Το έργο «Λεόντιος και Λένα» του Georg Büchner ξεκινά σαν μια ρομαντική φυγή δύο νέων που επαναστατούν απέναντι σε έναν προαποφασισμένο γάμο και μια ζωή ήδη σχεδιασμένη για εκείνους. Όμως πίσω από την ειρωνεία, το χιούμορ και τη σχεδόν ονειρική ατμόσφαιρα του έργου, αναδύονται βαθύτερα ερωτήματα γύρω από την ελευθερία, τη βούληση και τη δυνατότητα του ανθρώπου να ξεφύγει πραγματικά από τη μοίρα του.
Ο πρίγκιπας Λεόντιος και η πριγκίπισσα Λένα εγκαταλείπουν τα βασίλειά τους για να αποφύγουν έναν γάμο που αποφασίστηκε χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Στην προσπάθειά τους να αποδράσουν από αυτό το προκαθορισμένο μέλλον, συναντιούνται τυχαία, ερωτεύονται χωρίς να γνωρίζουν ποιοι πραγματικά είναι και αποφασίζουν να επιστρέψουν, μόνο για να ανακαλύψουν πως τελικά οδηγήθηκαν ακριβώς εκεί από όπου προσπάθησαν να φύγουν. Μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο κωμικό και το υπαρξιακό, όπου η αγάπη μοιάζει άλλοτε αληθινή κι άλλοτε προϊόν της ανάγκης για διαφυγή.
Με αφορμή τη νέα σκηνική προσέγγιση του έργου, ο ηθοποιός Βασίλης Τσαλίκης μας μιλά για τη διαχρονικότητα του Büchner, για την έννοια της ελευθερίας μέσα σε έναν κόσμο προκαθορισμένων ρόλων, αλλά και για το πόσο οι ανθρώπινες επιλογές είναι τελικά δικές μας ή μέρος μιας αόρατης διαδρομής που έχει ήδη χαραχθεί.
Τι ήταν αυτό που σας τράβηξε αρχικά στον «Λεόντιο και Λένα»; Γνωρίζατε το έργο πριν έρθει στα χέρια σας;
Η πρώτη μου επαφή ήταν όταν η Ειρήνη (Λαφαζάνη) μου έδωσε το έργο να το διαβάσω και σίγουρα δεν περίμενα ποτέ ότι θα γελούσα τόσο με ένα κείμενο που γράφτηκε 200 χρόνια πριν, ενώ ταυτόχρονα χρειάστηκε να διαβάσω τρεις και τέσσερις φορές πολλά κομμάτια φιλοσοφικού περιεχομένου που μου φαίνονταν πολύ περίπλοκα.
Ο χαρακτήρας που υποδύεστε ισορροπεί ανάμεσα στο κωμικό και το υπαρξιακό. Συναντιέστε προσωπικά κάπου μαζί του;
Η κωμωδία είναι πολύ πιο ουσιώδης όταν ξεκινάει από το σκοτάδι μέσα μας. Όταν η συνειδητή σου απάντηση προς τη ματαιότητα της ύπαρξης είναι να βγάλεις τη γλώσσα και να κάνεις “μπλρλρλ” προς το σκοτάδι, αυτό για μένα είναι κάτι πολύ συγκινητικό. Και ο Μπύχνερ, όντας μηδενιστής στα 22 του χρόνια, πιστεύω πως αναζητά αυτές τις στιγμές γέλιου, αλήθειας και ουσίας, μέσα στην απελπισία.
Το έργο θέτει ερωτήματα γύρω από την ελευθερία και την προκαθορισμένη μοίρα. Πιστεύετε ότι σήμερα είμαστε πραγματικά ελεύθεροι στις επιλογές μας;
Όσο μεγαλώνω, πιστεύω όλο και περισσότερο στο χάος και στην τυχαιότητα, παρότι είναι πολύ δύσκολο να παραδεχτώ ότι η ζωή μου δεν έχει οριστεί από δικές μου επιλογές. Μα κάθε επιλογή μου προκύπτει από μια επιθυμία μου ή επηρεάζεται από κάποιο βίωμα μου. Αναρωτιέμαι λοιπόν, πόσο από όλο αυτό που έχω χτίσει και ονομάζω “ο εαυτός μου” είναι πραγματικά δικό μου δημιούργημα; Μέσα στους αμέτρητους παράγοντες που μας ορίζουν, υπάρχει μια ευθύνη του ατόμου να συνειδητοποιεί και να πηγαίνει κόντρα στον ίδιο του τον εαυτό, ακολουθώντας κάποιες αξίες. (Κι αυτές οι αξίες, όμως, ποιανού επιλογή ήταν;)
Αυτός ο κύκλος που δεν τελειώνει, με οδηγεί πάντα στο ότι υπάρχουμε μόνο σαν σύνολο, σαν μια αγέλη που μας καθορίζουν στο μεγαλύτερο ποσοστό οι διπλανοί μας, οι προηγούμενοι από μας και η σκέψη των επόμενων που θα έρθουν.
Βασίλης Τσαλίκης, Φωτο: Φοίβη Παπαϊωάννου
Υπάρχει κάτι στο έργο που σας προβλημάτισε;
Για καιρό δεν μας ήταν καθαρό πώς τελειώνει το έργο ο ποιητής και πώς θέλουμε να το τελειώσουμε εμείς. Ο Büchner αναζητά ένα μεγαλύτερο νόημα και φαίνεται να το βρίσκει (αν όντως το βρίσκει) στον έρωτα. Εμείς όμως, σήμερα, μπορούμε να δώσουμε την ίδια αφελή απάντηση;
Πώς θα περιγράφατε τον χαρακτήρα που υποδύεστε στον «Λεόντιο και Λένα» με δικά σας λόγια; Τι τον κινεί πραγματικά;
Ο Βαλέριο είναι ο κλόουν του έργου, ο τρελός του βασιλιά και το ζώο ανάμεσα στους ευγενείς. Πρόθεσή μου είναι να φωνάξω “ξυπνήστε!” και “ζήστε!” σαν το σκυλί που γαβγίζει στο φεγγάρι απ’ το μπαλκόνι.
Πώς δουλέψατε με τη σκηνοθέτιδα Ειρήνη Λαφαζάνη πάνω σε αυτό το υλικό;
Πιστεύω ότι με την Ειρήνη έχουμε κοινό οδηγό το ένστικτό μας. Πολλά πράγματα που προέκυπταν παράλογα και αυθόρμητα ήταν αυτά που εν τέλει έδιναν τις απαντήσεις που ψάχναμε. Επίσης, δώσαμε πολύ προσοχή στην καθαρότητα της κίνησης, με τον Γιάννη Τομάζο, σαν όλα να οδηγούνται από το τι συμβαίνει στα σώματά μας.
Τι πιστεύετε ότι έχει να πει αυτό το έργο σε έναν σύγχρονο θεατή;
Σήμερα, 200 χρόνια μετά τη συγγραφή του έργου, δεν πιστεύω πως έχουμε όλοι βρει νόημα στο ότι γεννιόμαστε, ζούμε και πεθαίνουμε, κι όλα αυτά χωρίς να μας ρωτήσει κανείς τη γνώμη μας (ίσως μόνο για το τελευταίο να έχουμε μια επιλογή). Ούτε και ξέρουμε αν στον έρωτα θα βρούμε αυτό που ψάχνουμε ή θα είναι ένας συμβιβασμός, μια ασχολία για να περάσουν πιο γρήγορα και με καλύτερη παρέα τα χρόνια μας εδώ.
Τι σημαίνει για εσάς «ελευθερία» – εντός και εκτός σκηνής;
Όταν σκέφτομαι ελευθερία, μου έρχεται η εικόνα ενός παιδιού που χορεύει και κάνει βλακείες. Που “άστο, γιατί παιδί είναι, δεν ξέρει”, δεν έχει δηλαδή την επίγνωση άρα και την ευθύνη των πράξεών του. Στην ενήλικη βερσιόν, δηλαδή τώρα που “ξέρουμε” άρα έχουμε την προσωπική μας ευθύνη, η ελευθερία έρχεται μόνο σε στιγμές. Στιγμές που ξεχνιόμαστε, αφήνουμε πίσω τη λογική σκέψη και τον έλεγχο και γινόμαστε για λίγο παιδιά.
Ετοιμάζεστε για την καλοκαιρινή σας συμμετοχή στον χορό της παράστασης Πέρσες στην Επίδαυρο. Πώς νιώθετε για αυτό; Υπάρχει πιστεύετε διαφορετική ενέργεια στο καλοκαιρινό θέατρο;
Σίγουρα η περιοδεία στις διάφορες πόλεις και τα μεγέθη των θεάτρων είναι πολύ διαφορετικό βίωμα. Αλλά νομίζω η δημιουργική διαδικασία έχει τον ίδιο πυρήνα. Δεν έχω και ιδιαίτερη εμπειρία, είναι μόλις η δεύτερή μου καλοκαιρινή παράσταση. Μόλις ξεκινήσαμε με τους Πέρσες, οπότε έχω μόνο έναν πρώιμο ενθουσιασμό και ένα προαίσθημα ότι είναι μια πολύ ωραία ομάδα ανθρώπων.
Αν και βρίσκεστε ακόμη στην αρχή της πορείας σας, τι νιώθετε ότι σας έχει ήδη διαμορφώσει περισσότερο ως ηθοποιό;
Μεγαλύτερη μου έμπνευση και κινητήριος δύναμη είναι κάποιοι άνθρωποι του θεάτρου που έχουν κάνει κάποια βήματα παραπάνω από μένα και μου έδειξαν νέους δρόμους για να ακολουθήσω, τουλάχιστον μέχρι να βρω τον δικό μου.
Πώς προέκυψε η απόφαση να ασχοληθείτε με το θέατρο; Υπήρξε κάποια καθοριστική στιγμή;
Ξεκίνησε τυχαία σαν μια απλή ενασχόληση και σιγά σιγά κατέλαβε τόσο πολύ από τον χρόνο μου και τον χώρο μέσα μου, που δεν μπορούσα παρά να κάνω αυτό. Ίσως μια στιγμή αφετηρίας για μένα να ήταν ο “Οθέλλος” των kursk σε σκηνοθεσία Χάρη Φραγκούλη, λίγο πριν μπω στη σχολή.
Τι αναζητάτε κάθε φορά σε μια νέα συνεργασία;
Ανθρώπους που μπορούμε να εμπιστευτούμε ο ένας τον άλλο.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένας ηθοποιός της δικής σας γενιάς;
Την αβεβαιότητα του αν θα βρω επόμενη δουλειά στον χώρο, από την οποία θα μπορώ να βιοποριστώ. Το ότι για τους περισσότερους εργοδότες και σκηνοθέτες δεν είμαι ισάξιος συνεργάτης. Το επάγγελμα του ηθοποιού που μπαίνει εμπόδιο στην τέχνη του.
Νιώθετε ότι έχετε την ελευθερία να πειραματιστείτε ή υπάρχει πίεση να αποδείξετε πράγματα;
Νομίζω αυτή είναι η πρόκληση σε κάθε νέα συνεργασία, πώς θα αφήσω πίσω αυτή την πίεση και την ανάγκη να αποδείξω ότι είμαι καλός, ότι αξίζω. Αλλά χωρίς εμπιστοσύνη, δεν ξέρω πώς μπορεί να υπάρξει αυτή η ελευθερία. Και θέλει αμφίδρομο κόπο η εμπιστοσύνη.
Info παράστασης:
Λεόντιος και Λένα | 8 Μαΐου – 14 Ιουνίου | Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή στις 21:15 | Θέατρο 104
The post Βασίλης Τσαλίκης: «Η κωμωδία είναι πολύ πιο ουσιώδης όταν ξεκινάει από το σκοτάδι μέσα μας» appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα