Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη επένδυσε πολιτικά όσο καμία άλλη στην εικόνα της αποτελεσματικότητας. Το «επιτελικό κράτος», η «αριστεία», η τεχνοκρατική επάρκεια και η θεσμική οργάνωση αποτέλεσαν τον πυρήνα της πολιτικής της αφήγησης.
Επτά χρόνια μετά, η πραγματικότητα έχει συντάξει έναν διαφορετικό απολογισμό. Έναν κατάλογο γεγονότων που εκθέτουν τη χώρα και διαβρώνουν την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Το σκάνδαλο των υποκλοπών
Το πρώτο μεγάλο πλήγμα ήταν το σκάνδαλο των υποκλοπών. Ένα γεγονός που ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα και απασχόλησε ευρωπαϊκούς θεσμούς, διεθνή μέσα ενημέρωσης και οργανισμούς προστασίας δικαιωμάτων. Υπουργοί, πολιτικοί αρχηγοί, ανώτατοι αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων και δημόσια πρόσωπα βρέθηκαν στο επίκεντρο ενός μηχανισμού παρακολουθήσεων που λειτουργούσε υπό την άμεση εποπτεία του Μεγάρου Μαξίμου.
Η ουσία του ζητήματος δεν βρίσκεται μόνο στο ποιος παρακολουθούσε ποιον. Βρίσκεται στο γεγονός ότι η ίδια η κορυφή της εκτελεστικής εξουσίας βρέθηκε στο επίκεντρο μιας υπόθεσης που τραυμάτισε τη θεσμική αξιοπιστία της χώρας. Σε κάθε σύγχρονη δημοκρατία, η προστασία των θεσμών και η διαφύλαξη των προσωπικών δεδομένων αποτελούν αυτονόητες προϋποθέσεις λειτουργίας του κράτους δικαίου. Στην Ελλάδα της Νέας Δημοκρατίας μετατράπηκαν σε διεθνές σκάνδαλο.
Από τις υποκλοπές στα drones
Το δεύτερο επεισόδιο αφορά τον πυρήνα της εθνικής ασφάλειας.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περιοχή αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων. Οι εξελίξεις στην Ουκρανία, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και οι προκλήσεις στο Αιγαίο επιβάλλουν διαρκή επαγρύπνηση. Η κυβέρνηση διαφημίζει συστηματικά τα εξοπλιστικά προγράμματα και τις αμυντικές συμφωνίες δισεκατομμυρίων ευρώ.
Την ίδια στιγμή, η κοινή γνώμη πληροφορείται ότι μη επανδρωμένα αεροσκάφη εντοπίζονται από ψαράδες και αλιευτικά σκάφη στο Ιόνιο. Οι εικόνες αυτές προκαλούν εύλογα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης που διαθέτει η χώρα.
Οι πολίτες πληρώνουν ακριβά για την άμυνα και την ασφάλεια της πατρίδας. Περιμένουν σοβαρότητα, επάρκεια και αποτελεσματικότητα. Περιμένουν ένα κράτος που γνωρίζει τι συμβαίνει στον αέρα, στη θάλασσα και στα σύνορά του. Όταν την ενημέρωση αναλαμβάνουν οι ψαράδες και όχι οι αρμόδιες υπηρεσίες, το πρόβλημα αφορά τον τρόπο λειτουργίας του ίδιου του κρατικού μηχανισμού.
Η εικόνα μιας εξουσίας που εκτίθεται
Το τρίτο περιστατικό ίσως να ήταν το πιο αποκαλυπτικό.
Ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Πρωθυπουργού, ένας άνθρωπος που βρίσκεται στον πυρήνα της διαχείρισης κρίσεων και της αξιολόγησης απειλών, φέρεται να έπεσε θύμα μιας απλής τηλεφωνικής απάτης. Το γεγονός προκάλεσε ειρωνικά σχόλια και χλευασμό. Πίσω από το εύκολο γέλιο, όμως, κρύβεται μια σοβαρή διάσταση.
Οι θέσεις που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια απαιτούν αυξημένη εγρήγορση, κρίση και προσοχή στη λεπτομέρεια. Η αξιοπιστία τέτοιων θεσμών δεν κρίνεται μόνο στις μεγάλες διεθνείς κρίσεις. Κρίνεται καθημερινά, από την ικανότητα των προσώπων να αναγνωρίζουν κινδύνους, να αξιολογούν πληροφορίες και να προστατεύουν το περιβάλλον ευθύνης τους.
Όταν τέτοια περιστατικά συσσωρεύονται, διαμορφώνουν μια συνολική εικόνα. Μια εικόνα που απέχει πολύ από το αφήγημα της οργανωμένης και αποτελεσματικής διακυβέρνησης που παρουσιάζει η κυβέρνηση.
Η χώρα χρειάζεται σοβαρότητα, θεσμούς που λειτουργούν και πρόσωπα που μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των θέσεων που κατέχουν. Η εθνική ασφάλεια δεν είναι πεδίο δημοσίων σχέσεων ούτε επικοινωνιακής διαχείρισης. Αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση απέναντι στους πολίτες.
Το πρόβλημα για την κυβέρνηση δεν είναι ότι προέκυψαν τρία δυσάρεστα περιστατικά. Το πρόβλημα είναι ότι και στις τρεις περιπτώσεις αναδείχθηκαν αδυναμίες στον ίδιο τον πυρήνα της εξουσίας. Οι υποκλοπές τραυμάτισαν τη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών. Τα περιστατικά με τα drones δημιούργησαν ερωτήματα για την επιχειρησιακή ετοιμότητα. Η τηλεφωνική απάτη εξέθεσε το περιβάλλον που υποτίθεται ότι έχει την ευθύνη της εθνικής ασφάλειας.
Οι πολίτες δεν αναζητούν αλάνθαστες κυβερνήσεις. Αναζητούν κυβερνήσεις που εμπνέουν εμπιστοσύνη, αξιοπιστία και αίσθημα ασφάλειας. Και η εμπιστοσύνη χτίζεται με αποτελέσματα, συνέπεια και λογοδοσία.
Σήμερα, μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης, η εικόνα που εκπέμπει το Μέγαρο Μαξίμου δεν παραπέμπει σε ένα κράτος που λειτουργεί με ακρίβεια και επαγγελματισμό. Παραπέμπει σε ένα σύστημα που επένδυσε υπερβολικά στην εικόνα του και πολύ λιγότερο στην ουσία.
Κάθε νέο περιστατικό προστίθεται σε έναν κατάλογο που μεγαλώνει. Μια λίστα που ξεκινά από τις υποκλοπές, περνά από τα drones και καταλήγει στις τηλεφωνικές απάτες. Μια λίστα που εκθέτει την κυβέρνηση πολύ περισσότερο από οποιαδήποτε αντιπολιτευτική κριτική.
Και όσο αυτή η λίστα μεγαλώνει, τόσο δυσκολότερο γίνεται να πειστεί η κοινωνία ότι το περιβόητο «επιτελικό κράτος» ήταν κάτι περισσότερο από ένα αποτυχημένο επικοινωνιακό σύνθημα.
Γιώργος Καρβουνιάρης*, Δημοσιογράφος, Αν. Γραμματέας Τομέα Επικοινωνίας ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr