Υπάρχουν θεσμικές σχέσεις που, ακόμη και όταν δεν απαγορεύονται ρητά από τον νόμο, καλό είναι να αποφεύγονται, ακριβώς επειδή μπορούν να γεννήσουν εύλογες αμφιβολίες για το αν όλοι οι συμμετέχοντες κρίνονται με τους ίδιους όρους. Μία από αυτές είναι η συμμετοχή εν ενεργεία πολιτικών προσώπων, και ιδιαίτερα βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος με ισχυρή δημόσια παρουσία, σε ανταγωνιστικές διαδικασίες εκλογής σε πανεπιστημιακές θέσεις.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται κατ’ ανάγκην στην ύπαρξη των τυπικών προσόντων. Ένας πολιτικός μπορεί να διαθέτει διδακτορικό, επιστημονικές δημοσιεύσεις, συγγραφικό έργο και πραγματική ακαδημαϊκή συνάφεια με μια θέση. Το ζήτημα είναι ότι η πολιτική ιδιότητα μεταφέρει μαζί της εξουσία, πρόσβαση, δημόσια αναγνωρισιμότητα και ένα θεσμικό βάρος που κανένας νέος ερευνητής ή απλός πανεπιστημιακός υποψήφιος δεν διαθέτει.
Ακριβώς εκεί αρχίζει η ανισορροπία.
Όταν η προκήρυξη «συναντά» το βιογραφικό
Ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα δημιουργείται όταν το γνωστικό αντικείμενο μιας θέσης, ενώ εμφανίζεται αρχικά ευρύ, περιλαμβάνει στην αναλυτική του περιγραφή ιδιαίτερα εξειδικευμένες θεματικές που συμπίπτουν εντυπωσιακά με το επιστημονικό ή συγγραφικό έργο συγκεκριμένου υποψηφίου.
Μια τέτοια σύμπτωση δεν αποδεικνύει από μόνη της φωτογραφική διαδικασία. Δημιουργεί όμως ένα απολύτως θεμιτό ερώτημα: η θέση σχεδιάστηκε με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πανεπιστημίου ή προσαρμόστηκε υπερβολικά σε συγκεκριμένο επιστημονικό προφίλ;
Στον ακαδημαϊκό χώρο δεν αρκεί μόνο να είναι νόμιμη μια διαδικασία. Πρέπει και να φαίνεται καθαρά ότι είναι ανοιχτή, ουδέτερη και πραγματικά ανταγωνιστική.
Η πολιτική ιδιότητα αλλάζει το βάρος της διαδικασίας
Ένας εν ενεργεία βουλευτής δεν είναι ένας υποψήφιος σαν όλους τους άλλους.
Ακόμη και χωρίς καμία άμεση παρέμβαση, η παρουσία του σε μια διαδικασία κρίσης μπορεί να επηρεάσει το κλίμα, τις ισορροπίες και την αντίληψη των υπολοίπων υποψηφίων για το κατά πόσο έχουν πραγματικές πιθανότητες ισότιμης αξιολόγησης.
Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο: η αμεροληψία δεν πρέπει μόνο να υπάρχει· πρέπει και να είναι ορατή.
Ένας νέος επιστήμονας που διεκδικεί την ίδια θέση με έναν πολιτικό παράγοντα δικαιούται να γνωρίζει ότι το επιστημονικό έργο του, και μόνο αυτό, θα είναι το μέτρο της σύγκρισης.
Το ίδιο ισχύει και για τα εκλεκτορικά σώματα
Αντίστοιχη προσοχή απαιτείται και στη συγκρότηση των εκλεκτορικών σωμάτων.
Τα μέλη που καλούνται να κρίνουν πρέπει να έχουν όσο το δυνατόν σαφέστερη και άμεση επιστημονική συνάφεια με το γνωστικό αντικείμενο της θέσης, χωρίς σκιές για επιλογές που μπορεί να ευνοούν ή να αποδυναμώνουν συγκεκριμένες υποψηφιότητες.
Όσο μεγαλύτερη είναι η πολιτική βαρύτητα ενός υποψηφίου, τόσο αυστηρότεροι πρέπει να είναι οι κανόνες διαφάνειας.
Μια σχέση που τα πανεπιστήμια οφείλουν να κρατούν σε απόσταση
Η μετάβαση από το πανεπιστήμιο στην πολιτική είναι συνηθισμένη και απολύτως θεμιτή. Το αντίστροφο, όμως, όταν ένας ενεργός πολιτικός επιστρέφει σε ανταγωνιστική ακαδημαϊκή διαδικασία, απαιτεί πολύ μεγαλύτερη θεσμική προσοχή.
Δεν χρειάζεται να υπάρχει παρατυπία για να δημιουργηθεί πρόβλημα. Αρκεί η υποψία ότι η πολιτική ισχύς μπορεί να συνυπάρξει με μια διαδικασία που οφείλει να είναι απολύτως ακαδημαϊκή.
Και γι’ αυτό, τέτοιες περιπτώσεις είναι προτιμότερο να αποφεύγονται.
Γιατί τα πανεπιστήμια πρέπει να προστατεύουν όχι μόνο τη νομιμότητα των κρίσεων, αλλά και την πίστη όλων ότι οι κρίσεις αυτές είναι πραγματικά ανεξάρτητες από την πολιτική εξουσία.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr