I’ve since lost the heart,
corrupted from memory,
no longer the power
it’s creeping up slowly
the last fatal hour
Joy Division – Candidate
Οι Joy Division τραγουδάνε για έναν χωρισμό ή και μια πολιτική διαδικασία εν εξελίξει. Κάπως έτσι μοιάζουν τα πράγματα στη Βρετανία τις τελευταίες ημέρες, αφού οι Εργατικοί υπέστησαν ένα εκλογικό Βατερλό στις τοπικές εκλογές της 7ης Μάη, φέρνοντας εξελίξεις που μου θύμισαν δύο πράγματα:
Το πρώτο είναι η βρετανική σειρά House of Cards, όπου ο μακιαβελικός Francis Underwood (Κέβιν Σπέισι) στη μετα-Θάτσερ εποχή κάνει τα αδύνατα δυνατά να ανέβει στην πολιτική ιεραρχία. Κάπως έτσι μοιάζει το Εργατικό Κόμμα μετά την πανωλεθρία, με πρωτοστάτη τον δαιμόνιο Γουές Στρίτινγκ, υπ. Υγείας της κυβέρνησης, ο οποίος «κλοτσάει» στο στομάχι τον πολιτικό του σύντροφο και πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ με στόχο την ανάληψη εξουσίας.
Το δεύτερο πράγμα που μου θύμισε έχει τις ρίζες του όχι στο Γουεστμίνστερ αλλά στο Μάντσεστερ. Εκεί, ο Αντι Μπέρναμ, δήμαρχος της πόλης και βασικός αντίπαλος του Κιρ Στάρμερ, έχει μια μοναδική ευκαιρία: να κερδίσει τις μονοεδρικές εκλογές, να γίνει μέλος του Κοινοβουλίου και να αμφισβητήσει τον Βρετανό πρωθυπουργό, σε μια εσωκομματική διαδικασία στην οποία εκτός των άλλων θα αντιπαρατεθούν ο Βορράς και ο Νότος.
Αυτή η διαμάχη Βορρά-Νότου δεν είναι καινούργια, αλλά βαθιά παγιωμένη στον χρόνο. Το Λονδίνο και η νότια Αγγλία απολαμβάνουν καλύτερες συνθήκες ζωής, εργασίας, πρόσβασης στην υγεία και στην εκπαίδευση, με το χάσμα αυτό να διαιωνίζεται και τα επόμενα χρόνια σύμφωνα με έρευνες. Στη νότια Αγγλία, για παράδειγμα, ο πλούτος κατά μέσο όρο ανά άτομο υπολογίζεται στις 415.000 λίρες, ενώ στον Βορρά αγγίζει τις 220.000.
Το ζήτημα είναι όμως ότι το Μάντσεστερ μπαίνει ξανά στο κάδρο των εξελίξεων. Η τελευταία φορά που είχε συμβεί αυτό ήταν το 1978, όταν τρεις Βόρειοι τύποι με κόκνι προφορά δημιούργησαν την επιδραστικότερη ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία αλλάζοντας για πάντα τη μουσική όπως την ξέραμε.
Από το εργοστάσιο στην «έπαυλη»
Ο Τόνι Γουίλσον ήταν ένας περήφανος σοσιαλιστής, που απεχθανόταν τη λονδρέζικη συγκεντρωτική εξουσία. Ηταν παρουσιαστής στον περιφερειακό τηλεοπτικό σταθμό Granada και στις 4 Ιουνίου του 1976, αφότου είδε από κοντά τους Sex Pistols, αποφάσισε να ιδρύσει τη Factory Records μαζί με τον Αλαν Εράσμους και τον Πιτ Σάβιλ.
Στόχος; Σίγουρα όχι τα λεφτά και το κέρδος, αλλά η μουσική, η κουλτούρα και η προσπάθεια να αλλάξουν όλη την πολιτισμική υπόσταση της χώρας.
Με επιρροές από τους καταστασιακούς, ο Τόνι Γουίλσον ήταν της πεποίθησης ότι η τέχνη γίνεται για την τέχνη και όχι για το κέρδος. Ετσι, έδινε πλήρη ελευθερία στους καλλιτέχνες να κυκλοφορήσουν ό,τι ήθελαν, χωρίς περιορισμούς, συμβόλαια και ρήτρες, δίχως λογοκρισία και παρεμβάσεις. Οποιος ήθελε μπορούσε να έρθει, να «ρίξει» την ιδέα του και να κυκλοφορήσει το άλμπουμ ή το σινγκλ του στη Factory. Μοναδική προϋπόθεση ήταν ο δίσκος να φιλοτεχνείται από τα γραφιστικά του Πιτ Σάβιλ, ο οποίος μας χάρισε έργα τέχνης όπως το εξώφυλλο του «Unknown Pleasures» των Joy Division ή τον δίσκο των New Order «Power, Corruption & Lies».
Αυτή η επαναστατική τακτική ήρθε εν μέσω μεγάλων πολιτικών και κοινωνικών αλλαγών στο Μάντσεστερ. Η πόλη τη δεκαετία του ’70 κατεδαφιζόταν λίγο λίγο ώστε να δημιουργηθεί χώρος για τις ογκώδεις πολυκατοικίες και τους ουρανοξύστες-γραφεία.
Το Λονδίνο είχε πάρει τα ηνία σε όλους τους τομείς, με τις περιφερειακές πόλεις να ρημάζουν, ενώ η ανεργία κάλπαζε αγγίζοντας εν μέσω της δεκαετίας 1972-1982 το 20%.
Και ενώ το πανκ πρωτοεμφανίστηκε στις σκηνές του Λονδίνου, στο Μάντσεστερ αποφάσισαν ότι θα το κάνουν λίγο διαφορετικά, λίγο πιο κοινοτικά, με βάση τις «αξίες των Βορείων». Η κοινότητα ήταν αυτή που κινούσε τα νήματα στη Factory Records, με μπάντες όπως οι New Order να γίνονται μέτοχοι στη δισκογραφική και μετέπειτα στο θρυλικό Hacienda Club (μτφρ. «Επαυλη»), το οποίο «άνοιξε» τον δρόμο για την ανάπτυξη της ρέιβ μουσικής.
Την ίδια στιγμή, σε μια εποχή εκτεταμένου μισογυνισμού και ανδροκρατίας μάλιστα, οι γυναίκες του Μάντσεστερ δεν βρήκαν απλά δουλειά στη δισκογραφική, αλλά ήταν εκείνες που τη θεμελίωσαν και έπαιζαν βασικό ρόλο στη λειτουργία της, με τους δημιουργούς της δισκογραφικής να δίνουν χώρο και σε συγκροτήματα που απαρτίζονταν από γυναίκες.
Το ζητούμενο ήταν η εξάπλωση της μουσικής, της μουσικής που δεν ανήκει σε καμία δισκογραφική, σε κανέναν καλλιτέχνη, αλλά σε όλους. Γι’ αυτό και όταν οι Happy Mondays (οι οποίοι έβγαζαν κατά κόρον άλμπουμ με τη Factory Records) κυκλοφόρησαν δίσκο με άλλη εταιρεία, η Factory Records τον συμπεριέλαβε στη λίστα με τις κυκλοφορίες που πρόβαλλε.
Η ιστορία λίγο-πολύ γνωστή: η Factory Records χρεοκόπησε, το Hacienda έκλεισε και στη θέση του ανεγέρθηκαν πολυτελείς πολυκατοικίες που ακόμα κρατούν το όνομα, για να θυμίζουν στον περαστικό, τον κάτοικο και τον τουρίστα την προσωρινή επικράτηση της βαρβαρότητας έναντι της κοινότητας.
Βέβαια, η Ιστορία άλλα έδειξε. Μπορεί η αρχιτεκτονική του μίσους να κερδίζει στον αστικό χώρο, στον πολιτισμό όμως ο Τόνι Γουίλσον και η παρέα του κατάφεραν να αλλάξουν τον κόσμο, καθώς όλη η σκηνή του Μάντσεστερ, από τους Buzzocks μέχρι τους Oasis, δεν θα υπήρχε δίχως τις «τρελές» ιδέες τους.
Οπως έγραψε και ο καταστασιακός Ιβάν Στσέγκλοφ, στο Formulary of a new Urbanism, «η Ηacienda πρέπει να χτιστεί». Τουλάχιστον, δεν θα καταφέρουν ποτέ να την εκθεμελιώσουν.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr