05/04/2026 11:42 μμ.
Το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν δεν είναι απλώς ένα κράτος που τυχαίνει να είναι θρησκευτικό. Είναι ένα θεοκρατικό φασιστικό καθεστώς στο οποίο η θρησκεία λειτουργεί ως νόμος, ιδεολογία και πειθαρχική δύναμη. Το τζαμί, το σχολείο, το δικαστήριο, η φυλακή και η αστυνομία αποτελούν ένα συνεχές σύστημα. Το τζαμί δεν είναι ένας ουδέτερος χώρος λατρείας που αιωρείται πάνω από την πολιτική. Είναι ένας υλικός κόμβος εξουσίας: ένας χώρος επιτήρησης, στρατολόγησης, κατήχησης και νομιμοποίησης της βίας
Εγκώμιο στην καταστροφή του κληρικού φασισμού στο Ιράν. Μια αναρχική ανάλυση από το Decolonize Anarchism
Τις τελευταίες ημέρες, καθώς η εξέγερση στο Ιράν συνεχίζει να επεκτείνεται και να ριζοσπαστικοποιείται, έχουν κυκλοφορήσει εικόνες και βίντεο με διαδηλωτές να πυρπολούν τζαμιά, θεσμούς που είναι από καιρό ενσωματωμένοι στον μηχανισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Σχεδόν αμέσως, ένας γνωστός χορός φωνών ακούστηκε από τους δυτικούς φιλελεύθερους κύκλους και από τμήματα της δυτικής αριστεράς. Σχολιαστές που δεν έχουν ζήσει ποτέ υπό κληρικό φασισμό, που δεν έχουν ποτέ ελεγχθεί από περιπολίες ηθικής, και των οποίων τα σώματα δεν έχουν ποτέ ρυθμιστεί από θρησκευτικά διατάγματα, έσπευσαν να χαρακτηρίσουν αυτές τις πράξεις ισλαμοφοβικές.
Αυτή η αντίδραση δεν προκύπτει από το πουθενά. Αντανακλά ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στο οποίο η Δύση αρνείται να αναγνωρίσει τους μη δυτικούς λαούς ως πολιτικά υποκείμενα ικανά να καθορίσουν τον δικό τους αγώνα. Αντί να αναρωτηθούν ποιες υλικές συνθήκες παράγουν τέτοιες πράξεις, και αντί να ακούσουν όσους ζουν υπό το καθεστώς, οι δυτικοί παρατηρητές καταφεύγουν στα δικά τους πλαίσια, τις δικές τους ανησυχίες και τα δικά τους φυλετικά σενάρια. Με αυτόν τον τρόπο, θέτουν για άλλη μια φορά στο επίκεντρο τον εαυτό τους, την ενοχή τους, τον λόγο τους και την άνεσή τους, ενώ στερούν από τους Ιρανούς την ιστορική τους ικανότητα δράσης.
Αυτή η καταδίκη δεν είναι καινούργια. Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης της Τζίνα το 2022, όταν οι ιρανές γυναίκες έκαψαν τις μαντίλες τους στους δρόμους, εμφανίστηκαν οι ίδιες κατηγορίες. Οι γυναίκες που αρνούνταν την υποχρεωτική κάλυψη, η οποία αποτελεί έναν από τους πιο οικείους μηχανισμούς κρατικής βίας, παρουσιάστηκαν ως πολιτισμικά αναισθητικές, ως εσωτερικεύουσες τον δυτικό ρατσισμό και ως εμπλεκόμενες σε ισλαμοφοβία. Και στις δύο περιπτώσεις επικράτησε η ίδια λογική. Η ιρανική αντίσταση ήταν αποδεκτή μόνο εφόσον δεν παραβίαζε τα δυτικά ηθικά πλαίσια. Όταν η εξέγερση μετακινήθηκε από την αφαίρεση προς το θεσμό, και όταν μετατοπίστηκε από το συμβολισμό προς την κατάργηση, κηρύχθηκε παράνομη.
Το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν δεν είναι απλώς ένα κράτος που τυχαίνει να είναι θρησκευτικό. Είναι ένα θεοκρατικό φασιστικό καθεστώς στο οποίο η θρησκεία λειτουργεί ως νόμος, ιδεολογία και πειθαρχική δύναμη. Το τζαμί, το σχολείο, το δικαστήριο, η φυλακή και η αστυνομία αποτελούν ένα συνεχές σύστημα. Το τζαμί δεν είναι ένας ουδέτερος χώρος λατρείας που αιωρείται πάνω από την πολιτική. Είναι ένας υλικός κόμβος εξουσίας: ένας χώρος επιτήρησης, στρατολόγησης, κατήχησης και νομιμοποίησης της βίας. Είναι ο τόπος όπου η υπακοή τελετουργείται, η διαφωνία ποινικοποιείται ως αμαρτία και η ιεραρχία φυσικοποιείται ως θεία τάξη. Το τζαμί δεν είναι ξεχωριστό από το καθεστώς· είναι ένα από τα όργανά του. Το να το κάψεις δεν είναι επίθεση στην πίστη· είναι επίθεση στην εξουσία.
Ο δυτικός λόγος δεν μπορεί να το κατανοήσει αυτό, επειδή συγχέει επίμονα την ταυτότητα με την εξουσία. Στη Δύση, το Ισλάμ είναι μια μειονοτική ταυτότητα, που υποβάλλεται σε φυλετικοποίηση, επιτήρηση και υποταγή. Η ισλαμοφοβία στη Δύση είναι θανατηφόρα και αδιαχώριστη από την αυτοκρατορική βία. Αυτή η πραγματικότητα είναι πραγματική. Αλλά το Ιράν δεν είναι η Δύση. Στο Ιράν, το Ισλάμ δεν είναι περιθωριακό, είναι κυρίαρχο. Οι κληρικοί δεν είναι μια διωκόμενη μειονότητα, είναι η άρχουσα τάξη. Η μεταφορά της δυτικής πολιτικής για τις μειονότητες σε ένα θεοκρατικό κράτος δεν είναι αντιρατσισμός. Είναι αναλυτικός αποικιοκρατισμός: η επιβολή ενός εξωτερικού πλαισίου που διαγράφει τις τοπικές σχέσεις κυριαρχίας.
Αυτό που κάνουν οι δυτικοί φιλελεύθεροι, ξανά και ξανά, είναι να ισοπεδώνουν την ιστορία με την ηθική. Αντικαθιστούν την υλική ανάλυση με ατμόσφαιρες. Ρωτούν ποιος αισθάνεται προσβεβλημένος αντί για ποιος κυριαρχείται. Μπερδεύουν την κριτική της εξουσίας με το μίσος της ταυτότητας. Αυτό δεν είναι αλληλεγγύη· είναι γνωστική βία. Είναι η Δύση που επιμένει για άλλη μια φορά ότι οι κατηγορίες της είναι καθολικές, τα τραύματά της κεντρικά, η γλώσσα της αυθεντική, ακόμα και όταν οι άνθρωποι επί τόπου τους λένε, τους φωνάζουν, ότι το πλαίσιο τους δεν ισχύει.
Ο αναρχισμός απορρίπτει αυτή την απλοποίηση. Επιμένει στην ιστορική και υλική ιδιαιτερότητα. Και ιστορικά, όταν η θρησκεία συγχωνεύεται με την κρατική εξουσία, οι άνθρωποι πάντα ανταποκρίνονταν καίγοντας τους θεσμούς της. Κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, οι εκκλησίες λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν όχι επειδή οι μάζες απέρριψαν ξαφνικά την πίστη, αλλά επειδή η Καθολική Εκκλησία λειτουργούσε ως φεουδάρχης και ιδεολογικός βραχίονας της μοναρχίας. Κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, οι αναρχικοί έκαψαν εκκλησίες και μοναστήρια επειδή η Εκκλησία συμμάχησε ανοιχτά με γαιοκτήμονες, στρατηγούς και φασίστες, ευλογώντας τις εκτελέσεις και αγιοποιώντας την αντεπανάσταση. Αυτές οι πράξεις δεν θυμούνται ως θρησκευτικό μίσος. Ερμηνεύονται ως αντικληρική εξέγερση ενάντια στην θεσμική κυριαρχία.
Η κατάργηση δεν είναι συμβολική κριτική. Δεν είναι ρητορική άρνηση. Είναι η καταστροφή των δομών που καθιστούν την ελευθερία αδύνατη. Οι σκλάβοι δεν έγραφαν θέσεις εναντίον των φυτειών· τις έκαψαν. Οι εργάτες δεν κριτικάρανε ευγενικά τα εργοστάσια· τα κατέλαβαν και τα σαμποτάρισαν. Οι γυναίκες δεν ζήτησαν άδεια για να ξεφύγουν από την πατριαρχία· κατέστρεψαν τα σύμβολά της. Όταν οι θεσμοί κυβερνούν τα σώματα με τη βία, όταν επιβάλλουν το φυλετικό απαρτχάιντ, την υποχρεωτική ηθική και τον πολιτικό τρόμο, χάνουν κάθε δικαίωμα να διεκδικούν ιερότητα.
Υπάρχει κάτι βαθιά αποικιοκρατικό στο να βλέπεις τους Ιρανούς να εξεγείρονται ενάντια σε ένα κληρικό καθεστώς και να ανταποκρίνεσαι όχι με περιέργεια ή ταπεινότητα, αλλά με ηθική επίπληξη. Υπάρχει κάτι αισχρό στο να λες σε ανθρώπους που έχουν ζήσει υπό την υποχρεωτική χρήση του χιτζάμπ, την επιβεβλημένη θρησκευτικότητα, τις εκτελέσεις και τη διαρκή παρακολούθηση, ότι η οργή τους πρέπει να εκφράζεται ευγενικά, συμβολικά, με τρόπους που δεν προσβάλλουν τις δυτικές ευαισθησίες. Σαν να πρέπει η επανάσταση να περάσει από εκπαίδευση στη διαφορετικότητα για να θεωρηθεί νόμιμη.
Αυτό που μας εξοργίζει δεν είναι μόνο η παρεξήγηση. Είναι η αίσθηση του δικαιώματος. Η υπόθεση ότι οι Ιρανοί οφείλουν στη Δύση μια εξήγηση, μια μετάφραση, μια επίδειξη αποδεκτής αντίστασης. Η υπόθεση ότι η επανάστασή μας πρέπει να είναι κατανοητή στη γλώσσα των δυτικών ΜΚΟ για να θεωρηθεί προοδευτική. Αυτό είναι ρατσισμός μεταμφιεσμένος σε φροντίδα. Είναι η ίδια παλιά αυτοκρατορική τακτική: να μιλάμε εκ μέρους μας, να επαναπροσδιορίζουμε τον αγώνα μας, να πειθαρχούμε την οργή μας και στη συνέχεια να διεκδικούμε ηθική υπεροχή.
Μην μας κάνετε κήρυγμα για την ισλαμοφοβία, ενώ ο λαός μας εκτελείται στο όνομα του Θεού. Μην μας λέτε να διατηρήσουμε θεσμούς που έχουν χρησιμοποιηθεί για να καταπιέσουν γυναίκες, ΛΟΑΤΚΙ άτομα, εργαζόμενους και εθνοτικές μειονότητες. Μην απαιτείτε να σεβόμαστε τα σύμβολα της ίδιας μας της καταπίεσης, για να νιώθετε πολιτικά άνετα. Αυτή δεν είναι η δική σας επανάσταση. Αυτές δεν είναι οι δικές σας κατηγορίες. Και η άρνησή σας να το καταλάβετε αυτό λέει πολύ περισσότερα για τα όρια της δυτικής αριστερής πολιτικής παρά για εμάς. Δεν καίμε την πίστη, καίμε την εξουσία. Και δεν θα ζητήσουμε συγγνώμη για την κατάλυση των θεσμών που έχουν κάνει τη ζωή μας αβίωτη.
Ζήτω ο επαναστατικός λαός του Ιράν. Ζήτω οι γυναίκες που έκαψαν τα σύμβολα της αιχμαλωσίας τους και αρνήθηκαν την υπακοή. Ζήτω όσοι έβαλαν φωτιά στους θεσμούς που κυβερνούσαν τα σώματα και τις ζωές τους. Ζήτω η εξέγερση ενάντια στον κληρικό φασισμό. Ζήτω η κατάργηση του κράτους, του κλήρου και κάθε μορφής επιβαλλόμενης εξουσίας. Ζήτω όσοι αγωνίζονται χωρίς άδεια. Ζήτω ο λαός που καίει την κυριαρχία για να κάνει τη ζωή δυνατή.
Jin Jîyan Azadî
μετάφραση: Τροχιά στο Άπειρο
πηγή: https://theanarchistlibrary.org/library/decolonize-anarchism-in-praise-of-burning-down-clerical-fascism-in-iran
https://trohia.espivblogs.net/2026/04/05/