του Νικόλαου Σαρούκου (*)
Πριν λίγες ημέρες, μιλούσα με μία ξενοδόχο, από εκείνες που δεν εμφανίζονται στα πάνελ, δεν κυνηγούν δημοσιότητα, αλλά απεναντίας επενδύουν καθημερινά στη λειτουργία της επιχείρησής τους, ανοίγοντας την πόρτα κάθε πρωί με την ίδια αγωνία: τι θα φέρει η τούτη εδώ η μέρα. «Είμαι γεμάτη», μου είπε, και πριν προλάβω να απαντήσω, συμπλήρωσε με μια παύση που έλεγε περισσότερα από τις λέξεις: «αλλά πρώτη φορά φοβάμαι τόσο πολύ το καλοκαίρι». Και κάπου εκεί γίνεται σαφές ότι, αν μέχρι πρόσφατα συζητούσαμε για την αλαζονεία του “ξενοδόχου που τα ξέρει όλα”, σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε κάτι πολύ πιο σύνθετο, δηλαδή στον επαγγελματία που αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί δεν ελέγχεται πια.
Τα ρεκόρ που δημιουργούν ψευδαίσθηση ασφάλειας
Ο ελληνικός τουρισμός διαφαίνεται πως συνεχίζει να κινείται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με τις αφίξεις να προσεγγίζουν ή και να ξεπερνούν τα 35–37 εκατομμύρια επισκέπτες και τα έσοδα να κινούνται πάνω από τα 20 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη θέση της χώρας ως ενός από τους πιο δυναμικούς προορισμούς της Μεσογείου, αλλά και της Υφηλίου. Ωστόσο, πίσω από αυτή την εντυπωσιακή εικόνα διαμορφώνεται σταδιακά μια διαφορετική πραγματικότητα, η οποία δεν αποτυπώνεται εύκολα στους δείκτες, αλλά γίνεται ολοένα και πιο αισθητή στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων, καθώς η αίσθηση της επιτυχίας λειτουργεί καθησυχαστικά, την ίδια στιγμή που οι βασικές ισορροπίες αρχίζουν να μεταβάλλονται.
Το κόστος ανεβαίνει πιο γρήγορα από τα έσοδα
Η μέχρι πρότινος απλή εξίσωση «περισσότεροι πελάτες σημαίνουν περισσότερα έσοδα» παύει να ισχύει, καθώς το κόστος αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό από τις τιμές, οδηγώντας σε συμπίεση περιθωρίων που σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται οριακή. Η ενέργεια, οι προμήθειες, οι μισθοί και το χρηματοοικονομικό κόστος κινούνται ανοδικά, ενώ το συνολικό λειτουργικό βάρος για πολλές ξενοδοχειακές επιχειρήσεις έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με το ενεργειακό κόστος να παραμένει έως και 20%–30% υψηλότερο σε σχέση με την προ πανδημίας περίοδο και το συνολικό λειτουργικό κόστος να εμφανίζει αύξηση της τάξης του 15%–25%.
Η ενεργειακή κρίση επιστρέφει από τη Μέση Ανατολή (μα και βέβαια…)
Η ένταση στη Μέση Ανατολή και οι αναταράξεις στη διεθνή αγορά ενέργειας επαναφέρουν με ένταση έναν παράγοντα που πολλοί θεωρούσαν ότι είχε σταθεροποιηθεί, καθώς περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου διέρχεται από κρίσιμα σημεία όπως τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε διαταραχή μεταφράζεται άμεσα σε αυξήσεις τιμών. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια, αυτό δημιουργεί ένα πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα, επηρεάζοντας το σύνολο της τουριστικής αλυσίδας.
Καύσιμα και μεταφορές: το πρώτο φίλτρο του τουρίστα
Η άνοδος των τιμών των καυσίμων επηρεάζει άμεσα το κόστος μετακίνησης, το οποίο αποτελεί το πρώτο και καθοριστικό στάδιο στη λήψη απόφασης ενός ταξιδιού, καθώς οι αυξήσεις στο jet fuel οδηγούν σε ακριβότερα αεροπορικά εισιτήρια, ενώ αντίστοιχες πιέσεις καταγράφονται και στην ακτοπλοΐα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το κόστος μεταφοράς μπορεί να αυξηθεί κατά 10% ή και περισσότερο, γεγονός που σημαίνει ότι ο προορισμός γίνεται ακριβότερος πριν καν ο επισκέπτης φτάσει σε αυτόν, επηρεάζοντας την ανταγωνιστικότητα της χώρας.
Ο πληθωρισμός αλλάζει τη συμπεριφορά του ταξιδιώτη
Η νέα ενεργειακή πίεση επαναφέρει πληθωριστικές τάσεις, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τη συμπεριφορά των ταξιδιωτών, καθώς η αγοραστική δύναμη περιορίζεται και οι επιλογές γίνονται πιο προσεκτικές. Παρατηρείται ήδη μια μετατόπιση προς μικρότερες διάρκειες διαμονής, μεγαλύτερη ευαισθησία στις τιμές και αναζήτηση πιο οικονομικών επιλογών, γεγονός που επηρεάζει τη συνολική δαπάνη και τη δομή της ζήτησης.
Το γεωπολιτικό ρίσκο και η “ψυχολογία” της αγοράς
Πέρα από τα μετρήσιμα μεγέθη, υπάρχει και ένας παράγοντας που δεν αποτυπώνεται εύκολα αλλά επηρεάζει καθοριστικά τον τουρισμό: η αίσθηση ασφάλειας. Η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου επηρεάζεται επικοινωνιακά από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας μια εύθραυστη ισορροπία, καθώς ακόμη και αν η Ελλάδα ωφελείται βραχυπρόθεσμα από ανακατανομή της ζήτησης, η συνολική εικόνα της περιοχής γίνεται πιο ασταθής.
Πληρότητα χωρίς κερδοφορία: η νέα κανονικότητα
Το αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι η διαμόρφωση μιας νέας πραγματικότητας, όπου οι υψηλές πληρότητες συνυπάρχουν με συμπιεσμένα περιθώρια κέρδους, ενώ η αύξηση των τιμών κατά 5%–8% που ήδη συζητείται στην αγορά δεν αποτελεί στρατηγική επιλογή, αλλά αναγκαστική προσαρμογή, εντείνοντας το δίλημμα μεταξύ ανταγωνιστικότητας και βιωσιμότητας.
Η αβεβαιότητα ως νέος “παίκτης”
Ο πιο κρίσιμος παράγοντας, ωστόσο, είναι η αβεβαιότητα, καθώς σε έναν κλάδο όπου ο σχεδιασμός γίνεται μήνες πριν, η αδυναμία πρόβλεψης λειτουργεί αποσταθεροποιητικά, επηρεάζοντας τόσο τις επενδύσεις όσο και τη στρατηγική των επιχειρήσεων. Αν η ενεργειακή πίεση διατηρηθεί, οι επιπτώσεις δεν θα είναι προσωρινές αλλά δομικές.
Μια προσωπική παρατήρηση από την αγορά
Τα τελευταία χρόνια, μέσα από συζητήσεις με δεκάδες ξενοδόχους σε διαφορετικούς προορισμούς, διαπιστώνω μια αλλαγή που δεν αποτυπώνεται σε κανένα report, καθώς εκεί που παλαιότερα η συζήτηση ξεκινούσε από την ανάπτυξη, σήμερα ξεκινά από το κόστος και καταλήγει στον κίνδυνο, με ακόμη και επιχειρήσεις που εμφανίζουν υψηλές πληρότητες να είναι πιο συγκρατημένες στις εκτιμήσεις τους, σαν να προεξοφλούν ότι κάτι στο περιβάλλον έχει αλλάξει και δεν είναι προσωρινό.
Το πραγματικό ερώτημα πίσω από τα ρεκόρ
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν ο ελληνικός τουρισμός θα καταγράψει ένα ακόμη ρεκόρ, καθώς αυτό παραμένει πιθανό, αλλά ποιο είναι το πραγματικό κόστος αυτής της επιτυχίας, καθώς όταν τα έσοδα αυξάνονται αλλά το κόστος αυξάνεται ακόμη περισσότερο και το περιβάλλον γίνεται πιο ασταθές, τότε το ρεκόρ παύει να αποτελεί από μόνο του ένδειξη υγείας.
Επίλογος: ο φόβος πίσω από την επιτυχία
Επιστρέφοντας στον ξενοδόχο, γίνεται σαφές ότι ο φόβος του δεν σχετίζεται με την πληρότητα ή τον ανταγωνισμό, αλλά με την αδυναμία ελέγχου των παραγόντων που καθορίζουν τη λειτουργία του, καθώς για πρώτη φορά μετά από χρόνια ο ελληνικός τουρισμός δεν απειλείται από την έλλειψη ζήτησης, αλλά από μια επιτυχία που εξελίσσεται μέσα σε ένα ασταθές και απρόβλεπτο περιβάλλον.
Και αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη πρόκληση, γιατί δεν εκδηλώνεται με μια απότομη κρίση, αλλά με μια σταδιακή μεταβολή, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου το σύστημα θα συνεχίζει να παράγει ρεκόρ, την ίδια στιγμή που θα έχει αρχίσει να χάνει την ισορροπία του.
Και κάπως έτσι, ο ξενοδόχος γεμίζει, δουλεύει, ανησυχεί και… ελπίζει.
Γιατί τελικά, στον ελληνικό τουρισμό, το μόνο που παραμένει all inclusive είναι το άγχος.
(*) Ο κ. Νικόλαος Σαρούκος είναι προϊστάμενος Ελέγχου, Επιθεωρήσεων και Τουριστικής Ανάπτυξης Θεσσαλίας
Υπουργείο Τουρισμού
Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Θεσσαλίας
Πανταζή Βασσάνη 9
Βόλος 38333
www.mintour.gr
saroukos_n@mintour.gr
Τηλ. (+30) 2421023500 (εσωτ. 16)
Κιν. / Mob. : +30 6979471653
The post Ο Ξενοδόχος που γεμίζει… αλλά δεν κερδίζει (και αρχίζει – δικαίως – να φοβάται) appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα