του Χρήστου Ν. Κώνστα
Τι λείπει πραγματικά από την Ελληνική Οικονομία σήμερα;
Σίγουρα οι πόροι. Είμαστε μια μικρή χώρα με πεπερασμένες δημοσιονομικές δυνατότητες. Φόρους πληρώνουν 1 εκατ. πολίτες και καμιά δεκαριά χιλιάδες επιχειρήσεις. Η χώρα δεν έχει αποταμίευση, χρειάζεται λεφτά από το εξωτερικού από οπουδήποτε κι αν προέρχονται.
Σίγουρα λείπει το Ανθρώπινο Δυναμικό με ποιοτική σύγχρονη εκπαίδευση σε μεγάλη κλίμακα. Οι λίγες φωτεινές εξαιρέσεις απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα, σ’ ένα εκπαιδευτικό σύστημα που οι Πανεπιστημιακές Έδρες δημιουργούνται όχι με βάση τις ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας αλλά πάνω στις προσωπικές, ερωτικές και συγγενικές σχέσεις του υφιστάμενου καθηγητικού κατεστημένου.
Σπανίζουν οι ευκαιρίες. Το μεγαλύτερο παράπονο των νέων ανθρώπων που φεύγουν στο εξωτερικό είτε για σπουδές είτε για δουλειά είναι ότι αναζητούν εύφορο έδαφος αξιοκρατικής εξέλιξης.
Ο θανατηφόρος καρκίνος όμως που ταλαιπωρεί χρόνια την Ελληνική Οικονομία αλλά και την Κοινωνία, είναι η ΑΣΕΒΕΙΑ προς τους Θεσμούς.
Η συστηματική υπονόμευση των θεσμών μέσα από λαϊκιστικές πολιτικές πρακτικές είναι το σαράκι που κατατρώει το οικονομικό μας οικοδόμημα.
Η ασέβεια προς το θεσμικό πλαίσιο, η είσοδος του λαϊκισμού στην πολιτική ζωή και η κυριαρχία της δημαγωγίας στην πολιτική ρητορική, έχουν δημιουργήσει ένα τοξικό περιβάλλον που υπονομεύει κάθε προσπάθεια πραγματικής ανάπτυξης.
Πολλοί μπερδεύουν τον Λαϊκισμό με τη Δημαγωγία. Δεν είναι το ίδιο.
Η Δημαγωγία είναι τέχνη της ρητορικής. Εισάγει έννοιες και εικόνες που χαϊδεύουν τ’ αυτιά των πρόθυμων ακροατών.
Λαϊκισμός όμως είναι η συστηματική προσπάθεια να κατεβάσουμε την κοινωνία ακόμη χαμηλότερα. Είναι προϊόν της βίαιης αστικοποίησης χωρίς κοινωνική ανέλιξη. Είναι η συστηματική προσπάθεια για επικράτηση των μετρίων, σε όλες τις κοινωνικές δομές.
Σήμερα στη χώρα μας επικρατεί μια ιδιότυπη κουλτούρα όπου η «εξαίρεση από τον κανόνα» μετατράπηκε σε πολιτικό εργαλείο. Το δημόσιο συμφέρον υποχώρησε σταδιακά μπροστά στην πελατειακή λογική, ενώ η έννοια του Θεσμού, ως ανεξάρτητου μηχανισμού που λειτουργεί με συγκεκριμένους κανόνες, διαβρώθηκε από την πολιτική σκοπιμότητα.
Είδαμε κυβερνήσεις που αντί να σέβονται τους κανόνες που οι ίδιες θέσπιζαν, αναζητούσαν διαρκώς τρόπους για να τους παρακάμψουν όταν αυτό εξυπηρετούσε βραχυπρόθεσμα πολιτικά συμφέροντα. Ο περιβόητος «νόμος Πεπονή» που ψηφίστηκε από το ΠΑΣΟΚ (εκείνης της εποχής) και κατόπιν κατακρεουργήθηκε απ’ όλους τους υπόλοιπους κυβερνήτες, είναι ένα κλασικό παράδειγμα, φυσικά όχι μοναδικό.
Η υπονόμευση των Θεσμών έχει δημιουργήσει ένα φαύλο κύκλο. Όσο περισσότερο οι πολιτικοί παραβίαζαν τους κανόνες, τόσο περισσότερο οι πολίτες έχαναν την εμπιστοσύνη τους στους θεσμούς.
Όσο στέρευε η εμπιστοσύνη, τόσο πιο εύκολο ήταν για την πολιτική ηγεσία να δικαιολογεί νέες παραβιάσεις.
Το οικονομικό κόστος αυτής της Ασέβειας προς τους Θεσμούς είναι μετρήσιμο και τεράστιο.
Απώλεια αξιοπιστίας στις διεθνείς αγορές. Αδυναμία προσέλκυσης σοβαρών επενδυτικών κεφαλαίων με μακροπρόθεσμη προοπτική. Η πορεία προς την κρίση του 2010 ήταν αποτέλεσμα μιας συστηματικής παραβίασης δημοσιονομικών κανόνων, παραποίησης στατιστικών στοιχείων και συνειδητής παραπλάνησης των εταίρων μας. Το spread που πληρώνει ακόμα και σήμερα η ελληνική οικονομία αντικατοπτρίζει την καχυποψία που γεννήθηκε από αυτή την ιστορία.
Υπονόμευση της φορολογικής συμμόρφωσης. Όταν οι πολίτες βλέπουν τους θεσμούς να παραβιάζονται συστηματικά από την ίδια την εξουσία, γιατί να σέβονται οι ίδιοι τους φορολογικούς κανόνες; Η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα δεν είναι μόνο ζήτημα ηθικής – είναι και αποτέλεσμα της απώλειας εμπιστοσύνης στην κρατική λειτουργία.
Αδυναμία εφαρμογής μεταρρυθμίσεων. Κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού συναντά την αντίσταση μιας κοινωνίας που έχει μάθει ότι οι κανόνες «λυγίζουν». Κάθε μεταρρύθμιση θα αναιρεθεί με την επόμενη κυβέρνηση, το «Κράτος Δικαίου» μοιάζει με εικονική πραγματικότητα
Η δημαγωγία έπαιξε τον ρόλο της, δεν είναι όμως η αιτία. Η ρητορική των «εύκολων λύσεων» κυριάρχησε για δεκαετίες στην ελληνική πολιτική σκηνή. Κάθε πρόβλημα μπορούσε να λυθεί με «πολιτική βούληση», κάθε δυσκολία ήταν δυνατό να ξεπεραστεί με «εθνική υπερηφάνεια», κάθε οικονομικός περιορισμός να αγνοηθεί με «κοινωνική ευαισθησία».
Το αποτέλεσμα βιώνουμε και πληρώνουμε σήμερα όλοι στη χώρα μας.
Αφερέγγυες δημοσιονομικές υποσχέσεις που δημιούργησαν το μεγαλύτερο χρέος στην ιστορία του πλανήτη, συστηματική αναβολή αναγκαίων αποφάσεων που επιβάρυνε τις επόμενες γενιές, μια κοινωνία που ζει σε μόνιμη αναμονή «θαύματος».
Υπάρχει διαφορά μεταξύ του «λαϊκού αιτήματος» και του «λαϊκισμού». Το πρώτο εκφράζει γνήσιες ανησυχίες και ανάγκες των πολιτών. Ο δεύτερος εκμεταλλεύεται αυτές τις ανάγκες υποσχόμενος λύσεις που παραβιάζουν βασικούς οικονομικούς νόμους και υπονομεύουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.
Η κουλτούρα της καχυποψίας προς το κράτος και τους θεσμούς έχει γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Οι πολίτες δεν εμπιστεύονται τους θεσμούς, άρα δεν τους υποστηρίζουν, συνεπώς οι θεσμοί εξασθενούν, επομένως δικαιώνεται η καχυποψία.
Έτσι παγιδευόμαστε όλοι σε μια κοινωνία που επικρατούν παντού οι μέτριοι, οι ανίκανοι.
Χαμηλή εμπιστοσύνη, χαμηλή συμμόρφωση, χαμηλή αποδοτικότητα, χαμηλή ανάπτυξη.
Πολλές χώρες έχουν περάσει την ίδια ασθένεια αλλά θεραπεύτηκαν. Χώρες όπως η Ιρλανδία, η Πολωνία, οι χώρες της Βαλτικής κατάφεραν να ξεφύγουν από παρόμοιες παγίδες. Το μυστικό τους δεν ήταν κάποιο θαύμα αλλά η συστηματική δέσμευση στην τήρηση των θεσμών, ακόμα και όταν αυτό σήμαινε πολιτικό κόστος.
Ο σεβασμός προς στους θεσμούς δεν είναι πολυτέλεια, είναι προϋπόθεση ανάπτυξης.
Αν θέλουμε να ευημερούμε πρέπει να αντισταθούμε στον πειρασμό του εύκολου λόγου, της δημαγωγικής υπόσχεσης, της βραχυπρόθεσμης εντυπωσιοθηρικής πολιτικής.
©ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
The post Η ασέβεια προς τους θεσμούς κοστίζει ακριβά στη ζωή μας appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα