Σε έξαρση βρίσκονται οι υβριδικές και τηλεφωνικές απάτες νέου τύπου, με τους επιτήδειους να έχουν πλέον στη φαρέτρα τους και όπλα τεχνητής νοημοσύνης. Οπως δείχνουν τα στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. για το πρώτο 7μηνο του 2026, που εξασφάλισε η «Εφ.Συν.», οι διάφορες απάτες εμφανίζουν τρομακτική αύξηση ύψους 46,5%, με τους πολίτες να δέχονται έως και καθημερινά ενοχλητικές κλήσεις ακόμα και από τηλέφωνα στο εξωτερικό, ενώ δεν λείπουν και τα παραπλανητικά sms και μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. «Επίσης, υπάρχουν πάρα πολλά περιστατικά που δεν καταγράφονται και δεν υπάρχουν αξιόπιστα συστήματα αναφοράς», προσθέτει αστυνομική πηγή, περιγράφοντας μια… χαοτική κατάσταση.
Πιο ευάλωτοι από όλους εμφανίζονται οι ηλικιωμένοι, που μπαίνουν στο στόχαστρο απατεώνων οι οποίοι, όπως έχουν δείξει παλιότερες υποθέσεις και δικογραφίες, στήνουν ακόμα και ολόκληρα call centers και προσποιούμενοι ανάλογα με την περίσταση διάφορες ιδιότητες αποσπούν τιμαλφή, χρήματα ή και αδειάζουν ολόκληρους τραπεζικούς λογαριασμούς. Εδώ εμφανίζεται και η πιο μεγάλη αύξηση, με τις τηλεφωνικές απάτες στο όνομα του ΔΕΔΔΗΕ, τραπεζών, δικηγόρων, εφοριακών, λογιστών κ.ά. να φτάνουν ώς τα τέλη Ιουλίου τις 2.741 έναντι 1.623 (αύξηση 68%) το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι, ενώ πολλές εκατοντάδες περιπτώσεις παραμένουν ανεξιχνίαστες.
Κι ενώ οι απάτες με υπολογιστή εμφανίζουν μικρή κάμψη στη στατιστική της ΕΛ.ΑΣ., στις πιο εξελιγμένες απάτες θύματα πέφτουν ακόμα και οργανισμοί του Δημοσίου ή της τοπικής αυτοδιοίκησης, με δύο πολύ σοβαρές περιπτώσεις σε δήμο και περιφέρεια στην Κρήτη να κινητοποιούν ακόμα και την Αρχή για το ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Τα φετινά στατιστικά της ΕΛ.ΑΣ. καταγράφουν 78 απάτες σε βάρος οργανισμών του Δημοσίου, με τις 28 να έχουν εξιχνιαστεί και δεκάδες να βρίσκονται ακόμα υπό διερεύνηση.
Μαρτυρίες παρ’ ολίγον θυμάτων «Θα σε κάψουμε ζωντανή»: αυτή τη θρασύτατη απάντηση έδωσαν σε ηλικιωμένη σε περιοχή των βορείων προαστίων οι επιτήδειοι που προσποιούνταν τηλεφωνικά υπαλλήλους του ΔΕΔΔΗΕ, όταν, υποψιασμένη, δεν δέχθηκε να τους ανοίξει την πόρτα του σπιτιού της ώστε να τη ληστέψουν. Παρόμοιες απειλές θανάτου δέχτηκε, όπως λέει στην «Εφ.Συν.» έτερη ηλικιωμένη, 77 ετών, επίσης στα βόρεια προάστια, από αγνώστους που προσπαθούσαν να αποσπάσουν πληροφορίες και να εισέλθουν με διάφορα προσχήματα στη μονοκατοικία όπου ζει συνήθως μόνη της.
Την πρώτη ημέρα ακολούθησαν τη μέθοδο του «ατυχήματος». Την κάλεσε μία άγνωστη γυναίκα προφασιζόμενη την κόρη της, λέγοντας ότι χτύπησε και δίνοντας μετά να μιλήσει με άγνωστο άνδρα, τον «γιατρό», που φυσικά ζητούσε χρήματα. Η ηλικιωμένη όμως έχει δύο γιους, οπότε αμέσως έκλεισε το τηλέφωνο.
