Του Χρήστου Ν. Κώνστα
Η αποκαλυπτική συζήτηση της Γερμανίδας Κεντρικής Τραπεζίτη Isabel Schnabel και του έμπειρου Γάλλου οικονομολόγου Olivier Blanchard, στο περιθώριο της εαρινής συνόδου του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον, άνοιξε τον δρόμο για θεαματικές εξελίξεις που σίγουρα θα επηρεάσουν την καθημερινότητα των ευρωπαίων και φυσικά των Ελλήνων.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Για πρώτη φορά, ακούσαμε την συντηρητική Γερμανίδα Κεντρική Τραπεζίτη Isabel Schnabel, να αφήνει ορθάνοικτη την πόρτα για κοινό ευρωπαϊκό χρέος, για τα «καταραμένα» και «απαγορευμένα» Ευρω-ομόλογα.
Σε μια δημόσια συζήτηση που διοργάνωσε το Institute of International Finance (IIF) στην Ουάσιγκτον, η Schnabel δήλωσε χωρίς περιστροφές ότι τώρα είναι «καλός χρόνος» να επαναληφθεί η συζήτηση για κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό επισημαίνοντας ότι είναι «απολύτως λογικό» η ΕΕ να χρηματοδοτεί ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά μέσω κοινής έκδοσης χρέους.
Για όποιον παρακολουθεί την ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική τα τελευταία χρόνια, αυτή η δήλωση ισοδυναμεί με σεισμό.
Τα τελευταία 15 χρόνια, η Γερμανία ήταν ο τοίχος που σταματούσε κάθε τέτοια συζήτηση. Κάθε φορά που χώρες του ευρωπαϊκού Νότου (Ελλάδα, Ιταλία, Γαλλία) πρότειναν κοινή έκδοση ευρωπαϊκών ομολόγων, η γερμανική απάντηση ήταν πάντα η ίδια. ΟΧΙ. Επικαλούνταν πάντα το ίδιο επιχείρημα. Moral hazard, o ηθικός κίνδυνος.
Οι Γερμανοί ανέκαθεν θεωρούσαν ότι αν μια χώρα μπορεί να δανείζεται με την εγγύηση των άλλων, χάνει κάθε κίνητρο να ελέγχει τα δημόσια οικονομικά της.
«Γιατί να συμμαζεύεις τα δημόσια οικονομικά σου, όταν πληρώνει κάποιος άλλος;»
Το 2012, η Άγκελα Μέρκελ είχε πει ρητά ότι όσο ζει, δεν θα υπάρξουν ευρωομόλογα.
Στα χρόνια που ακολούθησαν – χρόνια κρίσης, μνημονίων, περικοπών – αυτή η θέση παρέμεινε ο βράχος πάνω στον οποίο συγκρούονταν όλες οι προτάσεις.
Η Schnabel δεν αρνήθηκε τον «ηθικό κίνδυνο». Έθεσε όμως έναν όρο που τον παρακάμπτει.
ΝΑΙ στα κοινά ευρω-ομόλογα, αλλά μόνο ΑΝ χρηματοδοτούν αγαθά που ωφελούν ολόκληρη την Ευρώπη. Άμυνα, ενεργειακές υποδομές, τεχνολογική αυτονομία.
ΟΧΙ για τη χρηματοδότηση εθνικών ελλειμμάτων, όχι για «κοινωνική πολιτική» με ευρωπαϊκό επίχρισμα.
Αυτή η διάκριση – «ευρωπαϊκά» και όχι «εθνικά» δημόσια αγαθά, φαίνεται τεχνική. Στην πραγματικότητα είναι το κλειδί που ξεκλειδώνει 15 χρόνια πολιτικής αδυναμίας.
Η πρόταση των €5 τρισεκατομμυρίων
Στο ίδιο κλίμα αυτών των ημερών, ο Olivier Blanchard – πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, ένας από τους σημαντικότερους οικονομολόγους του κόσμου – επανέφερε την πρόταση που δημοσίευσε τον Μάιο 2025 μαζί με τον Ángel Ubide του hedge fund Citadel.
Η ιδέα είναι σκόπιμα απλή, ακριβώς για να αποφύγει την κατηγορία ότι πρόκειται για κάλυψη μεταφορών πόρων από τον Βορρά στον Νότο. Ο Blanchard δεν προτείνει την έκδοση νέου χρέους, αλλά μια ανταλλαγή. Ένα μέρος των εθνικών ομολόγων να αντικατασταθούν από κοινά ευρωπαϊκά ομόλογα υψηλής προτεραιότητας, με κάθε χώρα να δεσμεύει ένα τμήμα φορολογικών εσόδων (π.χ έσοδα ΦΠΑ) για την εξυπηρέτησή τους.
Το συνολικό χρέος δεν αυξάνεται. Αναδιαρθρώνεται.
Το σχέδιο προβλέπει ότι το 25% του χρέους κάθε χώρας που αθροιστικά αντιστοιχεί σε περίπου €5 τρισ. να γίνει ευρωπαϊκό.
Η αγορά γερμανικών ομολόγων – ο μοναδικός σήμερα ευρωπαϊκός τίτλος που οι αγορές αντιμετωπίζουν ως πραγματικά ασφαλή – ανέρχεται σε €2,5 τρισ. Την ίδια στιγμή τα αμερικανικά ομόλογα ξεπερνούν τα $30 τρισ.
