Στον μικρόκοσμο της δικής μας πολιτικής κοινωνίας η αγωνία για τις ιστορικές προοπτικές του τόπου μας συμπυκνώνεται σε δύο κοινωνικές εξελίξεις: η μία είναι η προωθούμενη αναθεώρηση του Συντάγματος και η άλλη είναι η γενετική διαδικασία νέων κομματικών σχηματισμών.
Και οι δύο αυτές υπό εξέλιξη κοινωνικο-πολιτικές διαδικασίες είναι προβληματικές. Δεν θα επιμείνω πώς και γιατί αυτές οι διαδικασίες, αντί να σχεδιάζουν τη μελλοντική πορεία του τόπου μας, οδηγούν την κοινωνία μας σε αδιέξοδα. Θα επιχειρήσω να εντάξω τον επαναπροσδιορισμό του ελληνικού πολιτικού συστήματος στο παγκόσμιο σύστημα διαχείρισης της πολιτικής ισχύος.
Ζούμε σε μια εποχή την οποία ονομάζω εποχή της γεωοικονομίας. Η εποχή του νεοφιλελευθερισμού ανήκει στο παρελθόν. Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι που διεξάγονται (Ρωσία-Ουκρανία και ΗΠΑ-Ιράν) έχουν βάλει τη σφραγίδα του τέλους του νεοφιλελευθερισμού. Οι ανεξέλεγκτες οικονομικώς κοινωνικές ομάδες της νέας ψηφιακής οικονομίας έχουν καταστεί η παγκόσμια δύναμη (Weltmacht). Πράγματι η νέα αυτή παγκόσμια δύναμη δεν μπορεί να ενταχθεί σε κανένα διεθνή μηχανισμό ελέγχου.
Και αυτό συμβαίνει επειδή κατά την τελευταία δεκαετία η ψηφιακή οικονομία απέκτησε το ηγεμονικό status διαμόρφωσης του ανθρώπινου κόσμου. Οι σχέσεις των Ντόναλντ Τραμπ και Ιλον Μασκ υποστασιοποιούν τις σχέσεις πολιτικής και οικονομίας σ’ έναν παρελθόντα χρόνο. Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Δηλαδή δεν υφίσταται η πολιτική ως αυτόνομη ανθρώπινη συνθήκη. Ενώ ταυτόχρονα η οικονομική ισχύς επιβάλλεται ως ο «νέος θεός» του κόσμου χωρίς καμιά διαμεσολάβηση.
Δύο λοιπόν, κατά τη θεωρητικο-πολιτική άποψή μου, είναι τα δομικά στοιχεία της παγκόσμιας «ανθρώπινης κατάστασης»: η φτώχεια της πολιτικής από τη μία και η στρατηγική παντοδυναμία των ισχυρών κοινωνικών ομάδων σε οικονομικό επίπεδο. Η παγκόσμια αυτή εξέλιξη οφείλεται σε δύο παράγοντες: ο πρώτος μπορεί να αναλυθεί με βάση τα εμπειρικά δεδομένα της βιοτικής κατάστασης των κοινωνικών τάξεων επί ογδόντα τόσα χρόνια (μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) στην Ευρώπη.
Και ο άλλος παράγοντας είναι πνευματικός και ιδεολογικός. Μεταπολεμικά στην Ευρώπη η επικράτηση του σοσιαλδημοκρατικού μοντέλου ως πολιτικού μοντέλου διακυβέρνησης διαμόρφωσε τις συνθήκες τού «ευ ζην». Η κατάρρευση του «μεταπολεμικού μοντέλου διακυβέρνησης» οφείλεται στην πολιτική έχθρα των ηγετικών κοινωνικών ομάδων σε παγκόσμιο επίπεδο για τα ιδεώδη του πολιτικού διαφωτισμού. Η ελευθερία, η ισότητα ήταν λέξεις χωρίς πολιτικό αντίκρισμα γι’ αυτές. Γιατί τελικά πώς δικαιολογούνται η κατάρρευση του κράτους δικαίου (θεσμός της ελευθερίας) και η απαξίωση του κοινωνικού κράτους (θεσμός της κοινωνικής ισονομίας);
Με άλλα λόγια η κατάρρευση της μεταπολεμικής παγκόσμιας πολιτικής κοινωνίας οφείλεται στην «πτώση» του νεοφιλελευθερισμού, ο οποίος δεν πίστεψε ποτέ στις ιδέες του πολιτικού διαφωτισμού. Αλλά τις χρησιμοποίησε ως εργαλείο για να επιτευχθεί η προσωρινή κοινωνική συνοχή 80 ετών. Το μεγάλο όμως ερώτημα πώς μπορεί να αναπαραχθεί η παγκόσμια πολιτική κοινωνία παραμένει ανοιχτό. Και το υπο-ερώτημα πώς η Ελλάδα μέσω των νέων γενεσιουργών διαδικασιών αυτοπροσδιορισμού της ως πολιτικής κοινωνίας μπορεί να επιβιώσει στις συνθήκες της νέας εποχής παραμένει και αυτό ανοιχτό.
*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr