Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, αναχώρησε με «άδεια χέρια» από την Κύπρο.
Κλείνει τη δεκαετή θητεία του στη γραμματεία του ΟΗΕ έχοντας διαπιστώσει ότι οι Κύπριοι ηγέτες δεν έχουν τη βούληση να διανύσουν το τελευταίο μίλι για συνολική επίλυση. Στα δέκα χρόνια, τίποτα δεν είναι πια δεδομένο. Γι’ αυτό φεύγοντας, ο Γκουτέρες προειδοποίησε ανοιχτά ότι αν το Κυπριακό μείνει ανεπίλυτο, η Κύπρος είναι εκτεθειμένη στο χάος της Μέσης Ανατολής.
Ανεξεταστέοι
Ο Γκουτέρες άφησε «ανεξεταστέους» τους Κύπριους ηγέτες, γιατί έκρινε ότι δεν ήταν «κατάλληλα προετοιμασμένοι», ούτε για την ουσία της διαπραγμάτευσης, ούτε για τη μεθοδολογία που πρέπει να ακολουθήσουν για να καταλήξουν σε αίσιο αποτέλεσμα. Παράλληλα, δεν έκαναν κανένα ουσιαστικό βήμα για αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο νησί. Οι αναφορές Γκουτέρες απευθύνονται γενικά προς τον Κύπριο πρόεδρο, Νίκο Χριστοδουλίδη, και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν ως τα δύο άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη. Αλλά τα σημεία που εγείρει (ουσία, μεθοδολογία, ΜΟΕ) στρέφονται κατεξοχήν προς την κατεύθυνση του προέδρου Χριστοδουλίδη, οι δισταγμοί του οποίου εγείρουν ερωτήματα στον ΟΗΕ.
Ο Γκουτέρες, μάλιστα, έφυγε με περισσότερα ερωτήματα από προηγουμένως. Κατ’ αρχάς δεν έλαβε επιβεβαίωση για καταγραφή των δεκάδων εγγράφων συγκλίσεων του Κυπριακού. Ο Χριστοδουλίδης υποστηρίζει ότι υπήρξε πρόοδος, αλλά κανείς δεν ξέρει αν θα είναι οριστικά και συμφωνημένα έγγραφα του ΟΗΕ ή με μπλε και κόκκινα γράμματα (διαφωνίες). Η ασάφεια λειτουργεί διαλυτικά γιατί κρατά σε εκκρεμότητα όλα τα θέματα ουσίας που έφτασαν σε πολύ προωθημένο στάδιο στο Κραν Μοντανά. Πάνω σε αυτά εδράζεται μια στρατηγική συμφωνία δύο-τριών σελίδων, αν πρόκειται ποτέ να συμβεί.
Χωρίς αφετηρία
Τελικά από πού θα συνεχίσουν; Το πιο καίριο ερώτημα έμεινε αναπάντητο. Ο Ερχιουρμάν είναι ιδιαίτερα επίμονος στο να μην μπει ξανά σε διαπραγμάτευση ο διαμοιρασμός εξουσίας: εκ περιτροπής προεδρία και μία τουρκοκυπριακή ψήφος σε κάθε πλειοψηφούσα απόφαση του υπουργικού συμβουλίου. Ο Χριστοδουλίδης δεν είναι διατεθειμένος να κάνει χιλιοστό μπροστά. Αλλά χωρίς τέτοια εξέλιξη, είναι αδύνατο για τον ΟΗΕ να ανακτήσει το υπόλοιπο διαπραγματευτικό κεκτημένο, όπως το εδαφικό και τις περιουσίες. Το χειρότερο είναι ότι ξηλώνεται η κατανόηση που κατέγραψε στο Κραν Μοντανά για το μείζον ζήτημα της ασφάλειας. Η Τουρκία δεν δεσμεύεται για κατάργηση του μονομερούς δικαιώματος επέμβασης της Τουρκίας, ούτε για αποχώρηση στρατευμάτων. Ετσι, συντηρείται ένας φαύλος κύκλος αδιεξόδου.
Χωρίς ουσία δεν μπορεί να υπάρξει ούτε μεθοδολογία για θετικό αποτέλεσμα. Ο Χριστοδουλίδης μέχρι τώρα επιμένει σε συνομιλίες χωρίς χρονικούς περιορισμούς. Ο ΟΗΕ, όμως, απορρίπτει ατέρμονες συζητήσεις. Αν, τέλος, αξιολογηθεί η στάση των δύο μερών για άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης, ο Χριστοδουλίδης είναι φανερά αρνητικός.
Προειδοποίηση
Ο Γκουτέρες ένιωσε ότι είχε καθήκον να έρθει προσωπικά στην Κύπρο, προερχόμενος από την ερειπωμένη Συρία. Μιλώντας σε εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, ο Γκουτέρες («Πολίτης», 29/7) έθεσε τον βαθύ προβληματισμό του για τους κινδύνους που περιβάλλουν την Κύπρο «με την πολυπλοκότητα των γεωπολιτικών διαιρέσεων σε αυτή την περιοχή». Προειδοποίησε «να μη βρεθεί η Κύπρος να πληρώνει το τίμημα για όσα κάνουν άλλοι μέσα σε αυτή τη χαοτική κατάσταση, ιδιαίτερα στην ευρύτερη περιοχή γύρω από την Κύπρο». Στη δημόσια τοποθέτησή του προτού φύγει, ο Γκουτέρες τόνισε: «Αν η Κύπρος δεν βρει λύση στα προβλήματά της, θα καταστεί πολύ πιο ευάλωτη στους κινδύνους, σε μια περιοχή που βρίσκεται σε φλόγες».
Σιωπή
Ο Χριστοδουλίδης αποσιωπά τις προειδοποιήσεις Γκουτέρες για τον κίνδυνο η Κύπρος να συρθεί στην κόλαση της Μέσης Ανατολής. Στην πράξη ισχυρίζεται το αντίθετο, παρουσιάζοντας την Κύπρο ως πυλώνα σταθερότητας με σύμμαχο το Ισραήλ. Είναι απίθανο ο Γκουτέρες να μη μετέφερε στον Χριστοδουλίδη τις αντιδράσεις της Τουρκίας για την πολιτική πρόσδεσης της Κύπρου στα συμφέροντα του Ισραήλ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο Ερντογάν μιλά όλο και πιο συχνά για τον άξονα Κύπρου-Ισραήλ. Το έκανε και την ίδια ακριβώς ημέρα (29/7) που ο Γκουτέρες ήταν στην Κύπρο: «Στηρίζουμε ειλικρινά την προσπάθεια του ΟΗΕ και παράλληλα παρακολουθούμε με προσοχή κάθε βήμα εκείνων που επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τις εντάσεις στην περιοχή μας και να μετατρέψουν την Κύπρο σε μέρος νέων στρατιωτικών σχηματισμών και γεωπολιτικών σχεδιασμών».
Ο Ερντογάν μίλησε και επί του συγκεκριμένου: «Το ζήτημα στην Κύπρο υπερβαίνει κατά πολύ μια τεχνική συζήτηση για τον διαμοιρασμό της διοίκησης μεταξύ των δύο Κοινοτήτων. Καμία πρωτοβουλία που αγνοεί την κυριαρχική ισότητα των Τουρκοκυπρίων, τα εγγενή δικαιώματά τους και τα νόμιμα συμφέροντά τους στην Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι δυνατόν να στεφθεί με επιτυχία».
Αυτή είναι η απάντηση της Τουρκίας. Ο Χριστοδουλίδης κάνει πως δεν ακούει, αλλά δεν μπαίνει στον κόπο να εξηγήσει πώς και από ποιους θα πειστεί η Τουρκία να φύγει από την Κύπρο, αίροντας τις εγγυήσεις και αποσύροντας τα κατοχικά στρατεύματα. Μήπως με την πολιτική που ακολουθεί επιτυγχάνει, τελικά, το αντίθετο;
*Το άρθρο αναδημοσιεύεται στην εφημερίδα «Πολίτης» της Κύπρου
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr