Την Δευτέρα, οι πέντε νεκρές εργάτριες στο εργοστάσιο της «Βιολάντα» στα Τρίκαλα. Την Τρίτη, το τροχαίο δυστύχημα στην Ρουμανία με θύματα τους εφτά φίλους του ΠΑΟΚ που ταξίδευαν οδικώς για να δουν την αγαπημένη τους ομάδα στον ποδοσφαιρικό αγώνα με την Λυών. Δύο εντελώς διαφορετικές ειδήσεις, με κοινό παρονομαστή. Η ατμόσφαιρα βαριά. Πολύ βαριά. Μυρίζει θάνατο. Και τις τελευταίες ώρες, ζέχνει και… θέαμα.
«Βίντεο σοκ», «βίντεο ντοκουμέντο που εξασφάλισε μόνο το Τάδε Τσάνελ». Το βίντεο με το τροχαίο σπινάρεται, διαρκώς. Ξανά και ξανά. Σαν λούπα φρίκης, ως δήθεν προσφορά στην «ενημέρωση». Είτε «σκέτο», είτε ως εικόνα-μαγικό χαλί, επάνω στην οποία οι Αλαντίν της ενημέρωσης σχολιάζουν το ανείπωτο. Γιατί το «καλό ρεπορτάζ» πρέπει να ‘χει εικόνα. Και ναι, να ‘χει εικόνα. Αλλά ποια εικόνα – και γιατί;
Σπονδή στην τηλεθέαση – και στα κλικς.
Νισάφι με το σινάφι μας. Το δημοσιογραφικό – κι όχι όλο. Και τα «οριζόντια» και τα «όλοι» τα αφήνω σε άλλους. Προς τι αυτή η εμμονή «συνάδελφοι»; Αυτή η επιμονή στην αναπαραγωγή της φρίκης – κάθε φρίκης, και κάθε φορά; Προς τι τελικά η τόσο μεγάλη έλλειψη σεβασμού, όχι απέναντι στον τηλεθεατή ή στον… e-αναγνώστη, γιατί αυτή δεν υπάρχει έτσι κι αλλιώς, αλλά έστω προς τους συγγενείς και στους φίλους των ανθρώπων που χάνονται. Που «πρέπει» όχι να δουν, αλλά τους επιβάλλεται να βλέπουν και να ξαναβλέπουν τους ανθρώπους τους να σκοτώνονται μέσα σε ένα μαύρο βανάκι.
Νισάφι με το σινάφι μας. Το δημοσιογραφικό. Που επίτρεψε στον «τρόπο» με τον οποίο «παρουσιάζονται οι ειδήσεις», να γίνει ο… αρχισυντάκτης. Που στόχος του, είναι μόνο το αποτέλεσμα της διαδικασίας της παρουσίασης των γεγονότων. Η απήχησή του. Η τηλεθέαση. Τα κλικς. Κι αυτό, ενώ η ενημέρωση, το πρωταρχικό, καταντά το «παρεμπιπτόντως». Κι αυτό όμως ως ένα βαθμό, γιατί στα πολιτικά υπάρχει και η «γραμμή».
Στην «Κοινωνία του Θεάματος» του Γκι Ντεμπόρ, η ζωή παρουσιάζεται ως «μια απέραντη συσσώρευση θεαμάτων», όπου η πραγματική σχέση μεταξύ των ανθρώπων «διαμεσολαβείται» – και αντικαθίσταται – από εικόνες. Οι πέντε εργάτριες της Βιολάντα, που κάηκαν ζωντανές για το «νυχτοκάματο» και οι επτά φίλοι του ΠΑΟΚ που σκοτώθηκαν στο τροχαίο στην Ρουμανία, δεν είναι θύματα της καραμπινάτης εργοδοτικής αδιαφορίας ή θύματα του Μολώχ της ευρω-βαλκανικής ασφάλτου. Γίνονται, καταντάνε θέαμα.
Και η φρίκη επαναλαμβάνεται, μέχρι να στερέψουν από εξάντληση τα δάκρυα της Συγκίνησης. Και όπως είναι γνωστό, η «φρίκη» δεν θα αγγίξει ποτέ τα βαθύτερα αίτια του «γιατί συνέβη;», παρά μόνο κι αυτό οριακά, τα «τεχνικά». Μια φρίκη σε εικόνες που δεν απαιτεί δικαιοσύνη και αλλαγή, που δεν μετουσιώνει την οργή σε δράση. Αλλά την αφήνει εκεί. Ως εκεί. Ως οργή. Σκέτη. Γιατί είναι και χρήσιμη.
Και στο τέλος, το θέαμα κατανικά. Τα πάντα. Και μετατρέπει τον θάνατο σε περιεχόμενο, το πένθος σε μια κατάμαυρη περφόρμανς και όλους εμάς (ανεξαιρέτως) σε παθητικούς θεατές του ίδιου μας του τρόμου.
Νισάφι λοιπόν με το σινάφι μας και με την εμμονή να «δείχνουμε» για να «ενημερώνουμε». Γιατί ενημέρωση δεν είναι βεβαίως η επανάληψη της εικόνας της καταστροφής, αλλά η αποκάλυψη του συστήματος που την (ανα)παράγει – και την προσφέρει προς κατανάλωση. Σχεδόν δωρεάν.
Οι εργάτριες της «Βιολάντα» δεν κάηκαν μόνο από τη διαρροή προπανίου – κάηκαν από την ίδια την «οικονομία του νυχτοκάματου» σε όλο της το εύρος. Οι επτά φίλοι του ΠΑΟΚ δεν σκοτώθηκαν απλώς σε μια μετωπική με νταλίκα – σκοτώθηκαν σε δρόμο-καρμανιόλα, αλλά κι από το ότι ήταν υποχρεωμένοι να ταξιδέψουν «πιο οικονομικά» – τελικά και «πιο επικίνδυνα».
Αυτά για σήμερα, να ‘χετε τον νου σας και να θυμάστε πως η ειρωνεία σε όλα αυτά, είναι τραγική. Γιατί οι άνθρωποι εργαζόμαστε, για να μπορούμε στον ασφυκτικά περιορισμένο ελεύθερο χρόνο που μας απομένει, να νιώσουμε έστω και ελάχιστα ζωντανοί. Και ταξιδεύουμε ακριβώς για τον ίδιο λόγο.
Το άρθρο Νισάφι με το σινάφι μας! (Του Γιώργου Τραπεζιώτη) εμφανίστηκε πρώτα στο thefaq.gr.
Διαβάστε περισσότερα
Thefaq.gr