«…Η βρύση του ουρανού ανοίγει και βρέχει νεκρά αγόρια. Παιδιά, σύμφωνα με το Κατά Χατζιδάκι Ευαγγέλιο. Kindertotenlieder. Γλίστρησαν από τη ζωή καθώς χορεύανε τον πιο ωραίο τους χορό. Πάνω στο θρίαμβο του οργασμού τους. Στο πάρτι του φιλιού. Στην πιο μεγάλη τους ώρα όπως γράφει ο Άκης Πάνου. “Κι αν είναι η αρχή στην κατηφόρα…”. Δεν ήξεραν το μυστικό. Χύνονται σαν τα νερά της βροχής από το λούκι ενός αγέλαστου παραδείσου. “Δεν το ’χα σκεφτεί πως ο θάνατος είχε ξεκάνει τόσους πολλούς.” Και εδώ χάθηκε το αγαθότερο αγαθό. Το σώμα τους. Τo AIDS δεν ήταν μια ασθένεια ψυχική παρότι παρουσιάστηκε έτσι στοιβάζοντας πάνω στη σωματική συντριβή και το ασήκωτο βάρος ενός στίγματος»
Σκάλα. Κλίμακα. Πτώση. Μια τσουλήθρα γεμάτη κόκκινες κηλίδες…
Κυριάκος Χαρίτος (*)
Μια ενσώματη θρηνητική εγκατάσταση που αναπαριστά την ανθρώπινη Πτώση και τον θάνατο καταθέτει ο Δημήτρης Παπαϊωάννου επανανοηματοδοτώντας την αρχική σκηνική του σύλληψη, αυτή του 1995. Το σκηνικό του εγχείρημα εμπνέεται από την πρώτη του εκδοχή-μια θρηνητική ελεγεία για τον θάνατο των αγαπημένων από την τρομερή μάστιγα του AIDS στη δεκαετία του ’90. Στην παρούσα αναδιατύπωση, η αρχική ιδέα κυριαρχεί ενισχύοντας μια κουλτούρα «αντι-αρχείων» και μνήμης». Ταυτόχρονα η καθηλωτική μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη εξάρχει του θεάματος, και καταλύτης του αποδεικνύεται η ζωντανή συμφωνική ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Θεόδωρου Κουρεντζή.
Η σημερινή εκδοχή που καταθέτει ο διεθνής καλλιτέχνης είναι πληρέστερη και βαθύτερη, αφού, -ενώ διαποτίζεται από την αρχική- αντλεί την έμπνευσή της από μια επιτακτική οντολογική διερώτηση που διαπνέεται από το νομοτελειακό γεγονός του θανάτου και της ανθρώπινης πτώσης. Ο ιδιοφυής καλλιτέχνης υποστηρίζει σκηνικά ότι το αναπόφευκτο γεγονός του ανθρώπινου θανάτου δικαιώνεται μόνο αν όσο ζούσε το φθαρτό, ανθρώπινό μας σώμα περιβαλλόταν από βαθύ, λατρευτικό, δοξαστικό έρωτα και μια λυτρωτική, επουλωτική αγάπη. Που τον ακολουθεί μετατρέποντας το ξόδι του σε μια τρυφερή, θρηνητική ελεγεία.
Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα 24/01/2026 – Υπόκλιση – photo Haris Akriviadis
…Ενός λεπτού σιγή…
Στο μακρινό 1995 , το «Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα» αποτέλεσε το πρώτο μέρος μιας σκηνικής εγκατάστασης με τον γενικότερο τίτλο: «Ενός λεπτού σιγή» που περιείχε και «Τα τραγούδια της αμαρτίας» σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι και ποίηση Ντίνου Χριστιανόπουλου.
Αυτό το πρώτο μέρος απέδιδε σκηνικά το πένθος και την οδύνη για τον αδόκητο χαμό «των φίλων από AIDS» . Αφιέρωνε τότε την σκηνική του εγκατάσταση «στον Αλέξη» που δεν ήταν άλλος από τον συμμαθητή, παιδικό του φίλο αλλά και πολλά υποσχόμενο κινηματογραφιστή Αλέξη Μπίστικα, από τα πρώτα επώνυμα θύματα του AIDS στην Ελλάδα, που χάθηκε από την ασθένεια έχοντας μόλις συμπληρώσει τα 31 του χρόνια.
Ο εξέχων δημιουργός θα σημειώσει σχετικά: «Το ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ ήταν μια εγκατάσταση σε ένα εγκαταλειμμένο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με είκοσι άνδρες και δύο γυναίκες ερμηνευτές, καθώς και τη φιλική συμμετοχή της μυθικής χορογράφου Ζουζούς Νικολούδη, η οποία πλησίαζε τότε στα ογδόντα της. Λάμβανε μέρος επίσης και μια σοπράνο (Τζένη Δριβάλα / Μάτα Κατσούλη) που τραγουδούσε ζωντανά. Αυτό ήταν το πρώτο ελληνικό έργο με θέμα το AIDS.
Τον καιρό που έκανα πρόβες για το έργο πέθανε ο Αλέξης. Θυμάμαι εκείνη την ημέρα πολύ καλά: όταν ήρθε το βράδυ, έκανα σεξ με μανία, προσπαθώντας απελπισμένα να φτάσω σε οργασμό, σε μια απόπειρα να κρατηθώ από τη ζωή, ξορκίζοντας τον φόβο του θανάτου. Αφιέρωσα το έργο στη μνήμη του Αλέξη».
Η ασθένεια του AIDS, το «απαγορευμένο» πένθος και η συλλογική τραυματική μνήμη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας
«Ο έρωτας είναι μια σκιά που πέφτει σαν μαχαίρι ανάμεσα σ’ εμάς και στον κόσμο», ένα μαχαίρι που κόβει τις γέφυρες, κι εμάς αυτό μας δίνει ευχαρίστηση ή το αγνοούμε μες στη δίνη του δοσίματος, αυτού που εμείς έχουμε βαφτίσει τέλειο δόσιμο, αυτό για το οποίο είμαστε τόσο περήφανοι. Ο έρωτας μάς εξαϋλώνει και μας κάνει αόρατους για τον κόσμο, μας αποσπά από τον έρωτα προς τον εαυτό μας, αναβιώνει παλιές πληγές, μια παλιά μάχη, τη μάχη της αξιοπρέπειας και μιας ευχαρίστησης τυφλής». «Κωνσταντίνος» Παναγιώτη Ευαγγελίδη (εκδ. Γεννήτρια).
«Το AIDS άλλαξε τις ζωές μας ολοκληρωτικά. Έπρεπε ξαφνικά να υπολογίζεις πράγματα που δεν θα σκεφτόσουν ποτέ πριν, από το πώς θα τρως, μέχρι πώς θα κάνεις έρωτα… Η Αθήνα, προ AIDS, ήταν ένας ερωτικός παράδεισος, ήταν πραγματικά μια έντονη έξαρση ερωτισμού, περνούσαμε μια περίοδο ευφορίας, μετά το ΑΙDS [αυτή η ευφορία] μετατράπηκε σε σκοτάδι και φόβο», θα πει ο Γιάννης Νένες, δημοσιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός και πρώην επιμελητής του περιοδικού Αμφί.
Ο Πάνος Φουρτουλάκης έχει σημειώσει σχετικά: «Το 2023 συμπληρώνονται σαράντα χρόνια από την πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση του HIV στην Ελλάδα, καθώς και από τον πρώτο θάνατο από AIDS. Όταν αναφερόμαστε σήμερα στα πρώτα χρόνια της επιδημίας, βλέπουμε ότι ο θάνατος του συλλέκτη και εμπόρου τέχνης Αλέξανδρου Ιόλα και του σχεδιαστή μόδας Μπίλι Μπο έχουν καθορίσει τις συλλογικές πολιτισμικές μνήμες εκείνης της εποχής. Πέρα από αυτά τα γεγονότα, οι επικρατέστερες αναδρομές σε εκείνη την περίοδο συχνά εστιάζουν στις διεθνείς εξελίξεις, παρέχοντας έτσι μια ιδιαίτερα περιορισμένη εικόνα της ιστορίας του AIDS στην Ελλάδα για τις νεότερες γενιές, και ιδίως για τα νεαρότερα μέλη των ΛΟΑΤΚΙ+ κοινοτήτων. Ένα ερώτημα που έρχεται στο μυαλό: πώς ήταν να ζεις ως νεαρό κουίρ άτομο στην Αθήνα κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων της επιδημίας του AIDS;» (Πανος Φουρτουλακης Τα κουίρ φανζίν ως παράθυρα προς ξεχασμένες πραγματικότητες: Κοντροσόλ στο Χάος (Χταπόδι, περιοδικό του ΕΜΣΤ, Χειμώνας, 2024)
Όταν, το 1995, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου αρθρώνει σκηνικό θρηνητικό τραγούδι για τα θύματα του AIDS, ακόμα επικρατεί μια ακραία και σκληρή προκατάληψη εναντίον τους και ένας ακραίος κοινωνικός αποκλεισμός που έχει τις απολήξεις του σε μια βαθιά υποκρισία κατά του ανθρώπινου σώματος που βάλλεται κυρίως από τη διαστρεβλωμένη Χριστιανική ηθική. Η καλλιτεχνική του κατάθεση ως ένδειξη πένθους αποτέλεσε μια πράξη ηρωισμού, καθώς η καθεστηκυία αντίληψη σχεδόν «απαγόρευε» κάθε θρηνητική αναφορά, θεωρώντας τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα ένα βέβηλο κομμάτι της ανθρωπότητας που τιμωρείται για τον τρόπο ζωής της.
Αν και το ανθρώπινο σώμα υπήρξε ο ακρογωνιαίος λίθος του πολιτισμού μας, αυτό ηδονικό και πάμφωτο, αποτελούσε πάντα έναν ανεξέλεγκτο κίνδυνο για τα κέντρα κοινωνικού και οικονομικού ελέγχου. Τα πατριαρχικά προτάγματα που κατόρθωσαν για αιώνες να φιμώσουν την σχέση του γυναικείου σώματος με την ηδονή του και την ανατομία του, που ακόμα και σήμερα ακροβατεί μεταξύ ενοχών, αισθητικών προτύπων και ηθικολογίας, δεν κατόρθωσαν να απονευρώσουν τη δοξολογία του ερωτισμού του ανθρώπινου σώματος της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας που είχε τη γενναιότητα να αποθεώνει το ανθρώπινο σώμα μετατρέποντας τη λατρευτική σχέση μαζί του σε ηθική αντίληψη, αισθητική θέση, λογοτεχνία και τέχνη. Η μάστιγα του AIDS αποτέλεσε το ιδανικό άλλοθι για τον αποξενωμένο από το σώμα του μοχθηρό μικροαστό να στιγματίσει ηθικά και να περιθωριοποιήσει κοινωνικά ένα ολόκληρο κομμάτι του κοινωνικού ιστού με άξονα τις σεξουαλικές του προτιμήσεις. Για τη συντηρητική και θρησκόληπτη Αμερική της διακυβέρνησης Ρέιγκαν, όταν η ασθένεια πήρε διαστάσεις επιδημίας, ο ιός αποτελούσε μια θεία τιμωρία απέναντι στους αμαρτωλούς ως προαναγγελία της Δευτέρας Παρουσίας. Στο στόχαστρο του κοινωνικού στίγματος οι τοξικοεξαρτημένοι και ομοφυλόφιλοι.
Το κακόβουλο στίγμα που επιβλήθηκε επί σειρά ετών άργησε να αρθεί και να μπει στο πραγματιστικό του πλαίσιο ότι το AIDS αποτελεί μια σεξουαλικά μεταδιδόμενη νόσο και αφορά όλο το ενεργό σεξουαλικά πληθυσμό της ανθρωπότητας. Η ασθένεια του AIDS λειτούργησε για χρόνια ως μείζων κοινωνικός αποκλεισμός. Ως χυδαίο άλλοθι μιας κοινωνίας βυθισμένης σε μια προαποφασισμένη υποκρισία.
1 / 1 – Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα – Υπόκλιση – photo Giannis Antonoglou
Κοντροσόλ θα πει …φιλί στο στόμα…
Ιδιότυπο, τετράγωνο, ασπρόμαυρο, το κουίρ φανζίν περιοδικό με τον αποκαλυπτικό τίτλο Το κοντροσόλ στο χάος βασισμένο σε μία ιδέα του Αλέξη Μπίστικα κυκλοφόρησε το πρώτο του τεύχος τον Δεκέμβριο του 1986. Και μέτρησε έκτοτε άλλα πέντε τεύχη. Εκτός από τον Αλέξη Μπίστικα ενεπλάκησαν στην έκδοση τόσο ο ποιητής και εκδότης Παύλος Αβούρης, όσο και ο Δημήτρης Παπαϊωάννου.
Κοντροσόλ στα καλιαρντά σημαίνει φιλί στο στόμα. «Ο Παπαϊωάννου σε συνέντευξή του στην Ντίνα Δασκαλοπούλου και τον Λύο Καλοβυρνά, στο περιοδικό 10% τευχ.6 (Οκτ.-Νοέ. 2004) θα πει: “Ζω μόνος μου από το ’82. Τότε υπήρχε ακόμη ένα ζωντανό κύτταρο αμφισβήτησης στα Εξάρχεια και ο απόηχος του punk κινήματος, μια αίσθηση που έδινε ζωντάνια στην πλατεία. Εκεί βρήκαμε καταφύγιο έκφρασης μια μικρή παρέα ανθρώπων που είμαστε και κοινωνικά και καλλιτεχνικά ανήσυχοι και γκέι. Έτσι προέκυψε και το fanzine Κοντροσόλ στο Χάος, μια πρωτοβουλία του Αλέξη Μπίστικα”.
Ο Παύλος Αβούρης θυμάται: “Πριν από εικοσιδύο χρόνια μια από τις πολλές ωραίες ιδέες του Αλέξη έγινε πραγματικότητα. Ήμασταν τρεις, αλλά είχαμε μαζί μας και όλους τους γνωστούς και φίλους μας. Μέσα σε κάτι παραπάνω από πέντε χρόνια βγάλαμε ισάριθμα τεύχη, από την καρδιά μας και από την τσέπη μας. Ο χρόνος που πέρασε πήρε μαζί του τον Αλέξη και μια ολόκληρη εποχή…”».
«Όταν ερωτήθηκε αν είχαν κάποιο συγκεκριμένο ακροατήριο κατά νου, ο Αβούρης απάντησε: “Δεν είχαμε στο νου μας τόσο τον αποδέκτη, όσο το να κάνουμε ό,τι γουστάρουμε”. Το Κοντροσόλ εμφανίστηκε στον απόηχο του κινήματος της πανκ και, σύμφωνα με την Εύα Κολιοπάντου, συνεργάτη του φανζίν, εξέφραζε ένα αντιδραστικό συναίσθημα μέσα σε αυτή την κοινωνική ομάδα, που δεν υπαγόταν σε κάποιον συγκεκριμένο πολιτικό σκοπό”». (Πάνος Φουρτουλάκης -Τα κουίρ φανζίν ως παράθυρα προς ξεχασμένες πραγματικότητες: Κοντροσόλ στο Χάος- Χταπόδι το περιοδικό του ΕΜΣΤ -Χειμώνας 2024).
Και ο Πάνος Φουρτουλάκης θα επισημάνει: «Οι απεικονίσεις του Παπαϊωάννου αποτέλεσαν μια νέα αναπαράσταση για την ανδρική ομοφυλοφιλική ζωή και επιθυμία. Τα κόμικς και οι ζωγραφιές του απεικόνιζαν ομοφυλοφιλικές σχέσεις, εμπειρίες σε σεξ κλαμπ, υπαρξιακές ανησυχίες και ούτω καθεξής. Το Κοντροσόλ παρουσίαζε την ομοφυλοφιλία ως μια ταυτότητα που θα μπορούσε να είναι αρρενωπή, ενώ ταυτόχρονα κορόιδευε καθαυτή την έννοια της αρρενωπότητας.» (Πάνος Φουρτουλάκης -Τα κουίρ φανζίν ως παράθυρα προς ξεχασμένες πραγματικότητες: Κοντροσόλ στο Χάος- Χταπόδι το περιοδικό του ΕΜΣΤ -Χειμώνας 2024)
«Οι κόκκινες κηλίδες στο δέρμα σου…»
Το 1987 ο Δημήτρης Παπαϊωάννου και ο Αλέξης Μπίστικας δημοσιεύουν στο περιοδικό Παρά Πέντε (τ.28, Ιούλιος – Αύγουστος 1987), ένα κόμικ έξι σελίδων όπου ο πρώτος υπογράφει τα σχέδια και ο δεύτερος τα κείμενα. Τίτλος του: Οι κόκκινες κηλίδες στο δέρμα σου… Σαφής υπαινιγμός για το σάρκωμα Kaposi ένα σπάνιο δερματικό νόσημα που παρουσιαζόταν στους ασθενείς με AIDS τελευταίου σταδίου. Σημαντική λεπτομέρεια: όταν σχεδιαζόταν το κόμικ από τους δυο δημιουργούς ο Αλέξης Μπίστικας δεν είχε διαγνωστεί ακόμα με την ασθένεια. Έχει ενδιαφέρον η γραφή του, που αποτυπώνεται στο κόμικ. Παραθέτω ένα απόσπασμα που καταγράφει ανάγλυφα τον τρόμο μιας ολόκληρης εποχής:
Είμαι κι εγώ σαν κι εσένα, εγώ είμαι ο Αργύρης, το καυτό εητζόνι από μάνα Διάμεσο και πατέρα σιδερουργό. Εδώ μέσα, σ’ αυτή την παιδική λύπη ήταν γραφτό να σε συναντήσω, να κάνεις τραμπάλα μόνος σου. Ο τρόμος σου θα τρομάξει τον τρόμο μου και θα μπορούμε μαζί να είμαστε γενναίοι…(«Οι κόκκινες κηλίδες στο δέρμα σου» Δ. Παπαιωάννου-Αλ. Μπίστικας ,επανέκδοση: χταπόδι, το περιοδικό του ΕΜΣΤ, χειμώνας 2024)
Ο Αλέξης Μπίστικας θα διαγνωσθεί οροθετικός στον ιό HIV το 1992 και θα αφήσει την τελευταία του πνοή στις 29 Σεπτεμβρίου του 1995. Στο μικρό πέρασμά του από τη ζωή ο ταλαντούχος κινηματογραφιστής-εκτός των άλλων- θα αφήσει την τρυφερή του ματιά για τον κόσμο σε 8 ταινίες μικρού μήκους και μία μεγάλου. Θα τον θυμόμαστε για Τα μάρμαρα (1989) τη γραβάτα (1991) και το χάραμα (1994). Θα τον θυμόμαστε για τη γενναιότητα και την ψυχική του δύναμη να μιλήσει πρώτος δημόσια για μια ασθένεια-ταμπού. Στην ιστορική πλέον συνέντευξη -την τελευταία- που είχε παραχωρήσει πριν τον θάνατό του το 1994, στον Στάθη Τσαγκαρουσιάνο ενώ νοσηλευόταν στον Ευαγγελισμό είχε μοιραστεί: «Θέλω να ταξιδέψω αλλά δεν θα προλάβω μάλλον» (η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο βιβλίο «Αντίο Παλιέ Κόσμε. Συνομιλίες με αξιοσημείωτους ανθρώπους» ©Στάθης Τσαγκαρουσιάνος αναδημοσιευμένη στη Lifo 29-09-18).
Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα – photograph by Julian Mommert
Ένα θρηνητικό τραγούδι για την πτώση της ανθρωπότητας
«Δεν σκέφτεστε πόσο το αίμα κοστίζει». Θεία Κωμωδία – Δάντης
Αν κάποιος δεν έχει δει ή δεν γνωρίζει την προϊστορία της πρώτης σκηνικής εγγραφής του 1995 -που έχει περιγραφεί παραπάνω- είναι σχεδόν αδύνατον να του αποκαλυφθούν οι ποιότητες, η ένταση, το εύρος και το βάθος του ολόφωτου καλλιτεχνικού γεγονότος που παρακολουθήσαμε.
Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου μεταγγίζει στον σκηνικό θρήνο του 2026 όλο το εύρος της ανθρώπινης τραγωδίας που φτάνει ως τον θάνατο και τον αφανισμό της. Αιώνες πολέμων, επιδημιών, ολοκαυτώματος, ατυχημάτων, φυσικής φθοράς περιγράφονται από τα παλλόμενα ανθρώπινα σώματα που κατρακυλούν στο έρεβος ανάλογα με τον τρόπο που έχει ζήσει το καθένα. Το συντριπτικό κομμάτι της ανθρωπότητας έρημο, μόνο, βασανισμένο, αχάιδευτο, αδικαίωτο. Ένα μικρό μέρος του, όμως, βυθίζεται αργά, γαλήνια, ήσυχα. Το ανθρώπινο σώμα πάμφωτο. Γυμνό. Πανέμορφο. Συμβολίζει το απειροελάχιστο ποσοστό των ανθρώπινων σωμάτων που κατά τη διάρκεια της ζωής τους αποθεώθηκαν ερωτικά, μετατράπηκαν σε άγνωστες γαίες που αλώθηκαν από τους σπασμούς της ηδονής και της οδύνης, που συναντήθηκαν «με το άλλο» στην εκστατική υπέρβαση της συνεύρεσης όταν τα ερωτικά σώματα συμπλέκονται σε ένα ον που αναπαριστά το ολόκληρο. Τότε αρχίζει η ιερουργία της σκηνικής εγκατάστασης. Λαμβάνει χώρα μπροστά στα μάτια μας: η Αποκαθήλωση. Σώματα που ευτύχησαν να αγαπηθούν, τώρα νεκρά, σαν βρέφη αγέννητα σε στοργική αγκαλιά παραδομένα στο έλεος και στη συμπόνια. Στις τελευταίες φροντίδες, στο στερνό χάδι του πενθούντος που τα λάτρεψε, και που δεν τα αφήνει να κυλιστούν στο έρεβος, αλλά τα παραδίδει με φροντίδα και άφατο πόνο στην Αιώνια Μνήμη.
Όλες οι εκδοχές της Pietà του Μιχαήλ Άγγελου ζωντανεύουν μπροστά μας σε αλλεπάλληλες επαναδιατυπώσεις πυρωμένης συγκινησιακής φόρτισης. Ενώ ο Δάντης κραυγάζει την αμετροέπεια της στερημένης ανθρωπότητας «Δεν σκέφτεστε πόσο το αίμα κοστίζει». Τα πάμφωτα, γυμνά ανθρώπινα σώματα δοξολογούν την Ύπαρξη. Δοξολογούν την Ένωση. Δοξολογούν τη ζωή στην Ύστατη στιγμή του Τέλους.
Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα – photograph by Julian Mommert
Η μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη ως ακρογωνιαίος λίθος
Αν ο Γιώργος Κουμεντάκης δεν είχε γράψει αυτής της συγκλονιστικής βαθύτητας μουσική .Μια μουσική Θρησκευτικής Αποκάλυψης, δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν αυτές οι σπάνιες ποιότητες. Αυτό το σπάνιο ύψος καλλιτεχνικής δημιουργίας που αγγίζει το Θρησκευτικό γεγονός.
Στο φινάλε του δρώμενου ο ήχος των σωμάτων που καταποντίζονται στο χάος, στη σιωπή και στο σκοτάδι είναι από τις πιο συνταρακτικές εμπειρίες που έχω βιώσει ως θεατής. Χαραγμένη πλέον ανεξίτηλα στη μνήμη.
Ο καταλύτης Θεόδωρος Κουρεντζής
Ο Θεόδωρος Κουρεντζής λειτουργεί σαν καταλύτης σε οποιοδήποτε καλλιτεχνικό γεγονός και αν συμμετέχει. Ο ίδιος μένει αναλλοίωτος, ενώ επιταχύνει τη σκηνική χημική αντίδραση. Μοιάζει έκπτωτος από έναν Παράδεισο -άγνωστο σε εμάς- που μόνο εκείνος γνώρισε και που προσδοκά να επιστρέψει. Ο τρόπος που διευθύνει-μιας μορφής ικετευτική προσευχή επαναπατρισμού του στον μακρινό μας κήπο της Εδέμ -σαν χορός απελπισμένου έκπτωτου πουλιού με σπασμένα φτερά-, στέκει εκστατικός σε μια επερχόμενη Αποκάλυψη που μόνο εκείνος προμαντεύει.
