Υπάρχει ένα παράξενο είδος ανθρώπου στην ελληνική δημόσια ζωή. Δεν ενοχλείται ιδιαίτερα από τη διαφθορά, τις κοινωνικές ανισότητες, την ακρίβεια, τη φτώχεια, την καταστροφή του δημόσιου πανεπιστημίου. Ενοχλείται όμως αφόρητα από έναν τοίχο με συνθήματα, μια κατάληψη, μια φοιτητική διαδήλωση. Είναι οι περίφημοι «νοικοκυραίοι».
Οχι ο τίμιος άνθρωπος που εργάζεται και αγωνίζεται για την οικογένειά του, όχι ως χαρακτηρισμός όλων των φιλήσυχων πολιτών, αλλά εκείνος που έχει αναγάγει την ησυχία σε ύψιστη πολιτική αρετή και την υπακοή σε κοινωνικό ιδανικό.
Η φετινή επέτειος του Πολυτεχνείου αποκαλύπτει μια ανησυχητική πραγματικότητα. Τα κτίρια του ιστορικού συγκροτήματος της Πατησίων θα παραμείνουν κλειστά κατά τον τριήμερο εορτασμό, ενώ οι εκδηλώσεις περιορίζονται στους υπαίθριους χώρους. Προβλέπονται αυξημένη φύλαξη και αυστηρά ωράρια, με τη συνδρομή των αρμόδιων Αρχών. Οι αποφάσεις προκάλεσαν αντιδράσεις φοιτητικών συλλόγων και αντιστασιακών οργανώσεων.
Αναρωτιέμαι: Τι ακριβώς φοβούνται; Τους φοιτητές; Τις συζητήσεις; Τα συνθήματα; Η μήπως το γεγονός ότι το Πολυτεχνείο, πενήντα τρία χρόνια μετά, εξακολουθεί να θυμίζει πως η δημοκρατία γεννήθηκε από την ανυπακοή και όχι από την πειθαρχία; Το 1973, οι σημερινοί υπερασπιστές της ευταξίας θα είχαν, άραγε, καταδικάσει τις καταλήψεις ως παράνομες; Θα είχαν διαμαρτυρηθεί για τα συνθήματα στους τοίχους; Θα είχαν ζητήσει την αποκατάσταση της ομαλότητας;
Δεν ξέρω. Ξέρω, όμως, ότι κανένα μεγάλο δημοκρατικό δικαίωμα δεν κατακτήθηκε επειδή οι νέοι υπάκουσαν. Οι κοινωνίες προχώρησαν επειδή κάποιοι αμφισβήτησαν το θεωρούμενο αυτονόητο. Επειδή αψήφησαν την εξουσία, συγκρούστηκαν με την αδικία, αρνήθηκαν να σιωπήσουν.
Και σήμερα; Σήμερα η χώρα αντιμετωπίζει μια πολύ βαθύτερη κρίση από εκείνη που αποτυπώνουν οι οικονομικοί δείκτες. Μια κρίση πολιτικής ηθικής. Η παιδεία εμπορευματοποιείται, η εργασία απορρυθμίζεται, η κατοικία μετατρέπεται σε χρηματιστηριακό προϊόν, η δημόσια υγεία δοκιμάζεται. Και αντί να συζητούμε τις αιτίες, αναζητούμε ενόχους στους νέους που διαμαρτύρονται.
Πόση υποκρισία χωράει σε μια κοινωνία που ανέχεται την καθημερινή λεηλασία του δημόσιου πλούτου αλλά εξοργίζεται όταν ένας φοιτητής γράψει «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» σε έναν τοίχο; Βεβαίως, η ελευθερία της έκφρασης δεν σημαίνει δικαίωμα καταστροφής της ξένης περιουσίας. Αλλο, όμως, η προστασία των κτιρίων και άλλο η πολιτική δαιμονοποίηση της διαμαρτυρίας. Αλλο η αποκατάσταση μιας επιφάνειας και άλλο η επιχείρηση να σβηστεί το περιεχόμενο ενός συνθήματος.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι οι τοίχοι που μιλούν. Είναι οι άνθρωποι που έμαθαν να σωπαίνουν. Η νεολαία δεν χρειάζεται άλλους παιδαγωγούς της υποταγής. Χρειάζεται δημόσια δωρεάν παιδεία, αξιοπρεπή εργασία, προσιτή κατοικία, κοινωνική δικαιοσύνη, ειρήνη. Χρειάζεται πανεπιστήμια που παράγουν ελεύθερη σκέψη, όχι πειθαρχημένους υπηκόους. Και προπαντός χρειάζεται το δικαίωμα να αμφισβητεί ακόμη κι εμάς, τους παλαιότερους. Διότι το Πολυτεχνείο δεν είναι ιδιοκτησία των κυβερνήσεων, των πρυτανικών αρχών ή των επαγγελματιών της επετείου. Ανήκει σε εκείνους που συνεχίζουν να αντιστέκονται.
Ας πάψουν, λοιπόν, οι νοικοκυραίοι να φοβούνται τα συνθήματα και ας αρχίσουν να φοβούνται την αδικία. Γιατί μια κοινωνία δεν καταρρέει όταν οι νέοι εξεγείρονται. Καταρρέει όταν οι νέοι παύουν να ελπίζουν ότι αξίζει να εξεγερθούν. Η δημοκρατία προχωρά με την αμφισβήτηση της εξουσίας, όχι με την τυφλή υπακοή σε αυτήν. Αλλωστε, βλέπουμε την εξέγερση της φοιτητικής νεολαίας, για αναζήτηση καλύτερου μέλλοντος, σε πολλές ευρωπαικές χώρες.
Το Πολυτεχνείο δεν ζητά άδεια για να εξεγερθεί.
*Ομότιμος καθηγητή ΕΜΠ, πρ. πρύτανης
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr