02/04/2026 10:09 μμ.
Άρθρο της Κλαδικής Ένωσης Εκπαιδευτικών της Φ.Ε.ΑΝ, που περιλαμβάνεται στο 6ο τεύχος του δελτίου πληροφόρησης «Εργατική Υπόθεση».
Ο χώρος της ιδιωτικής εκπαίδευσης, από ιδιωτικά σχολεία μέχρι φροντιστήρια, ωδεία, κέντρα μελέτης και δομές ειδικής αγωγής, απασχολεί χιλιάδες εργαζομένων σε μια μεγάλη ποικιλία ειδικοτήτων. Παράλληλα όμως είναι ένας χώρος έντονα κατακερματισμένος. Υπάρχουν εκατοντάδες μικρές και μεγάλες εκπαιδευτικές επιχειρήσεις, συχνά με μικρό αριθμό προσωπικού και με εργαζόμενους που αλλάζουν συνεχώς χώρο εργασίας. Στον κλάδο λαμβάνουν χώρα κάθε λογής παραβιάσεις του εργατικού δικαίου, σε μεγάλο βαθμό λόγω της χρόνιας απουσίας Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις ιδιωτικής εκπαίδευσης αξιοποιούν στο έπακρο αυτή την κατάσταση, με σκοπό να αυξάνουν τα κέρδη τους εις βάρος των εργαζομένων. Η επισφάλεια που χαρακτηρίζει τον κλάδο οδηγεί πολλούς εργαζόμενους σε μια διαρκή «περιπλάνηση» από φροντιστήριο σε φροντιστήριο, από ωδείο σε ωδείο και από σχολείο σε σχολείο. Όσοι έχουν ζήσει αυτή την εμπειρία, ξέρουν καλά μια φράση που ακούγεται συνεχώς: «παντού έτσι είναι».
Και δυστυχώς το πρόσημο αυτής της φράσης είναι ξεκάθαρα αρνητικό για τους εργαζόμενους στην ιδιωτική εκπαίδευση. Οι «άγραφοι νόμοι» της εργασίας στην ιδιωτική εκπαίδευση είναι σαφείς. Πίσω από τη βιτρίνα της «ποιοτικής εκπαίδευσης», του «παιδαγωγικού έργου» και της «καλλιέργειας αξιών», κρύβε ται μια πραγματικότητα γεμάτη εργοδοτική αυθαιρεσία. Η γνώση μετατρέπεται σε εμπόρευμα και αυτό επηρεάζει τόσο τους εκπαιδευτικούς όσο και τους μαθητές. Η ιδιωτική εκπαίδευση αποτελεί εκ φύσεως ένα πεδίο επιχειρηματικής δραστηριότητας, όπου οι μαθητές και οι γονείς συνιστούν στην πραγματικότητα τους «πελάτες» που αγοράζουν υπηρεσίες και οι εκπαιδευτικοί το ευέλικτο εργατικό δυναμικό που μπορεί να πιέζεται, να αντικαθίσταται και να ανακυκλώνε ται κάθε χρόνο. Συμβάσεις ορισμένου χρόνου και διαρκής αβεβαιότητα για το αν θα υπάρξει επαναπρόσληψη, χαμηλοί μισθοί και ωρομίσθια που δεν ανταποκρίνονται ούτε στις σπουδές ούτε στην ευθύνη της εργασίας, υποασφάλι ση, απλήρωτες υπερωρίες, συμμετοχή σε δραστηριότητες εκτός ωραρίου χωρίς καμία αμοιβή, αρμοδιότητες πέραν του αντικειμένου τους και πίεση για να «βγουν» οι ανάγκες του σχολείου ή του φροντιστηρίου. Η «ποιότητα των υπηρεσιών» φυσικά θυσιάζεται για χάρη της ποσότητας της προσφοράς υπηρεσιών με 5 κριτήριο πάντα το κέρδος, με την εντατικοποίηση και το ξεζούμισμα των εργαζόμενων-πασπαρ τού που τρέχουν να καλύψουν τα διάφορα πόστα να είναι μια φυσική πραγματικότητα. Η δυσαναλογία μαθητών/ωφελούμενων σε δομές όπως ιδιωτικά νηπιαγωγεία, κέντρα διημέρευ σης και δημιουργικής απασχόλησης για άτομα με αναπηρία κ.λ.π. είναι εμφανής, με αποτέλε σμα να διαταράσσεται η εύρυθμη λειτουργία και η ροή της διδασκαλίας/παρέμβασης, οι διδασκόμενοι να έχουν ελλείψεις στην καλύτερη περίπτωση και οι διδάσκοντες να βρίσκονται σε ένα μόνιμο και καθημερινό burnout.
Όλα αυτά ενώ θεωρείται αυτονόητο ότι ο/η εκπαιδευτικός θα κάνει πολύ περισσότερα από αυτά που πληρώνεται και συνήθως εκτός ωραρίου, όπως: ενημερώσεις γονέων, επιτηρήσεις, εκδηλώσεις, opendays, διορθώσεις, διαγωνισμούς και μια σειρά από δραστηριότητες που παρουσιάζονται ως «μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας», από γραμματειακές εργασίες μέχρι και διοικητικά καθήκοντα. Στην πραγματικότητα όλα αυτά εξυπηρετούν κυρίως την εικόνα και την κερδοφορία της επιχείρησης, η οποία ξεζουμίζει τους εκπαιδευτικούς αμείβοντας τους ψίχουλα. Ταυτόχρονα ο διορισμός των εκπαιδευτικών στον δημόσιο τομέα καθίσταται ολοένα και δυσκολότερος, καθώς η δημόσια εκπαίδευση σκοπίμως απαξιώνεται από το κράτος, μέσω της υποστελέχωσης και της υποχρηματοδότησης των δημόσιων σχολείων, οδηγώντας στην συγκέντρωση ενός τεράστιου εργατικού δυναμικού αδιόριστων εκπαιδευτικών που γίνεται φθηνή λεία στα χέρια των ιδιωτών επιχειρηματιών της εκπαίδευσης.
Η απουσία κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας αφήνει το πεδίο ελεύθερο στους ιδιοκτήτες-εργοδότες να καθορίζουν αυθαίρετα τους όρους εργασίας. Έτσι, οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι, ενώ το κόστος ζωής αυξάνεται συνεχώς. Κι ούτε κουβέντα για προσαυξήσεις, ενώ τα τελευταία χρόνια ο πληθωρισμός και η ακρίβεια σε βασικά αγαθά, ενοίκια και ενέργεια ολοένα και ανεβαί νουν. Ταυτόχρονα, οι ολιγόμηνες συμβάσεις σημαίνουν ότι χιλιάδες εργαζόμενοι μένουν χωρίς εισόδημα για κάμποσους μήνες τον χρό νο, καταλήγοντας να επιβιώνουν στην καλύτερη με ένα επίδομα ανεργίας που δεν καλύπτει ούτε τα βασικά έξοδα διαβίωσης. Παρόμοια είναι η κατάσταση και στον χώρο της ειδικής αγωγής, όπου πολλοί εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν υπερβολικό φόρτο εργασίας, χαμηλές αποδο χές, μη καταβολή υπερωριών, έλλειψη κατάλληλων μέτρων υγιεινής και ασφάλειας στις δομές, καθώς και υποστελέχωση που οδηγεί σε συνακόλουθη αύξηση των αρμοδιοτήτων.
Παράλληλα σε όλο τον κλάδο καταγγέλλονται πιέσεις και εκβιασμοί προς εργαζόμενους που διεκδικούν τα δικαιώ ματά τους ή συμμετέχουν σε απεργιακές κινητοποιήσεις. Και βέβαια πολλές από αυτές τις συνθήκες έχουν παρουσιαστεί ως φυσιολογικές και μη αναστρέψιμες, αφού «έτσι λειτουργεί ο χώρος», αφού «σε όλα τα φροντιστήρια έτσι γίνεται», αφού «αν δεν σου αρέσει, υπάρχουν άλλοι να πάρουν τη θέση σου». Αλλά δεν είναι καθόλου αυτονόητο ότι θα δεχτούμε να δουλεύουμε απλήρωτες υπερωρίες, να κάνουμε δραστηριότητες εκτός ωραρίου χωρίς αμοιβή, να ζούμε κάθε χρόνο με την αβεβαιότητα της επαναπρόσληψης, να πληρωνόμαστε μισθούς που δεν καλύπτουν ούτε τα βασικά έξοδα διαβίωσης, και όλα αυτά να είναι σε πλήρη αναντιστοιχία τόσο με τις ώρες εργασίας όσο και με τον κόπο των πολυετών σπουδών που έχουν προηγηθεί. Όλα αυτά είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων επιλογών που εξυπηρετούν τα συμφέροντα των εργοδοτών.
Η πραγματικότητα της ιδιωτικής εκπαί δευσης με τους πολλούς μικρούς χώρους εργασίας και τις διαρκείς αλλαγές προσωπικού κάνει την οργάνωση των εργαζομένων δύσκολη αλλά αναγκαία. Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε δεν είναι ατομικά αλλά κοινά προβλήματα ενός ολόκληρου κλάδου. Το δεύτερο είναι να χτίσουμε σχέσεις συναδελφι κής αλληλεγγύης.
Όσο η γνώση λειτουργεί ως εμπόρευμα και η εκπαίδευση ως αγορά, οι εργασιακές σχέσεις θα διαμορφώνονται με βάση το κέρδος και όχι τις ανάγκες ούτε όσων εργάζονται σε αυτή, ούτε τις ανάγκες των μαθητών. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η σιωπή και η ατομική διαπραγμάτευση δεν θα φέρουν τη λύση. Η απομόνωση των εργαζομένων είναι ακριβώς ο όρος που επιτρέπει στην εργοδοσία να διατηρεί αυτή την κατάσταση. Αντίθετα, η συλλογική οργάνωση των εργαζομένων σε σωματεία αποτελεί τη μόνη πραγματική δύναμη που μπορεί να αμφισβητήσει την εργοδοτική αυθαιρεσία. Οι χώροι εκπαίδευσης λειτουργούν χάρη στην εργασία των εκπαιδευτικών. Χωρίς τους εργαζόμενους δεν μπορεί να λειτουργήσει ούτε μάθημα, ούτε σχολείο, ούτε φροντιστήριο. Αυτή η πραγματικότητα αποτελεί και τη βάση της συλλογικής μας δύναμης. Να μην ανεχτούμε την επιβολή ελαστικών ωραρίων, τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων και τις απλήρωτες υπερωρίες. Διεκδικούμε:
· Αυξήσεις στους μισθούς και καθιέρωση πραγματικών Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.
· Άμεση εφαρμογή ρήτρας αναπροσαρμογής στους μισθούς σύμφωνα με τον πληθωρισμό και πλήρης αποκατάσταση των ελεύθερων διαπραγματεύσεων για τον κατώτατο μισθό.
· Αναπροσαρμογή του κατώτατου ωρομισθίου στα 13,82 ευρώ μικτά και αντίστοιχη ενίσχυση του επιδόματος ανεργίας.
· Καταγραφή και πλήρη αμοιβή όλων των ωρών εργασίας, περιλαμβανομένων επιτηρήσεων και ενημερώσεων γονέων.
· Επαναφορά και νομική κατοχύρωση της κυριακάτικης αργίας. Αποζημίωση για τη συγγραφή σημειώσεων και τη διόρθωση διαγωνισμάτων.
· Νομοθετική κατοχύρωση υπερωριών και υπερεργασίας με βάση εβδομαδιαίο ωράριο 21 ωρών.
· Πλήρης ασφαλιστική προστασία για όλους τους εκπαιδευτικούς, ανεξάρτητα από τον αριθμό συμβάσεων.
· Αναγνώριση των τριετιών για τις 9μηνες συμβάσεις, ενσωματώνοντας την περίοδο 2012–2023 χωρίς απώλειες προϋπηρεσίας.
· Πλήρη προστασία της εργαζόμενης γυναίκας και της μητρότητας, με ουσιαστική εφαρμογή μέσα από τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.
· Διορισμούς και μονιμοποιήσεις των εκπαιδευτικών στον δημόσιο τομέα.
· Μεγάλες αυξήσεις στις συντάξεις, επαναφορά της 13ης και 14ης σύνταξης, ενσωμάτωση της προσωπικής διαφοράς και κατάργηση της εισφοράς αλληλεγγύης.
· Καμία σύνταξη δεν πρέπει να είναι κάτω από το 80% του μισθού. Προσαύξηση των μισθών για κατόχους μεταπτυχιακών και διδακτορικών τίτλων, με 8% ή 12% αντίστοιχα, σύμφωνα με το Ν. 4415/2016.
· Καθολικό επίδομα ανεργίας για όλους τους ανέργους, χωρίς περιορισμούς, στο 80% του μισθού.
· Αυστηρά μέτρα για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας σε κάθε χώρο εργασίας.
· Αύξηση των δημόσιων δαπανών για μισθούς, συντάξεις, υγεία και παιδεία, αντί για στρατιωτικές δαπάνες και κερδοφορία των λίγων.
· Άμεση στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στην ακρίβεια.
· Καμία συμμετοχή της χώρας μας σε πολεμικές αποστολές. Κλείσιμο όλων των στρατιωτικών βάσεων και άμεση επιστροφή των ελληνικών στρατευμάτων από το εξωτερικό. Πλήρης προστασία της πρώτης κατοικίας των λαϊκών οικογενειών, με απαγόρευση πλειστηριασμών και νομική κατοχύρωση.
Καλούμε τις συναδέλφισσες και τους συναδέλφους να οργανωθούν στα σωματεία τους, να στήσουν ανεξάρτητα σωματεία βάσης σε όποιον εργασιακό χώρο είναι δυνατό, ή να ενταχθούν σε ταξικές πρωτοβουλίες κόντρα στις γραφειοκρατικές συνδικαλιστικές ηγεσίες. Καλούμε τις εργαζόμενες και τους εργαζόμενους εκπαιδευτικούς να ενώσουν τις αγωνιστικές τους φωνές στο χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης και να ενισχύσουν την Kλαδική Ένωση Εκπαιδευτικών της Φεντεραλιστικής Ένωσης Αναρχικών για τον κοινό συντονισμό των προσπαθειών. Για να δυναμώσουμε τη συλλογική δράση και την αντίσταση απέναντι στις κρατικο-καπιταλιστικές πολιτικές που εξυπηρετούν και θωρακίζουν τα συμφέροντα του κεφαλαίου και των αφεντικών στην ιδιωτική εκπαίδευση και υπονομεύουν τη ζωή των εργαζόμενων.
Κλαδική Ένωση Εκπαιδευτικών – Φ.Ε.ΑΝ.
Επικοινωνία: fean@riseup.net