ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΘΕΑΝΩΣ ΦΩΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΔΥΠΑ Τ.ΟΕΚ-ΟΕΕ ΓΙΑ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ
Κατά τη συμμετοχή της στην εκδήλωση του ΠΑΝΣΥΠΟ για την ελληνική στεγαστική κρίση, η βουλεύτρια Νότιου Τομέα Αθήνας Θεανώ Φωτίου ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής:
Συμφωνώ με τις διαπιστώσεις του ΠΑΝΣΥΠΟ στα εξής: (1) Το μέγεθος της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα είναι το μεγαλύτερο ολόκληρης της Ευρώπης. (2) Η στεγαστική κρίση δεν είναι παροδική αλλά διαρθρωτική, και η κυβερνητική πολιτική της ΝΔ την παροξύνει. (3) Βασικά αίτια είναι η έλλειψη επαρκούς προσφοράς, η μετατροπή της κατοικίας σε επενδυτικό-τουριστικό προϊόν με αποτέλεσμα να εκτοξεύονται οι τιμές αγοράς κι ενοικίων.
Η συνεισφορά μου στη συζήτηση αφορά τις ιστορικές ιδιαιτερότητες της Ελλάδας σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, εξηγώντας πώς περάσαμε από τη μεγαλύτερη ιδιοκατοίκηση στα τέλη του 20ου αιώνα στη μεγαλύτερη υπερχρέωση νοικοκυριών τον 21ο αιώνα. Η χρεοκοπία της Ελλάδας και τα μνημόνια, σε συνδυασμό με την διαχρονική έλλειψη κοινωνικής κατοικίας που την υποκατέστησαν η αντιπαροχή, η αυθαίρετη δόμηση και αργότερα ο εκτεταμένος τραπεζικός δανεισμός έως το 2009, θεμελίωσαν τη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα που την ενίσχυσε η έλευση της βραχυχρόνιας μίσθωσης μετά το 2018/19.
Η στεγαστική πολιτική των κυβερνήσεων της ΝΔ παροξύνει τη στεγαστική κρίση. Πρόκειται για συνειδητή επιλογή με στόχο να ενισχύσει τράπεζες, funds και μεγαλοεργολάβους, αλλά και τους μεγαλοϊδιοκτήτες που ως γνωστό αποτελούν εκλογική της πελατεία. Πρόκειται για βαθύτατα ταξική επιλογή. Και συνιστά μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής που αποσκοπεί στην αντίστροφη αναδιανομή του πλούτου από τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα στους οικονομικά πανίσχυρους. Γιαυτό η ΝΔ συστηματικά μειώνει το πραγματικό εισόδημα της πλειοψηφίας των πολιτών. Όμως, αυτή η μείωση εντείνει την κρίση ακρίβειας που αλλητροφοδοτείται με τη στεγαστική κρίση δημιουργώντας την κρίση του κόστους διαβίωσης για πάνω από τα 2/3 των πολιτών που δεν μπορούν να βγάλουν τον μήνα.
Συμφωνώ με τον στρατηγικό στόχο του ΠΑΝΣΥΠΟ: “κανένα νοικοκυριό να μην πληρώνει για στέγαση πάνω από το 1/3 του εισοδήματός του”. Για να επιτευχθεί όμως αυτό απαιτείται να μειωθούν οι τιμές των ακινήτων, και να αυξηθούν μισθοί και συντάξεις. Πώς μειώνονται οι τιμές ακινήτων; Με την μαζική αύξηση προσφοράς οικονομικά προσιτής κοινωνικής κατοικίας. Η ΠΑΝΣΥΠΟ προτείνει την παραγωγή 11.600 κατοικιών ετησίως με ανέγερση νέων, με αγορά από ιδιώτες και με μετατροπή δημόσιων κτιρίων σε κατοικίες. Δεν διαφωνώ, αλλά η υλοποίησή τους απαιτεί πολύ χρόνο και πολύ χρήμα. Ενώ οι ανάγκες είναι άμεσες κι επιτακτικές. Γιαυτό προτείνω να αξιοποιήσουμε κατοικίες ιδιωτών, είτε κλειστές είτε ενεργές. Αυτές θα τις παραχωρούν οι ιδιώτες στο δημόσιο για 8-10 χρόνια έναντι ενός ευνοϊκού πακέτου κινήτρων και το δημόσιο θα τις ενοικιάζει με χαμηλό ενοίκιο ανάλογα με τις εκάστοτε κοινωνικές ανάγκες. Έτσι, θα δημιουργηθεί μια Τράπεζα Ενοικιαζόμενης Στέγης που θα μπορεί να προσφέρει οικονομικά προσιτή, κοινωνική κατοικία. Το κρίσιμο στοιχείο εδώ είναι ότι αυτό μπορεί να γίνει πολύ γρήγορα και με σχετικά λίγα χρήματα. Προφανώς στη συνέχεια η Τράπεζα αυτή θα εμπλουτιστεί και με τους τρόπους που προτείνει η ΠΑΝΣΥΠΟ αλλά και με άλλους, όπως πχ να αγοράζει το δημόσιο από τράπεζες και funds κόκκινα δάνεια με υποθηκευμένες κατοικίες.
Ένας δεύτερος τρόπος για να αυξηθεί η προσφορά είναι η πλήρης απαγόρευση της βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου airbnb σε εταιρείες και να επιτρέπεται σε φυσικά πρόσωπα, ένα ανά ΑΦΜ ενήλικα, καθώς και η πλήρης κατάργηση της golden visa για κατοικίες.
Επίσης, απαιτείται νέος πτωχευτικός κώδικας που θα διασφαλίζει την προστασία της κύριας κατοικίας για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Και μέχρι να τον αποκτήσουμε χρειάζεται η απαγόρευση των πλειστηριασμών για τέτοια εισοδήματα, ώστε να πάψει αυτό που ονόμασα “μεγαλύτερη αναδιανομή ακίνητης περιουσίας από την εποχή της Γερμανικής Κατοχής” και η οποία επί ΝΔ, όπως επισημαίνουν και οι μελέτες του ΠΑΝΣΥΠΟ, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Προφανώς, οι προτάσεις μου αντιπαρατίθενται στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές των κυβερνήσεων Μητσοτάκη και δεν δικαιολογούνται αυταπάτες ότι μπορούν να εφαρμοστούν αν δεν πέσει η Δεξιά.
Ακολουθούν οι πλήρεις παρεμβάσεις της Θεανώς Φωτίου στην εκδήλωση του ΠΑΝΣΥΠΟ.
Α’ ΜΕΡΟΣ
Ευχαριστώ για την πρόσκληση στην εκδήλωση του ΠΑΝΣΥΠΟ, που πραγματικά πάντα με εντυπωσιάζει με τις προτάσεις και τις αναλύσεις της για το στεγαστικό ζήτημα.
Λέω εξαρχής ότι συμφωνώ με τις διαπιστώσεις του ΠΑΝΣΥΠΟ στα εξής:
(1) Το μέγεθος της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα είναι το μεγαλύτερο ολόκληρης της Ευρώπης.
(2) Η στεγαστική κρίση δεν είναι παροδική αλλά διαρθρωτική, και η κυβερνητική πολιτική της ΝΔ την παροξύνει.
(3) Βασικά αίτια είναι η έλλειψη επαρκούς προσφοράς, η μετατροπή της κατοικίας σε επενδυτικό-τουριστικό προϊόν με αποτέλεσμα να εκτοξεύονται οι τιμές αγοράς κι ενοικίων.
Η συνεισφορά μου στη συζήτηση αφορά τις ιστορικές ιδιαιτερότητες της Ελλάδας σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, εξηγώντας πώς περάσαμε από τη μεγαλύτερη ιδιοκατοίκηση στα τέλη του 20ου αιώνα στη μεγαλύτερη υπερχρέωση νοικοκυριών τον 21ο αιώνα.
(Α1) Στην Ελλάδα δεν υπήρξε ποτέ δημόσια πολιτική κοινωνικής κατοικίας και μακρόπνοος πολεοδομικός σχεδιασμός. Γιαυτό σήμερα δεν υπάρχει απόθεμα κοινωνικών κατοικιών.
(Α2). Η αντιπαροχή, μοναδική ελληνική πατέντα, μαζί με την αυθαίρετη δόμηση, από τη δεκαετία του 60 και μετά, επιτρέπουν στους πολίτες να αποκτήσουν ιδιόκτητη κατοικία. Μέχρι το 1990 το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα υπερβαίνει το 80%, ποσοστό από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη.
(Α3). Από τη δεκαετία του 1990 οι πολίτες δανείζονται πρώτη φορά μαζικά από τις τράπεζες για κάλυψη στεγαστικών αναγκών.
(Α4). Το 2010 η Ελλάδα χρεοκοπεί. Ακολουθούν δύο καταστροφικά μνημόνια που μέχρι το 2014 οδηγούν σε απώλεια ΑΕΠ κατά ¼, ανεργία 27%, δραματική μείωση εισοδημάτων.
(Α5). Τα στεγαστικά δάνεια κοκκινίζουν και η οικοδομική δραστηριότητα κατακρημνίζεται.
(Α6). Η βραχυχρόνια μίσθωση τύπου airbnb αυξάνεται αλματωδώς μετά το 2018/9, έχοντας υπερβεί σήμερα τις 220.000 κατοικίες όπως ορθά επισημαίνετε. Έτσι μεγάλωσε η έλλειψη προσφοράς και εκτινάχθηκαν τιμές αγοράς και ενοικίασης παντού, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις και σε τουριστικές περιοχές που στην Ελλάδα αφθονούν.
Επομένως, η χρεοκοπία της Ελλάδας και τα μνημόνια, σε συνδυασμό με την έλλειψη κοινωνικής κατοικίας και τον εκτεταμένο τραπεζικό δανεισμό έως το 2009, θεμελίωσαν τη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα.
Έρχομαι τώρα στο γιατί η ΝΔ παροξύνει τη στεγαστική κρίση:
(1) Δαπανά κάμποσα δισ. δημόσιους πόρους ενισχύοντας τη ζήτηση, κυρίως για χρηματοδότηση στεγαστικών δανείων, και ελάχιστα για ενίσχυση της προσφοράς.
(2) Η δήθεν κοινωνική αντιπαροχή παρόλο που ψηφίστηκε το 2022, ξαναψηφίστηκε το 2025 υπό τις υποδείξεις μεγαλοεργολάβων, δεν έδωσε μέχρι σήμερα καμία κατοικία.
(3) Κατήργησε την προστασία της κύριας κατοικίας. Έτσι, γίνονται ήδη πλειστηριασμοί ενώ κινδυνεύουν περίπου 300.000 κατοικίες υποθηκευμένες σε κόκκινα δάνεια που κατέχουν τράπεζες και funds. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αναδιανομή ακίνητης περιουσίας από την εποχή της Γερμανικής Κατοχής.
Τονίζω ότι πρόκειται για συνειδητή επιλογή της ΝΔ με στόχο να ενισχύσει τράπεζες, funds και μεγαλοεργολάβους, αλλά και τους μεγαλοϊδιοκτήτες που ως γνωστό αποτελούν εκλογική της πελατεία. Πρόκειται για βαθύτατα ταξική επιλογή. Και συνιστά μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής που αποσκοπεί στην αντίστροφη αναδιανομή του πλούτου από τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα στους οικονομικά πανίσχυρους.
Γι αυτό η ΝΔ συστηματικά μειώνει το πραγματικό εισόδημα της πλειοψηφίας των πολιτών. Όμως, αυτή η μείωση εντείνει την κρίση ακρίβειας που αλλητροφοδοτείται με τη στεγαστική κρίση δημιουργώντας την κρίση του κόστους διαβίωσης για πάνω από τα 2/3 των πολιτών που δεν μπορούν να βγάλουν τον μήνα.
Όσα επισήμανα αποτελούν εισαγωγή στις προτάσεις αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης. Διότι αυτή δεν πρόκειται να αντιμετωπιστεί αν δεν καταφέρουμε να ανατρέψουμε το καθεστώς Μητσοτάκης και την δεξιά πολιτική από μια αριστερή κατεύθυνση.
Β’ ΜΕΡΟΣ
Με βάση όσα επισήμανα στο πρώτο μέρος, εδώ θα αναλύσω τι απαιτείται να γίνει ώστε να αντιμετωπιστεί η στεγαστική κρίση.
Είναι προφανές ότι οι προτάσεις μου αντιπαρατίθενται στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές των κυβερνήσεων Μητσοτάκης και δεν δικαιολογούνται αυταπάτες ότι μπορούν να εφαρμοστούν αν δεν πέσει η Δεξιά.
Υπογραμμίζω εξαρχής ότι συμφωνώ απόλυτα με τον στρατηγικό στόχο του ΠΑΝΣΥΠΟ: “κανένα νοικοκυριό να μην πληρώνει για δάνειο ή νοίκι, και για ρεύμα, νερό, κοινόχρηστα πάνω από το 1/3 του εισοδήματός του”.
Για να επιτευχθεί όμως αυτό απαιτείται να μειωθούν οι τιμές των ακινήτων, και να αυξηθούν μισθοί και συντάξεις.
Πώς μειώνονται οι τιμές ακινήτων; Με την μαζική αύξηση προσφοράς οικονομικά προσιτής κοινωνικής κατοικίας.
Η ΠΑΝΣΥΠΟ προτείνει την παραγωγή 11.600 κατοικιών ετησίως με ανέγερση νέων, με αγορά από ιδιώτες και με μετατροπή δημόσιων κτιρίων σε κατοικίες. Δεν διαφωνώ, αλλά η υλοποίησή τους απαιτεί πολύ χρόνο και πολύ χρήμα. Ενώ οι ανάγκες είναι άμεσες κι επιτακτικές.
Γι αυτό προτείνω να αξιοποιήσουμε κατοικίες ιδιωτών, είτε κλειστές είτε ενεργές. Αυτές θα τις παραχωρούν οι ιδιώτες στο δημόσιο για 8-10 χρόνια έναντι ενός ευνοϊκού πακέτου κινήτρων (δωρεάν ανακαίνιση, φοροαπαλλαγές, ενεργειακή αναβάθμιση κ.λπ.) και το δημόσιο θα τις ενοικιάζει με χαμηλό ενοίκιο (ακόμη και μηδενικό) ανάλογα με τις εκάστοτε κοινωνικές ανάγκες. Έτσι, θα δημιουργηθεί μια Τράπεζα Ενοικιαζόμενης Στέγης που θα μπορεί να προσφέρει οικονομικά προσιτή, κοινωνική κατοικία. Το κρίσιμο στοιχείο εδώ, επαναλαμβάνω, είναι ότι αυτό μπορεί να γίνει πολύ γρήγορα και με σχετικά λίγα χρήματα, μειώνοντας τα ενοίκια και δίνοντας άμεση ανακούφιση στους νέους. Προφανώς στη συνέχεια η Τράπεζα αυτή θα εμπλουτιστεί και με τους τρόπους που προτείνει η ΠΑΝΣΥΠΟ αλλά και με άλλους, όπως πχ να αγοράζει το δημόσιο από τράπεζες και funds κόκκινα δάνεια με υποθηκευμένες κατοικίες.
Ένας δεύτερος τρόπος για να αυξηθεί η προσφορά οικονομικά προσιτής κατοικίας είναι η πλήρης απαγόρευση της βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου airbnb σε εταιρείες και να επιτρέπεται σε φυσικά πρόσωπα, ένα ανά ΑΦΜ ενήλικα, καθώς και η πλήρης κατάργηση της golden visa για κατοικίες.
Επίσης, μια αποτελεσματική στεγαστική πολιτική οφείλει να προστατεύει τους πολίτες από τις αντιξοότητες των αγορών. Γιαυτό απαιτείται νέος πτωχευτικός κώδικας που θα διασφαλίζει την προστασία της κύριας κατοικίας για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Και μέχρι να αποκτήσουμε έναν τέτοιο κώδικα χρειάζεται η απαγόρευση των πλειστηριασμών για χαμηλά και μεσαία εισοδήματα ώστε να πάψει αυτό που ονόμασα “μεγαλύτερη αναδιανομή ακίνητης περιουσίας από την εποχή της Γερμανικής Κατοχής” και η οποία επί ΝΔ, όπως επισημαίνουν και οι μελέτες του ΠΑΝΣΥΠΟ, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Ας δούμε τώρα με ποιους θεσμούς θα εφαρμόσει μια μέλλουσα κυβέρνηση αυτές τις προτάσεις.
Αναφέρομαι συνεχώς στο Δημόσιο. Πράγματι χρειάζεται ένας νέος δημόσιος φορέας με μορφή υφυπουργείου στεγαστικής πολιτικής. Εκεί θα συνυπάρχουν οι απαιτούμενοι οργανισμοί και θα συνεργάζονται ψηφιακά με την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Γιαυτό χρειάζεται κι ένα νέο σύστημα διακυβέρνησης όπου θα αναγνωρίζεται συναρμοδιότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που μεταξύ άλλων σημαίνει κι εκχώρηση αρμοδιοτήτων και πόρων σε αυτή.
Επιπλέον απαιτούνται ευρύτερες θεσμικές τομές όπως είναι π.χ.:
(α) η αναθεώρηση του Συντάγματος ώστε το δικαίωμα σε προσιτή και αξιοπρεπή στέγη να κατοχυρώνεται ως θεμελιώδες δικαίωμα, το οποίο έχει υποχρέωση η πολιτεία να διασφαλίζει
(β) μακρόπνοος, περιβαλλοντικά και κοινωνικά βιώσιμος πολεοδομικός σχεδιασμός
(γ) ειδική υπηρεσία στο Συνήγορο του Πολίτη για προστασία του δικαιώματος στην κατοικία.
(δ) στήριξη κοινωνικών οργανώσεων που υπερασπίζονται το δικαίωμα στέγασης.
Ευχαριστώ για την προσοχή σας.
The post Θεανώ Φωτίου: “Δεν δικαιολογούνται αυταπάτες ότι αν δεν πέσει η Δεξιά μπορούν να εφαρμοστούν πολιτικές που αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τη στεγαστική κρίση στη χώρα μας.” appeared first on ΤΟ ΠΑΡΟΝ.
Διαβάστε περισσότερα