Απρόσιτος, ασυγκίνητος, περιφρονητικός στον θόρυβο της τετριμμένης ζωής, λατρεύει τις σιωπές που συμπυκνώνουν το σύμπαν. Έχει τέτοιο σκηνικό εκτόπισμα -και αυτό το λέω με διττό πρόσημο-ώστε όταν διευθύνει, σχεδόν εξαϋλώνεται η συμφωνική ορχήστρα και σου δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι οι ήχοι παράγονται από τα χέρια του.
Δημήτρης Παπαϊωάννου: Οι πολλαπλές επαναδιατυπώσεις μιας εκκωφαντικής καλλιτεχνικής προσωπικότητας
Το εύρος και το βάθος των πολυδιάστατων καλλιτεχνικών ιδιοτήτων του Δημήτρη Παπαϊωάννου είναι εκκωφαντικά. Έχει το ένστικτο να μην αναλώνεται ποτέ σε κάτι αδιάφορο. Δημιουργεί πάντα τις συνθήκες του πυρακτωμένου καλλιτεχνικού προπλάσματος που αισθάνεται ότι οφείλει να μετατρέψει σε ζωντανή τέχνη.
Πέρασε από την ακραία πρωτοπορία και μετεβλήθη εν μία νυκτί σε εθνικό τοτέμ από την ευγνωμοσύνη ενός βαθιά ματαιωμένου και ηττημένου λαού που παρακολούθησε ολοζώντανο τον πολιτισμό του, αρχαίο και σύγχρονο, να αποθεώνεται στις οθόνες όλου του πλανήτη με τις τελετές έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.
Αν χαρτογραφήσει κανείς το καλλιτεχνικό του έργο, θα το έβρισκε πολυπρισματικό και πλήρες. Όμως, μου γεννάται η αίσθηση ότι τώρα ο Δημήτρης Παπαϊωάννου αναμετράται με το έργο του και τον εαυτό του, διαδικασία που κυοφορεί ένα μέλλον απρόσμενων καλλιτεχνικών αναμετρήσεων και καταθέσεων.
…Συνοψίζοντας
Μια ανεπανάληπτη εμπειρία θέασης που συνοψίζει όσα περιγράφει ο όρος αριστουργηματική δημιουργία.
Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα. Γιώργος Κουμεντάκης / Δημήτρης Παπαϊωάννου, 24/01/2026
(*)Ευχαριστώ από καρδιάς τον Κυριάκο Χαρίτο που μου επέτρεψε να χρησιμοποιήσω ένα απόσπασμα από το κείμενό του: Σκέψεις για την/ο performance-installation «Ρέκβιεμ για το Τέλος του Έρωτα» των Δημήτρη Παπαϊωάννου και Γιώργου Κουμεντάκη στην εξαίσια μουσική διεύθυνση του Θεόδωρου Κουρεντζή που ανεβαίνει αυτές τις μέρες στις ΕΛΣ.
Μεγάλο μέρος του θεωρητικού υλικού αντλήθηκε από το περιοδικό του ΕΜΣΤ Χταπόδι Συγκεκριμένα : Πάνος Φουρτουλάκης -Τα κουίρ φανζίν ως παράθυρα προς ξεχασμένες πραγματικότητες: Κοντροσόλ στο Χάος- Χταπόδι το περιοδικό του ΕΜΣΤ -Χειμώνας 2024 και …«Οι κόκκινες κηλίδες στο δέρμα σου» Δ. Παπαιωάννου-Αλ. Μπίστικας, επανέκδοση: χταπόδι, το περιοδικό του ΕΜΣΤ, χειμώνας 2024.
The post «Ρέκβιεμ για το τέλος του έρωτα»: Η αριστουργηματική δημιουργία των Δημήτρη Παπαϊωάννου και Γιώργου Κουμεντάκη υπό τη διεύθυνση του Θεόδωρου Κουρεντζή – Η ζωή στην Ύστατη στιγμή του Τέλους appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα
Elculture.gr