Την αμέσως επόμενη μέρα δέχθηκε άλλο ένα ενοχλητικό τηλεφώνημα, υποτίθεται από τη «Δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος» στην… Αχαρνών (φυσικά δεν υπάρχει τέτοια υπηρεσία), όπου της έλεγαν για 5 υπόπτους και 2 άτομα που διαφεύγουν και πιθανόν παρακολουθούν το σπίτι της. Μάλιστα, οι επιτήδειοι προέτρεψαν τη γυναίκα να καλέσει το «100» κατά τη διάρκεια της ίδιας κλήσης, με τη γυναίκα να αναρωτιέται πώς θα καλέσει την Αμεση Δράση χωρίς να τερματίσει πρώτα την άλλη κλήση. Στη συνέχεια ζήτησαν τα στοιχεία της και η υποψιασμένη πια γυναίκα έκλεισε το τηλέφωνο.
Ακολούθησε η κλήση από κάποιον πιο… εξαγριωμένο άνδρα που με απειλές είπε «Βάλε τα λεφτά και τα κοσμήματα σε ένα μαντίλι και θα έρθω σε 5 λεπτά να τα πάρω, αλλιώς θα σου τινάξω τα μυαλά στον αέρα». Η γυναίκα τότε επικοινώνησε με τον γιο της και την Αμεση Δράση, που άργησε να ανταποκριθεί στην κλήση και τελικά την παρέπεμψε ως αναρμόδια στο τοπικό αστυνομικό τμήμα, το οποίο επίσης άργησε παραδειγματικά να ανταποκριθεί στις κλήσεις της λόγω έλλειψης προσωπικού.
«Μερικοί ντρέπονται ακόμα και να το καταγγείλουν»
Θύμα απάτης στη Δυτική Αττική μάς περιγράφει: «Με πήραν από τον ΔΕΔΔΗΕ και προφασίστηκαν ασυνήθιστη υπερκατανάλωση στο δίκτυο του σπιτιού μας. Μας είπαν μάλιστα ότι αυτή η υπερκατανάλωση θα προκαλέσει μεγάλο κόστος και έπρεπε να κάνει τεχνικός ρυθμίσεις… εξ αποστάσεως. Στη συνέχεια κάλεσαν στο κινητό, γιατί θα έκλεινε το σταθερό, και κάλεσαν στο viber με fake στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ. Ζήτησαν να ελέγξουν πιθανές διαρροές, χρησιμοποίησαν αλουμινόχαρτο και είπαν διάφορα παραμύθια. Στο τέλος μίλησαν για υδράργυρο στα θερμόμετρα του σπιτιού και τα κοσμήματα που περιέχουν κράμα υδραργύρου. Ηταν πολύ χειριστικοί και εκφοβιστικοί.
Στο τέλος μας είπαν να αφήσουμε ανοιχτή την πόρτα και το παράθυρο και κάποιοι πήδηξαν μέσα και πήραν τα κοσμήματα σε αλουμινόχαρτο. Η όλη ιστορία κράτησε περισσότερο από μιάμιση ώρα που προσπαθούσαν να μας πείσουν να κάνουμε διάφορες κινήσεις. Μετά μας απασχολούσαν με το τηλέφωνο ανοιχτό για να μην καλέσουμε την αστυνομία.
Μάλιστα για να μας καθυστερήσουν έλεγαν ακόμα και ότι θα μας… αποζημιώσουν για την κλοπή. Στη συνέχεια διαπιστώσαμε αρκετά κρούσματα στην περιοχή μας». Το θύμα εξεπλάγη και με το γεγονός ότι μετά από αρκετό καιρό κάποιοι άλλοι επιτήδειοι ή μέλη του ίδιου κυκλώματος γνώριζαν ότι έχει προχωρήσει σε καταγγελία στην αστυνομία.
Οχι ελληνικό φαινόμενο
Οπως μας εξηγούν αστυνομικές πηγές, η έξαρση που γνωρίζουν αυτές οι απάτες δεν αποτελεί ελληνική τάση. Πρόκειται για στοιχεία που επισημαίνουν και οι εκθέσεις της Εuropol και της Interpol για τις απάτες στον κυβερνοχώρο. «Ολες οι επίσημες εκθέσεις διεθνών οργανισμών όπως Europol, Interpol, Eurojust, Συμβούλιο της Ευρώπης, δείχνουν την αυξητική τάση του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο, το οποίο αποτελεί μέρος του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος», μας εξηγεί αστυνομική πηγή με βαθιά γνώση του ζητήματος.
shutterstock.com
Επενδυτικές πλατφόρμες
Η μαρτυρία ενός συνταξιούχου για την απάτη μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας που παραλίγο να του στοιχίσει μια περιουσία
Στην περίπτωση του 79χρονου συνταξιούχου Κ., η απάτη ξεκίνησε από μια αναζήτηση στο διαδίκτυο μέσω κινητού. Ανοίγοντας την εφαρμογή περιήγησης, ανάμεσα σε κανονικές ειδήσεις, εμφανιζόταν μια καταχώριση που υποτίθεται προερχόταν από το «Πρώτο Θέμα», στην οποία υπήρχαν δήθεν θετικές αναφορές του Γιάννη Στουρνάρα και άλλα πολιτικά πρόσωπα σε μια επενδυτική διαδικτυακή πλατφόρμα όπου με μικρή οικονομική συμμετοχή ένας χρήστης μπορούσε να αποκομίσει πολύ μεγάλα κέρδη. Το άρθρο ήταν γραμμένο με τρόπο αληθοφανή.
Ο συνταξιούχος αναζήτησε την ιστοσελίδα, μπήκε στην πλατφόρμα, έφτιαξε λογαριασμό με τα προσωπικά του στοιχεία και έδειξε ενδιαφέρον για πιθανή επένδυση. Ακολούθησαν τηλεφωνήματα από εκπροσώπους της εταιρείας, που εξηγούσαν με ύφος θεσμικό στον πελάτη-θύμα τον τρόπο που θα προχωρούσε σε επενδύσεις. Ο ίδιος έπεσε στην παγίδα και κατέθεσε 200 ευρώ. Την επόμενη μέρα του ζήτησαν να βάλει και άλλα, μεγαλύτερα ποσά. Αρχισε να υποψιάζεται ότι κάτι δεν πάει καλά και αναζητώντας πληροφορίες από την ιστοσελίδα της Τράπεζας της Ελλάδος αντιλήφθηκε γρήγορα ότι επρόκειτο για απάτη. Κατήγγειλε το περιστατικό στην τράπεζα, διέγραψε τον λογαριασμό του και ήταν τυχερός γιατί κατάφερε να πάρει πίσω τα χρήματά του.
5 συνηθισμένες μορφές απατών
1. Ο «λογιστής»
Ο λογιστής τηλεφωνεί στο υποψήφιο θύμα προφασιζόμενος επιστροφή φόρου ή κάποιο επίδομα που πρέπει να πιστωθεί άμεσα. Εκεί ζητά κωδικούς ηλεκτρονικής πρόσβασης σε τραπεζικούς λογαριασμούς ή στο taxis και τα pin τραπεζικών καρτών. Ενδεχομένως να ζητά και κάποια αμοιβή για να καταβληθεί το επίδομα (π.χ. 30 ή 50 ευρώ) και μετά… εξαφανίζεται. Η πιο συχνή παραλλαγή αφορά ψευδή ηλεκτρονικά μηνύματα ή «κλήσεις» εκ μέρους τραπεζών.
2. Η «διασημότητα»
Πρόσφατα παρατηρήθηκαν τουλάχιστον δύο περιστατικά όπου επιτήδειοι, χρησιμοποιώντας φίλτρα τεχνητής νοημοσύνης και αλλοίωση φωνής, προσποιήθηκαν μέσω βιντεοκλήσεων ότι είναι διάσημοι φιλάνθρωποι, όπως ο ποδοσφαιριστής Κριστιάνο Ρονάλντο ή το μέλος της πρώην βασιλικής οικογένειας Παύλος Ντε Γκρες. Στη συνέχεια υπόσχονταν σημαντική οικονομική βοήθεια δεκάδων χιλιάδων ευρώ, αρκεί το υποψήφιο θύμα να έδινε ποσά από 100 έως 300 ευρώ περίπου, ως παράβολο για να ανοίξει… ειδικός λογαριασμός. Την Πέμπτη έβγαλε ανακοίνωση και ο γνωστός εφοπλιστής Αθανάσιος Μαρτίνος, καταγγέλλοντας διαδικτυακή απάτη που χρησιμοποιεί το όνομά του και παραποιημένο βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη ώστε να προωθήσει δήθεν επενδυτική πλατφόρμα.
3. O «e-ΕΦΚΑ»
Το τελευταίο διάστημα διακινούνται παραπλανητικά emails που εμφανίζονται ως μηνύματα του e-ΕΦΚΑ ή άλλων κρατικών φορέων, ενημερώνοντας ψευδώς ότι η κάρτα υγείας του παραλήπτη έχει τεθεί προσωρινά σε αναστολή. Οι πολίτες καλούνται να συμπληρώσουν προσωπικά δεδομένα και κωδικούς που υποκλέπτουν τρίτοι, προχωρώντας σε διάφορες σκιώδεις διαδικτυακές – τραπεζικές συναλλαγές.
4. «Είμαστε από τον ΔΕΔΔΗΕ»
Επιτήδειοι τηλεφωνούν από άγνωστους αριθμούς και προσποιούνται ότι εκπροσωπούν τον ΔΕΔΔΗΕ ή άλλον φορέα, επικαλούμενοι δήθεν «υψηλούς λογαριασμούς». Αφού ζητήσουν πληροφορίες για ηλεκτρικές συσκευές, επιχειρούν να αποσπάσουν στοιχεία για μετρητά ή τιμαλφή, προτείνοντας ακόμa και ραντεβού για υποτιθέμενο «έλεγχο». Ο ΔΕΔΔΗΕ προειδοποιεί ότι δεν ζητά ποτέ τηλεφωνικά πληροφορίες για χρήματα ή τιμαλφή και δεν προγραμματίζει ελέγχους μέσω κλήσεων από άγνωστους αριθμούς.
5. Κλήσεις από την «αστυνομία»
Οι απατεώνες στέλνουν μήνυμα για δήθεν τροχαία παράβαση/πρόστιμο και το SMS εμφανίζεται μέσα στην πραγματική ροή συνομιλίας του http://gov.gr, κάνοντάς το να φαίνεται αυθεντικό. Παρομοίως διάφοροι εμφανίζονται τηλεφωνικά και ως αστυνομικοί, προσπαθώντας να εξαπατήσουν τα υποψήφια θύματα.
Δεν υπάρχει αρμόδιος εξειδικευμένος εισαγγελικός λειτουργός
Συνέντευξη: Γιώργος Παπαπροδρόμου, Αντιστράτηγος ε.α. – ειδικός σε θέματα Αντιμετώπισης Κυβερνοεγκλήματος, πρώην διευθυντής της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος του Αρχηγείου Ελληνικής Αστυνομίας
Δεν αρκεί μόνο η αυστηροποίηση των ποινών που εξήγγειλε πρόσφατα ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, δηλώνει ο πρώην διευθυντής της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος του Αρχηγείου Ελληνικής Αστυνομίας
-Ποια μέτρα πρέπει να ληφθούν για την προστασία των πολιτών από τις διάφορες νέου τύπου απάτες;
Θα πρέπει να γίνεται στοχευμένη ενημέρωση ευάλωτων ομάδων, όπως είναι τα άτομα της τρίτης ηλικίας, τα παιδιά, άτομα με αναπηρία και όχι μόνο. Αλλά και στον κόσμο του επιχειρείν, για παράδειγμα, θα μπορούσαν είτε επιμελητήρια, είτε πανεπιστημιακοί φορείς ή άλλοι φορείς και οι τράπεζες να παίρνουν πρωτοβουλίες έτσι ώστε να φτάνουν έγκαιρα οι πληροφορίες στους αποδέκτες που εν δυνάμει μπορεί να είναι θύματα εξαπάτησης. Και από αυτό δεν εξαιρείται κανείς, είτε άτομα, είτε οργανισμοί, είτε ακόμα και οι ίδιες μορφές κρατικών οντοτήτων. Σας αναφέρω χαρακτηριστικά τα τελευταία παραδείγματα που είχαμε σε οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης με την απώλεια δεκάδων χιλιάδων ή εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ.
«Να απλοποιηθούν οι διαδικασίες αναφοράς των κυβερνο-εγκλημάτων και να γίνεται στοχευμένη ενημέρωση ευάλωτων ομάδων»
Στον κατασταλτικό τομέα επιβάλλεται πρώτα απ’ όλα να προετοιμαστούν οι οργανισμοί που αντιμετωπίζουν το κυβερνοέγκλημα καλύτερα. Πρέπει να ακολουθήσουν τις σύγχρονες καλές πρακτικές και την τεχνολογία, ειδικά στα θέματα της τεχνητής νοημοσύνης. Και ταυτόχρονα θα έλεγα ότι θα πρέπει να επιταχύνουν τους χρόνους και να απλοποιήσουν τις διαδικασίες αναφοράς των κυβερνοεγκλημάτων, επιταχύνοντας τους χρόνους της διαδικασίας διεκπεραίωσης μιας καταγγελίας. Αναφέρω το παράδειγμα μέσω της πλατφόρμας που υπάρχει στο gov.gr, που είναι μία καινοτόμος προσέγγιση, όμως μετά η καταγγελία δεν βρίσκει συνέχεια και δεν ολοκληρώνεται, γιατί δεν υπάρχει αρμόδιος εξειδικευμένος εισαγγελικός λειτουργός, ο οποίος θα είναι υπεύθυνος για όλη τη χώρα, ο οποίος να απαντά σε δευτερόλεπτα και να κινεί τις διαδικασίες. Εχω μιλήσει παλιότερα για το θέμα της άυλης δικογραφίας. Θα πρέπει αυτό το σύστημα να απλοποιηθεί και να αποκτήσει ο πολίτης την εμπιστοσύνη ότι, αν θα καταγγείλει κάτι, αυτό θα δει ανταπόκριση και αμεσότητα.
-Πρόσφατα ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, μίλησε για ποινική αναβάθμιση των κατηγοριών περί απάτης σε κακούργημα εάν αφορούν ηλικιωμένους. Είναι αυτό αρκετό;
Εκ πρώτης όψης θα έλεγα ότι δεν θα με έβρισκε αντίθετο, όμως είμαι επιφυλακτικός στο σημείο που δεν έχουν ολοκληρωθεί προηγούμενες προσπάθειες που στο πρόσφατο παρελθόν έχουν εξαγγελθεί για την αποτροπή των απατών. Αναφέρω ενδεικτικά πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη επί του κ. Θεοδωρικάκου με την Ενωση Ελληνικών Τραπεζών. Δηλαδή βλέπουμε πολλές φορές ότι οι προσεγγίσεις αυτές γίνονται με όρους επικαιρότητας και καμιά φορά από την πίεση των πραγμάτων, όμως δεν έχουν μια διαχρονική πορεία, οπότε θα προτιμούσα να ολοκληρώνονται οι προσπάθειες που ξεκινάει η Πολιτεία διαχρονικά, πέρα από τα πρόσωπα. Αναφέρομαι στη θεσμική ανταπόκριση, αυτό είναι θέμα που μας αγγίζει όλους. Θα πρέπει την κοινή αυτή προσπάθεια να την αγκαλιάσουμε κι εμείς ως πολίτες να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και να βοηθούμε τις Αρχές, παρέχοντας τις απαραίτητες πληροφορίες για τα θέματα αυτά, έτσι ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα γιατί είναι ένα δύσκολο έργο. Δεν είναι εύκολο έργο το να μπορείς να χειριστείς όλο αυτό το πράγμα το οποίο αποκτά αυξητική δυναμική, έχει μια δυναμική η οποία πραγματικά έχει μια εκθετική αύξηση και θα πρέπει το σύστημα να είναι καλύτερα προετοιμασμένο. Θα έλεγα επίσης για την τοπική αυτοδιοίκηση, τα επιμελητήρια. Γιατί, μην ξεχνάμε ότι ο οικονομικός αντίκτυπος του κυβερνοεγκλήματος σήμερα συνιστά την τρίτη παγκόσμια οικονομία στον πλανήτη. Τα μεγέθη είναι αστρονομικά.
Διαβάστε περισσότερα