Αυτή η τεράστια διαφορά μεταξύ των €2,5 τρις της Ευρωπαϊκής αγοράς ομολόγων και των €30 τρις της αμερικανικής, εξηγεί γιατί το ευρώ, παρά τη βαρύτητά του, δεν μπορεί ακόμα να λειτουργήσει ως πραγματικό εναλλακτικό αποθεματικό νόμισμα διεθνώς.
Τα «μπλε» ομόλογα
Τα κοινά ευρωπαϊκά ομόλογα στο σχέδιο Blanchard ονομάζονται «μπλε» και θα φέρουν χαμηλό κόστος δανεισμού ισοδύναμο με την υψηλότερη διεθνή αξιολόγηση. Αποκτούν πρώτη αξίωση επί φορολογικών εσόδων πολλών χωρών ταυτόχρονα, γεγονός που τα καθιστά εξαιρετικά ασφαλή χωρίς να απαιτείται αμοιβαία εγγύηση με την παραδοσιακή έννοια.
Δεν πρόκειται για ομόλογα αλληλεγγύης. Είναι μια νέα χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική.
Γιατί τώρα και όχι το 2015
Τα επιχειρήματα υπέρ των ευρωομολόγων δεν είναι νέα. Νέο είναι το περιβάλλον που τα κάνει επίκαιρα με άλλο τρόπο.
Σε κρίσιμες στιγμές τα τελευταία χρόνια (πανδημία 2020, δασμοί Trump 2025 κλπ) οι επενδυτές πούλησαν αμερικανικά ομόλογα αντί να τα αγοράσουν, ενώ το δολάριο υποχωρούσε. Το «ασφαλές καταφύγιο» των αγορών, έχασε την λάμψη του.
Οι επενδυτές αναζητούν εναλλακτικές ασφαλείς αποταμιευτικές επιλογές, σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Δεν βρίσκουν, γιατί δεν υπάρχει ακόμα.
Μια θεαματική αλλαγή σκηνικού ήρθε με την Γερμανική δημοσιονομική μεταρρύθμιση του 2025, με την κατ’ εξαίρεση άρση του συνταγματικού φρένου χρέους για αμυντικές δαπάνες.
Οι Γερμανοί έσπασαν ένα ταμπού που φαινόταν απαράβατο.
Μια χώρα που αποφάσισε να αυξήσει σημαντικά το δικό της χρέος, για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της εποχής, δεν μπορεί να αντιτάσσεται σε κοινό ευρωπαϊκό χρέος με το ίδιο ηθικό βάρος που είχε στο παρελθόν.
Υπάρχει κάτι ακόμα, που σπάνια διατυπώνεται ευθέως.
Χωρίς ένα ισχυρό, ασφαλές ευρωπαϊκό περιουσιακό στοιχείο σε κλίμακα, η χρηματοδότηση κάθε αμυντικής πρωτοβουλίας θα εξαρτάται πάντα από το δολαριακό χρηματοοικονομικό σύστημα.
Η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία είναι κενή λέξη χωρίς χρηματοοικονομική αυτονομία. Αυτό το αντιλαμβάνεται πλέον και το Βερολίνο.
Η Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν είναι αμέτοχη σε αυτές τις εξελίξεις. Αντιθέτως είναι στο επίκεντρo. Η δημοσιονομική σωφροσύνη των τελευταίων ετών, τα υγιή πλεονάσματα, η πρόωρη αποπληρωμή χρέους, δείχνουν ότι η Ελλάδα πήρε το μάθημα της και τώρα διδάσκει τις άλλες χώρες με την εμπειρία της.
Αν τα ευρωομόλογα εκδοθούν για «ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά», η κατανομή τους θα γίνεται ανταγωνιστικά και όχι γεωγραφικά. Κριτήριο θα είναι η μετρήσιμη ευρωπαϊκή αξία, όχι εθνική εκπροσώπηση.
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, μια χώρα που διαχειρίζεται εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, που βρίσκεται στο σταυροδρόμι ενεργειακών διαδρόμων και ναυτικών οδών, που φιλοξενεί αναβαθμισμένες αμυντικές υποδομές, έχει επιχειρήματα που δεν μπορούσε να παρουσιάσει το 2015.
Τότε ήταν χώρα υπό επιτήρηση που ζητούσε ελάφρυνση χρέους.
Σήμερα είναι μια χώρα στρατηγικής αξίας που διεκδικεί ρόλο.
Αν μέρος του ελληνικού χρέους μετατραπεί σε κοινά ευρωπαϊκά ομόλογα, αποκτά αυτομάτως την υψηλότερη διεθνή αξιολόγηση για εκείνο το τμήμα.
Το υπόλοιπο – αυτό που παραμένει εθνικό – (τα «κόκκινα ομόλογα»), θα αξιολογείται από τις αγορές με βάση τα τρέχοντα θεμελιώδη, που είναι σήμερα σαφώς διαφορετικά από ό,τι ήταν μια δεκαετία πριν.
©ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Στην Ουάσιγκτον συζητούν το μέλλον της Ευρώπης (και της Ελλάδας) appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα