Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί νέα δεδομένα για την παγκόσμια οικονομία, με πιθανές επιπτώσεις στις ενεργειακές αγορές, στον πληθωρισμό και στη διεθνή ανάπτυξη. Σε ανάλυσή της, η Alpha Bank επισημαίνει ότι οι εξελίξεις μετά την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν προστίθενται σε μια σειρά διαταραχών που ήδη επιβαρύνουν το διεθνές οικονομικό περιβάλλον, αυξάνοντας την αβεβαιότητα και τις πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Παρά το περιβάλλον αυτό, η ελληνική οικονομία εμφανίζει ανθεκτικότητα, με ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση της Alpha Bank, η έκταση των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διάρκεια των συγκρούσεων, την ένταση των διαταραχών στην αγορά ενέργειας και τη γεωγραφική επέκταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η γεωπολιτική κρίση και οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες
Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή έρχονται να προστεθούν στις αναταράξεις που έχουν προκαλέσει τα τελευταία χρόνια η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι μεταβολές στη δασμολογική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών. Η συσσώρευση αυτών των γεγονότων δημιουργεί ισχυρές πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξάνει το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης φορτίων.
Οι διαταραχές στις θαλάσσιες εμπορικές οδούς και η αύξηση των ασφαλίστρων κινδύνου οδηγούν σε υψηλότερα ναύλα, ενώ παράλληλα ενισχύονται οι ανοδικές πιέσεις στις τιμές ενέργειας. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ανάλυση της Alpha Bank, μπορεί να οδηγήσει σε αναζωπύρωση του πληθωρισμού διεθνώς.
Ανθεκτικότητα της ελληνικής οικονομίας
Παρά το ασταθές διεθνές περιβάλλον, η ελληνική οικονομία διατηρεί θετική δυναμική. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που επικαλείται η Alpha Bank, ο ρυθμός ανάπτυξης το τέταρτο τρίμηνο διαμορφώθηκε στο 2,4% σε ετήσια βάση, ενώ για το σύνολο του έτους το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1%, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαμορφώθηκε στο 1,5%.
Η επίδοση αυτή αποδίδεται στη δημοσιονομική σταθερότητα και στα πρωτογενή πλεονάσματα των τελευταίων ετών, τα οποία δημιουργούν δημοσιονομικό χώρο για την αντιμετώπιση πιθανών οικονομικών πιέσεων.
Ενεργειακή εξάρτηση και πληθωριστικές πιέσεις
Η Ελλάδα δεν εισάγει πετρέλαιο ή φυσικό αέριο από το Ιράν. Ωστόσο, παραμένει ευάλωτη στις αυξήσεις των διεθνών τιμών ενέργειας, καθώς αποτελεί καθαρό εισαγωγέα ενεργειακών προϊόντων.
Με βάση τα στοιχεία του 2024, οι εισαγωγές φυσικού αερίου προήλθαν κυρίως από τη Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ πάνω από το 60% των εισαγωγών πετρελαίου προήλθε από το Ιράκ, το Καζακστάν και τη Λιβύη. Παράλληλα, το πετρέλαιο, τα παράγωγά του και το φυσικό αέριο καλύπτουν το 61% της τελικής ενεργειακής κατανάλωσης στη χώρα, ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ενεργειακή αυτή εξάρτηση σημαίνει ότι οποιαδήποτε σημαντική αύξηση των διεθνών τιμών ενέργειας μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον πληθωρισμό και το κόστος παραγωγής.
Ο ρόλος του τουρισμού στην ελληνική οικονομία
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα μπορεί να επηρεάσει και τον τουρισμό, έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Η άμεση συμβολή των υπηρεσιών παροχής καταλύματος και εστίασης στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία είναι από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε περίπτωση παρατεταμένης έντασης στην περιοχή της Μεσογείου, ενδέχεται να επηρεαστούν οι ταξιδιωτικές ροές προς την Ελλάδα, ιδιαίτερα στον τομέα της κρουαζιέρας. Ωστόσο, εάν η σύγκρουση περιοριστεί γεωγραφικά στη Μέση Ανατολή, ο ελληνικός τουρισμός θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση του έναντι ανταγωνιστικών προορισμών.
Επενδύσεις και Ταμείο Ανάκαμψης
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας αφορά τις επενδύσεις. Η αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα και το υψηλό ενεργειακό κόστος ενδέχεται να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις επενδυτικών σχεδίων.
Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς το 2026 αποτελεί το τελευταίο έτος υλοποίησης του προγράμματος Next Generation EU και απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει τους στόχους και τα ορόσημα των εθνικών τους σχεδίων μέχρι το τέλος Αυγούστου, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.
Παρά τις προκλήσεις, οι επενδύσεις αποτέλεσαν βασικό μοχλό ανάπτυξης το 2025. Η αύξησή τους έφθασε το 8,9%, με ιδιαίτερα έντονη άνοδο στις επενδύσεις κατοικιών, μεταφορικού εξοπλισμού και κατασκευών.
Οι διεθνείς ενεργειακές αγορές και ο ρόλος των Στενών του Ορμούζ
Η σύγκρουση επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο σημείο διέλευσης του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας, καθώς από εκεί διακινούνται περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως, δηλαδή περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης.
Επιπλέον, μέσω της ίδιας διαδρομής πραγματοποιείται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία αυτής της θαλάσσιας οδού μπορεί να οδηγήσει σε άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας και σε ευρύτερες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Επιπτώσεις στις αγορές και στον πληθωρισμό
Οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν ήδη προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις χρηματοοικονομικές αγορές. Μετά το ξέσπασμα της σύγκρουσης, οι χρηματιστηριακοί δείκτες στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη παρουσίασαν σημαντική μεταβλητότητα, ενώ παράλληλα σημειώθηκε άνοδος στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, μια αύξηση των τιμών πετρελαίου κατά 10% μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού κατά περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες στην ευρωζώνη βραχυπρόθεσμα. Παράλληλα, ενδέχεται να μειώσει το πραγματικό ΑΕΠ της ευρωζώνης κατά 0,1 έως 0,2 ποσοστιαίες μονάδες σε ορίζοντα δύο ετών.
Η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης
Η κρίση στη Μέση Ανατολή αναδεικνύει τη διαρκή ευπάθεια της Ευρώπης σε γεωπολιτικούς κραδασμούς. Παρά τη μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία, η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να βασίζεται σε εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα που διακινούνται μέσω ασταθών διεθνών αγορών.
Η μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την προστασία των ευρωπαϊκών οικονομιών από μελλοντικές κρίσεις.
Πηγή: Alpha Bank Economic Research, «Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων», 12 Μαρτίου 2026.
The post Alpha Bank: Πώς η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να επηρεάσει και τον ελληνικό τουρισμό appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα