Όταν φωτογραφήθηκε από τον Juergen Teller για την καμπάνια της Loewe Άνοιξη/Καλοκαίρι 2025, έγινε σαφές κάτι που το ευρύτερο κοινό των φιλότεχνων ήδη γνώριζε: η Rose Wylie έχει οξεία αίσθηση του στυλ. Το χαρακτηριστικό κόκκινο κραγιόν της, οι αυτοπροσωπογραφίες της, οι διασημότητες με τις εκθαμβωτικές εμφανίσεις πάνω στους καμβάδες της – όλα μαρτυρούν τη βαθιά και διαρκή σχέση της με τη μόδα ως εικόνα και ως στάση. Στα 90 της πλέον, παραμένει fashion-forward χωρίς να προσπαθεί.
Αυτές τις ημέρες η Wylie καταλαμβάνει τις αίθουσες της Royal Academy of Arts στο Λονδίνο με τη μεγαλύτερη έκθεση της καριέρας της. Η έκθεση The Picture Comes First συγκεντρώνει περισσότερα από 90 έργα – εμβληματικούς πίνακες, σχέδια και νέα, αδημοσίευτα έργα – χαρτογραφώντας μια πορεία απλωμένη σαν ένα οπτικό ημερολόγιο δίχως χρονική αφήγηση. Άλλωστε στη ζωγραφική της Wylie, η εικόνα έρχεται πρώτη και ο χρόνος ακολουθεί. Κάθε αίθουσα και ένα κεφάλαιο ζωής: οικογενειακές σκηνές, εικόνες από τον πόλεμο, αναφορές στον κινηματογράφο, στιγμιότυπα της καθημερινότητας, φιγούρες της pop κουλτούρας.
Rose Wylie Black Strap (Red Fly), 2012 Oil, graphite, marker and collage on canvas. 184.2 × 331.6 cm (overall). Courtesy Charlotte and Philip Colbert. Photograph courtesy Jari Lager. Photo: Soon-Hak Kwon. © Rose Wylie
Rose Wylie Snowwhite (3), with Duster, 2018 Oil on canvas. 183.5 x 320 cm (overall). Private collection. © Rose Wylie. Courtesy the artist and David Zwirner. Photo: Jo Moon Price
Rose Wylie Rosemount (Coloured), 1999 Oil on canvas. 186 × 378 cm (overall). Courtesy Vladimir Ovcharenko. © Rose Wylie
Το βλέμμα της Wylie παραμένει σταθερό: επίπεδες επιφάνειες, σχεδόν παιδική γραφή, λέξεις που εισβάλλουν στον καμβά, μνημειακή κλίμακα που έρχεται σε αντίθεση με την απλότητα της φόρμας. Σε μια εποχή όπου η εικόνα καταναλώνεται αστραπιαία, εκείνη επιμένει να τη μεγεθύνει, να την αποδομεί και να την ξαναχτίζει. Μια φαινομενικά αυθόρμητη ζωγραφική που, ωστόσο, έχει βαθιές ρίζες.
Για τη Wylie, το σχέδιο ήταν και παραμένει στο κέντρο της ζωής της. Σχεδιάζει καθημερινά, δημιουργώντας ένα αδιάκοπο οπτικό αρχείο. Πολλά από τα έργα της έκθεσης αποκαλύπτουν αυτή τη διαδικασία: μοτίβα που επιστρέφουν, μορφές που επανεμφανίζονται χρόνια αργότερα, εικόνες που μετακινούνται από το χαρτί στον καμβά.
Για να κατανοήσει κανείς όμως την επιμονή της στην εικόνα, πρέπει να επιστρέψει πίσω στον χρόνο, πολύ πριν από τη διεθνή αναγνώριση. Η Rose Wylie γεννήθηκε το 1934 στο Λονδίνο και μεγάλωσε την περίοδο του Blitz, όταν οι βομβαρδισμοί αποτελούσαν καθημερινότητα. Το σπίτι της οικογένειάς της χτυπήθηκε από γερμανικές ιπτάμενες βόμβες V-1, εικόνες που χαράχτηκαν στη μνήμη της και αργότερα θα επιστρέψουν στους πίνακές της. Στη δεκαετία του ’50 σπουδάζει στο Folkestone and Dover School of Art στο Κεντ, όπου έρχεται σε επαφή με τη μελέτη της ανατομίας και τη φιγούρα. Το σχέδιο – αυστηρό, παρατηρητικό, σχεδόν ακαδημαϊκό – θα παραμείνει για εκείνη το σταθερό της σημείο, ακόμη κι όταν αργότερα η ζωγραφική της θα μοιάζει εσκεμμένα «αδέξια» ή απλοποιημένη. Για ένα διάστημα απομακρύνεται από την ενεργή καλλιτεχνική σκηνή, αφοσιωμένη στη δημιουργία οικογένειας. Βρισκόμαστε σε μια εποχή όπου η καλλιτεχνική καριέρα και η οικογένεια, ιδίως για μια γυναίκα, δύσκολα συνυπάρχουν. Έτσι, η ζωγραφική περνά σε δεύτερο πλάνο.
Η ουσιαστική της επιστροφή έρχεται στα μέσα της δεκαετίας του ’80. Στο σπίτι της στο Κεντ στήνει το στούντιό της, έναν χώρο που μέχρι σήμερα παραμένει το επίκεντρο της πρακτικής της. Εκεί, μακριά από τον θόρυβο της λονδρέζικης καλλιτεχνικής σκηνής, αρχίζει να διαμορφώνει τη γλώσσα που σήμερα αναγνωρίζουμε αμέσως ως δική της: μεγάλες επιφάνειες, επίπεδα χρώματα, μορφές που ισορροπούν ανάμεσα στο παιδικό σχέδιο και την αφαίρεση.
Το σημείο καμπής έρχεται με το Room Project (2002–3), τη σειρά που της χάρισε την πρώτη ουσιαστική κριτική αναγνώριση. Σε αυτά τα έργα, ο εσωτερικός χώρος μετατρέπεται σε σκηνή όπου συνυπάρχουν γάτες, χάρτινες κούκλες, Ολυμπιακοί κολυμβητές, ακόμη και η ίδια η καλλιτέχνιδα με την αγαπημένη της καρό φούστα.
Rose Wylie Study for Red Twink, 2002 Graphite and coloured pencil on paper. 31 × 42.5 cm (overall). Courtesy the artist and David Zwirner. © Rose Wylie. Courtesy the artist and David Zwirner. Photo: Jack Hems
Rose Wylie HAND, Drawing as Central, 2022 Oil on canvas. 184 × 402 cm (overall). Stedelijk Museum voor Actuele Kunst, Ghent. © Rose Wylie. Courtesy the artist and David Zwirner. Photo: Eva Herzog
Rose Wylie Pink Skater (Will I Win, Will I Win), 2015 Oil on canvas. 208 × 329 cm (overall). Courtesy private collection and JARILAGER Gallery. Photograph courtesy Jari Lager. Photo: Soon-Hak Kwon. © Rose Wylie
Από τις εσωτερικές σκηνές του Room Project, η Wylie στρέφεται σε ένα ακόμη πιο ανοιχτό πεδίο αναφορών. Εφημερίδες, διαδικτυακές εικόνες, φωτογραφίες διασημοτήτων, αρχαιολογικά ευρήματα, στιγμιότυπα της καθημερινότητας, όλα μετατρέπονται σε ζωγραφική ύλη. Δεν την ενδιαφέρει τόσο η ιστορία πίσω από την εικόνα όσο η οπτική της ένταση. Ένα κόκκινο φόρεμα στο κόκκινο χαλί, μια παγωμένη κίνηση ενός αθλητή, ένα αντικείμενο από μια αρχαία πολιτισμική ανασκαφή.
Οι μορφές της συχνά συνοδεύονται από λέξεις, γραμμένες πάνω στον καμβά. Η γλώσσα γίνεται εικόνα επίπεδη, χειρόγραφη, σχεδόν παιδική, ενσωματωμένη στη σύνθεση. Το αποτέλεσμα είναι ένας κόσμος όπου η υψηλή και η λαϊκή κουλτούρα συνυπάρχουν χωρίς ιεραρχίες.
Ιδιαίτερη θέση σε αυτό το σύμπαν κατέχει ο κινηματογράφος. Η σειρά Film Notes αποκαλύπτει τη βαθιά της εμμονή με τη δύναμη του καρέ. Η Wylie γοητεύεται από τον τρόπο που η κάμερα μπορεί να αλλάζει γωνία, να απομονώνει μια λεπτομέρεια, να μετατρέπει μια σκηνή σε διαδοχικές οπτικές εκδοχές. Ένα στιγμιότυπο από το Kill Bill ή το Natural Born Killers διασπάται, μεγεθύνεται, επανεμφανίζεται μέσα από ένα διαφορετικό βλέμμα.
Rose Wylie Kill Bill (Film Notes), 2007 Oil on canvas. 180 × 308 cm (overall). Courtesy private collection and JARILAGER Gallery. Photograph courtesy Jari Lager. Photo: Soon-Hak Kwon. © Rose Wylie
Rose Wylie Bird, Lemur and Elephant, 2016 Oil on canvas. 183 × 499 cm (overall). Courtesy private collection and JARILAGER Gallery. Photograph courtesy Jari Lager. Photo: Soon-Hak Kwon. © Rose Wylie
Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τις γυναικείες φιγούρες που επανέρχονται στους πίνακές της – από ιστορικά πρόσωπα μέχρι σταρ του Χόλιγουντ: από την Ελισάβετ Α΄ μέχρι τη Nicole Kidman, τη Marilyn Monroe, τη Serena Williams ή τη Χιονάτη. Στα μάτια της δεν πρόκειται για σύμβολα κύρους ή εξουσίας αλλά για εικόνες που την έλκουν. «Δεν ζωγραφίζω βασιλιάδες και βασίλισσες λόγω της θέσης τους, αλλά επειδή μου αρέσουν τα ρούχα τους», έχει πει.
Η έκθεση The Picture Comes First παρακολουθεί τη δημιουργική της διαδρομή χωρίς πρόθεση να την τακτοποιήσει χρονικά. Απλώνει μπροστά στον θεατή ένα σύμπαν εικόνων όπου το παρελθόν και το παρόν συνυπάρχουν. Οι βομβαρδισμοί του παιδικού της Λονδίνου, οι γάτες στο σπίτι της στο Κεντ, τα καρέ από το σινεμά, οι φιγούρες του κόκκινου χαλιού, όλα βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο.
Στα 90 της και πλέον, η Rose Wylie συνεχίζει επιβεβαιώνοντας τη διαρκή περιέργεια που καθόρισε αρχικά το βλέμμα της: τολμηρό, παιχνιδιάρικο και βαθιά ελεύθερο. Δεν θα πρέπει να μιλάμε με όρους όπως «δεύτερη ευκαιρία» αλλά μάλλον για μια ωριμότητα που αρνήθηκε να υποταχθεί στο άγχος της πρόωρης επιτυχίας. Και όταν η αναγνώριση ήρθε, ήταν αποτέλεσμα επιμονής αλλά και αδιαμφισβήτητου ταλέντου.
Rose Wylie, The Picture Comes First – Από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 19 Απριλίου 2026 | Royal Academy of Arts, Λονδίνο
The post Rose Wylie στην Royal Academy of Arts: Στα 90 της η μεγαλύτερη έκθεση της καριέρας της “The Picture Comes First” appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα