PosoKanei ονομάστηκε η νέα πλατφόρμα με την οποία η κυβέρνηση ελπίζει να τιθασεύσει την ακρίβεια που απελπίζει τους πολίτες. Πολλοί σχολίασαν το όνομα με έξυπνες ατάκες και μιμίδια, εμείς όμως λεξιλογούμε, οπότε θα το εξετάσουμε από αυτή την άποψη.
Θα ασχοληθούμε λοιπόν με το ρήμα «κάνω», ένα από τα πιο σημαντικά ρήματα της νέας ελληνικής γλώσσας. Ο τύπος «κάνω» είναι μεσαιωνικός· στα αρχαία ήταν «κάμνω», αλλά με διαφορετική σημασία.
Ως μεταβατικό σήμαινε βέβαια «κατασκευάζω, φτιάχνω» αλλά ως αμετάβατο σήμαινε «μοχθώ» και στην κλασική αρχαιότητα η βασική σημασία του ήταν «υποφέρω, πάσχω»· στις «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, όταν ο Στρεψιάδης βγάζει κραυγές πόνου, ο χορός τον ρωτάει «Τι κάμνεις;», δηλαδή «Από τι υποφέρεις;». Στα μεσαιωνικά χρόνια πήρε τις σημερινές σημασίες: πράττω, ενεργώ αρχικά, και πολλές ακόμα.
Η πλατφόρμα λέγεται PosoKanei, δηλαδή «Πόσο κάνει;», που σημαίνει «Πόσο στοιχίζει», «Πόσο κοστίζει». Αλλά όταν πούμε «Πόσο κάνει 5 επί 12;», τότε αναφερόμαστε στο αποτέλεσμα μαθηματικού υπολογισμού. Βλέπετε, το πρωτεϊκό αυτό ρήμα είναι ένα πολυεργαλείο που μπορεί να πάρει πάρα πολλές σημασίες και να υποκαταστήσει πολλά άλλα ρήματα.
Κάνω αίτηση, δηλαδή υποβάλλω· κάνω τα κρεβάτια, τα στρώνω· κάνω φαγητό, μαγειρεύω· κάνω τα μαλλιά μου, τα χτενίζω· κάνω αγωγή, ασκώ· κάνω δώρο, προσφέρω· κάνω φασαρία, θορυβώ· κάνω περιουσία, αποκτώ· κάνω τα μαθήματά μου, τα μελετώ· κάνω το χρέος μου, το εκπληρώνω· αλλά κάνω χρέη, χρεώνομαι· κάνω συμβιβασμό, συμβιβάζομαι· κάνω πίσω, υποχωρώ· κάνω μαθήματα, είτε παραδίδω είτε διδάσκομαι· έκανα έναν χρόνο στη Γαλλία, έζησα εκεί· έκανα μία ώρα για να πάω στο Παγκράτι, χρειάστηκα τόσο· δεν κάνει να βγεις έξω, δεν επιτρέπεται. Και δεν ξύσαμε παρά την κρούστα.
Εξίσου πολύτιμο είναι και στη φρασεολογία μας το ρήμα «κάνω». Τι κάνεις; είναι ο κοινότερος χαιρετισμός· τι να τα κάνεις τα λεφτά όταν δεν έχεις την υγειά σου· δεν κάνουμε χωριό, μαζί δεν κάνουμε και χώρια δεν μπορούμε· κάνω τον έξυπνο, κάνω το κορόιδο, κάνω την πάπια, κάνω τον ψόφιο κοριό, κάνω την ανάγκη φιλοτιμία, κάνω την τρίχα τριχιά, κάνω τον βίο αβίωτο, κάνω τα αδύνατα δυνατά, κάνω μια τρύπα στο νερό, βλέποντας και κάνοντας – και άλλα πολλά. Δεν μπορούμε να κάνουμε χωρίς το ρήμα «κάνω»!
Στη γλωσσολογία τέτοια ρήματα-πασπαρτού λέγονται απολεξικοποιημένα. Κάποιοι θεωρούν ότι είναι ελάττωμα η κατάχρηση του «κάνω», όταν π.χ. λέμε «κάνω μια έκθεση» αντί «εκπονώ έκθεση».
Αλλά σε άλλες χρήσεις ταιριάζει το «υποβάλλω αίτηση» και σε άλλες το «κάνω αίτηση». Και ο αρχηγός του ΓΕΕΘΑ φοράει τη μεγάλη του στολή στις παρελάσεις, όταν όμως μαστορεύει στο γκαράζ του σπιτιού του φαντάζομαι πως θα φοράει φόρμες, έστω παραλλαγής.
Οσο για την πλατφόρμα, θαρρώ πως καλά απάντησε προχτές ο Θανάσης Καρτερός: το ζητούμενο είναι να απαντήσουμε σωστά όχι στο posokanei αλλά στο ti na kanoume. Κι αυτό έχει να κάνει με τη ζωή μας.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr