Πρωταθλητισμό υποσχόταν ο προπονητής της Νατσιονάλμανσαφτ, αντίστοιχα με τον καγκελάριο που μιλά για ηγεσία στην Ευρώπη. Και οι δύο αγνοούν τις πραγματικές δυνατότητες των ομάδων τους.
Είναι καλό να πιστεύεις στις δυνάμεις σου, αλλά υπό μια βασική προϋπόθεση. Να έχεις σωστή εικόνα για αυτές. Η Γερμανία πήγαινε να πάρει το Μουντιάλ, έλεγε ο προπονητής της. Η Γερμανία επιδιώκει να ηγηθεί της Ευρώπης χωρίς τις αναστολές του παρελθόντος, λέει ο καγκελάριός της. Ο Γιούλιαν Νάγκελσμαν και ο Φρίντριχ Μερτς ανήκουν σε πολύ διαφορετικές γενιές.
O 39χρονος προπονητής της Νατσιονάλμανσαφτ και ο 70χρονος καγκελάριος φαίνεται όμως να κουβαλάνε το ίδιο «σύνδρομο του δασκάλου», που αποφάσισε ότι ο ρόλος του σε αυτή τη γη είναι να μοιράζει συμβουλές και υποσχέσεις. Αλλά η υπερβολική αυτοπεποίθηση κλείνει τα μάτια απέναντι σε μια πραγματικότητα που διαρκώς μεταβάλλεται.
Ο Νάγκελσμαν τα έκανε μαντάρα στο Παγκόσμιο Κύπελλο γιατί υπερτίμησε τις δυνάμεις της Γερμανίας | AP Photo/Martin Meissner
Αλλο 2014 και άλλο 2026
Εχει γραφτεί πολλές φορές εδώ και δεκαετίες ότι η κατάσταση της Εθνικής Γερμανίας αποτελεί πάντα έναν καθρέφτη και για την κατάσταση στη χώρα. Αυτό το Μουντιάλ ήρθε να επιβεβαιώσει αυτή την εκτίμηση. Η χώρα δείχνει να έχει ξεμείνει στην ποδοσφαιρική ευφορία του νικηφόρου Μουντιάλ 2014, τότε που ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έλεγε καθημερινά στους Ευρωπαίους τι πρέπει να κάνουν και κανείς δεν τολμούσε να του αντιμιλήσει. Σήμερα εξακολουθεί παραζαλισμένη να δυσκολεύεται να παραδεχτεί ότι οι καιροί έχουν αλλάξει. Η καθίζηση της εθνικής ομάδας που ακολούθησε εδώ και μια δεκαετία επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστεί ως ένα παροδικό φαινόμενο, που αντιμετωπίστηκε με απλές ενέσεις αισιοδοξίας και επικλήσεις παρελθοντικών επιτυχιών.
Η καθίζηση της γερμανικής οικονομίας που έχασε την «τζάμπα» ρωσική ενέργεια και τις προνομιακές συνέργειες με την Κίνα θεωρήθηκε απλώς ως φάση ενός κύκλου που θα δώσει τη θέση της σε μια νέα «άνοιξη». Ο Μερτς μιλά για μεταρρυθμίσεις και το μόνο που πετυχαίνει είναι να τρομάζει όλο και περισσότερο μια κοινωνία που βλέπει εταιρείες να απολύουν, τρένα να εξαφανίζονται, γέφυρες να… ραγίζουν και το κοινωνικό κράτος να απογυμνώνεται ακόμα και από βασικές του υποχρεώσεις.
Ο Μερτς μιλά για ηγετικό ρόλο στην Ευρώπη, λες και δεν γνωρίζει ότι η «ειδική σχέση» με το Ισραήλ τσαλακώνει την αξιοπιστία του Βερολίνου ως παράγοντα παρέμβασης και αποκλιμάκωσης, η εμμονή ότι η επίθεση από τη Ρωσία είναι θέμα χρόνου έχει μετατρέψει τη χώρα σε μέρος της σύγκρουσης και όχι της λύσης. Ο Μερτς μιλά για «απογαλακτισμό» από τις ΗΠΑ του Τραμπ, αλλά σταθερά κολακεύει τον αλλοπρόσαλλο πλανητάρχη. Μέχρι και φανέλα της Εθνικής του χάρισε για να στείλει το μήνυμα: «Είμαστε στην ίδια ομάδα».
Ο Μερτς υπόσχεται τον «ισχυρότερο συμβατικό στρατό στην Ευρώπη» και κλείνει μάτια και αυτιά στη στεντόρεια άρνηση των νεαρών Γερμανών να φορέσουν στολή. Ο Μερτς ζητά ενότητα και ομοψυχία, αλλά με τις δηλώσεις του αποκλείει από αυτό το νέο «εθνικό μέτωπο» όσους θεωρεί αποτυχημένους ως εκμεταλλευτές της κοινωνικής πρόνοιας ή ως «περαστικούς», μετανάστες που έχουν χτίσει τη ζωή τους στη Γερμανία εδώ και μια ή περισσότερες δεκαετίες. Ο Μερτς δηλώνει ότι θα εξαφανίσει την Ακροδεξιά και επιμένει να υιοθετεί «ήπιες» εκδοχές της συνθηματολογίας της. Οι δημοσκοπήσεις που τον δείχνουν στο χειρότερο επίπεδο που έχει βρεθεί καγκελάριος όλο χειροτερεύουν, αλλά τις αντιμετωπίζει ως μια πρόσκαιρη «μπόρα» που θα περάσει. Ως ένας προπονητής που καθησυχάζει τους οπαδούς του κι ας έρχονται απανωτές οι ήττες.
Οι αντιφάσεις λόγων και έργων
Η βροντερή έλλειψη εμπιστοσύνης της κοινωνίας τόσο στον πολιτικό όσο και στον ποδοσφαιρικό «τιμονιέρη» δεν προέκυψαν τυχαία, ούτε μπορούν να αποδοθούν σε ξένη συνωμοσία ή εμπάθεια των ΜΜΕ. Φωτογραφίζουν μια κοινωνία που έχει κουραστεί να αναζητά απαντήσεις μέσα σε έναν κυκεώνα αντιφάσεων λόγων και έργων, που αδυνατεί να «χορτάσει» με εξαγγελίες και πλέον αμφιβάλλει αν αυτά που της υπόσχονται μπορούν να θεωρηθούν στοιχειωδώς ρεαλιστικά.
Φυσικά δεν είναι θέμα προσώπων. Δεν φταίει μόνο ο Μερτς για την κακοδαιμονία της γερμανικής οικονομίας, ούτε μόνο ο Νάγκελσμαν για τη μετριότητα του γερμανικού ποδοσφαίρου. Αλλά και οι δύο ως «εκπρόσωποι της εποχής τους» έδειξαν να μην έχουν αίσθηση για τις δυνατότητες των ομάδων τους. Ενσαρκώνουν ένα ξεπερασμένο μοντέλο «ηγετών» που είχαν την πολυτέλεια λόγω συνθηκών να επικαλούνται «αξιώματα», να απαξιώνουν κάθε αντίλογο.
Ομως η Γερμανία αισθάνθηκε «άτρωτη» στα μέσα της δεκαετίας του 2010 και εξαιτίας της αδυναμίας άλλων «παικτών» να αμφισβητήσουν την κυριαρχία της. Πολλοί από αυτούς πήραν το μάθημά τους και προχώρησαν. Αλλαξαν πράγματα, σταδιακά απομυθοποίησαν τον «ανίκητο» Γερμανό. Σήμερα δεν έχουν κανέναν λόγο να τον θεωρούν ως τέτοιον. Η ηγεσία δεν επιδίδεται σε κάποια τελετή απονομής τίτλων στις Βρυξέλλες ή στη Γενεύη. Κερδίζεται στο «γήπεδο». Η Γερμανία δεν έχει τα φόντα να το κάνει, προσκολλημένη σε δόγματα, νοσταλγώντας παλιές δόξες, ονειρευόμενη μελλοντική εθνική λαμπρότητα. Δεν μπορεί η ομάδα σου να αγκομαχά στο χορτάρι και εσύ να υπόσχεσαι θερινά θαύματα. Δεν μπορεί οι υπουργοί σου να αλληλοακυρώνονται κάθε εβδομάδα και εσύ να προβλέπεις ένα καλοκαίρι αποφασιστικών μεταρρυθμίσεων. Οι θεατές μπορεί να είναι αμήχανοι, μπερδεμένοι, αλλά σίγουρα δεν είναι τυφλοί.
Το πλεονέκτημα που έχει το ποδόσφαιρο απέναντι στην πολιτική είναι ότι εδώ τα πράγματα είναι πολύ πιο άμεσα και χειροπιαστά. Ο Νάγκελσμαν εξάντλησε το περιθώριο χρόνου που του είχε δοθεί. Ο Μερτς μπορεί να πιστεύει ότι το δικό του περιθώριο είναι μεγαλύτερο. Μια ολόκληρη τετραετία. Πολλοί –και μέσα στο κόμμα του– θεωρούν ότι αυτή είναι μια ακόμα από τις πολλές ψευδαισθήσεις του.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr