνει μορφή σε όσα δεν περιγράφονται εύκολα.
Ανάμεσα στα highlights ήταν και η πανελλήνια πρεμιέρα του «Decorado» του Αλμπέρτο Βάθκεθ, που άνοιξε επίσημα τη διοργάνωση. Στη Σύρο βρέθηκε ο creative director Χοσέ Λουίς Αγρεδα, ο οποίος εξήγησε ότι η ταινία εξετάζει την απανθρωποποίηση από την κοινωνία και τις εταιρείες, πίσω από την υπόσχεση μιας τέλειας ζωής. Ο Καναδός sound designer Ολιβιέ Καλβέρ, με συμμετοχή στην οσκαρική ομάδα ήχου του «Arrival», παρουσίασε masterclass και υπογράμμισε την αφηγηματική λειτουργία του ήχου: «Η εικόνα είναι το σώμα, αλλά ο ήχος είναι η ψυχή». Η τιμώμενη Ιρλανδία έφερε στο προσκήνιο μια κινηματογραφία που έχει διαμορφώσει αναγνωρίσιμη ταυτότητα, με προσκεκλημένο τον Αντριου Φιτζπάτρικ, σημαντική προσωπικότητα του χώρου.
Βραβεία
Στα υπόλοιπα βραβεία, το ελληνικό διαγωνιστικό ανέδειξε το «The Dog» του Κωνσταντίνου Δέμη, μια τεχνικά άρτια ταινία που ωστόσο έπασχε σεναριακά – όπως και τα περισσότερα φετινά ελληνικά animation. Πράγματι, η απόσταση από τις ισχυρότερες διεθνείς συμμετοχές ήταν αισθητή. Η εξαίρεση που μας κέρδισε ήταν το «Girls Just Wanna Have Fun» του Κώστα Φιρινίδη: ένα σουρεαλιστικό, γεμάτο μαύρο χιούμορ φιλμ, για την gen Ζ, που ωστόσο κατάφερε να αφορά όλους μας! Μπράβο στα παιδιά, ήταν μια απίστευτη έκπληξη και μια απόδειξη πως κάποιοι νέοι Ελληνες animator αξίζουν, αν μη τι άλλο, την προσοχή μας.
Του χρόνου, το φεστιβάλ κλείνει εικοσαετία. Οι αξίες που το συνθέτουν όμως είναι διαχρονικές και υψηλές. Αλλά κυρίως, είναι πανανθρώπινες και σταθερές. «Οι αξίες που συνθέτουν το Animasyros είναι το μισό animation και το άλλο μισό ο προορισμός της Σύρου», μας είπε ο κ. Καραμητσάνης. «Κάνουμε δράσεις όλο τον χρόνο στο νησί, δεν είμαστε απόντες και απούσες, είμαστε εδώ». Οσο για του χρόνου, μάθαμε πως τιμώμενη χώρα θα είναι το Βέλγιο και θα έχουμε πολλές «επετειακές» εκπλήξεις. Εμείς κρατάμε όλα τα παραπάνω και κάτι ακόμη: τα λόγια ενός Ελληνα πρωτοετούς φοιτητή animation, που μας είπε πως «ευτυχώς που υπάρχει και αυτό το φεστιβάλ, γιατί νιώθουμε μόνοι μας. Ακόμη και από τον ίδιο τον χώρο απομονωμένοι». Πόσο δίκιο είχε. Πάντως, το Animasyros αγκαλιάζει. Αυτό κάνει. Και λίγο πριν κλείσει τα 20 χρόνια του, όλοι μας θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε για πρώτη φορά στην Ελλάδα (τόσα χρόνια προσπάθειας απέδωσαν!) την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία Animation, τη «Σταχομαζώχτρα» του Παναγιώτη Ράππα, βασισμένη στο ομώνυμο κλασικό χριστουγεννιάτικο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, που θα βγει τον Δεκέμβριο στους κινηματογράφους.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr